1. grup düzenli fiillerin genel çekim mantığı
Fransızcadaki fiillerin yaklaşık yüzde seksenini oluşturan en geniş grup, mastar hâli -er ile biten 1. grup (premier groupe) fiilleridir: parler (konuşmak), habiter (ikamet etmek), écouter (dinlemek), travailler (çalışmak), regarder (izlemek).
Bu fiilleri şimdiki zamanda (présent de l'indicatif) çekimlemek son derece kurallıdır. Fransızca öğrenenlerin şansına, 1. grup fiiller kökünü hiç bozmaz. Mastar eki olan -er atılır ve kalan köke sırasıyla şahıs ekleri eklenir: -e, -es, -e, -ons, -ez, -ent.
Bu zaman kipi Türkçedeki hem şimdiki zamanı (-iyor) hem de geniş zamanı (-er/-ar) karşılar: «Je parle» hem «konuşuyorum» hem de «konuşurum» demektir.
Kısayol-er ekini atın, köke şahıs eklerini ekleyin: je -e, tu -es, il/elle -e, nous -ons, vous -ez, ils/elles -ent.
| Kişi Zamiri | parler (konuşmak) | habiter (yaşamak) | Telaffuz Kuralı |
|---|---|---|---|
| je / j’ | je parle | j’habite | sonundaki -e okunmaz |
| tu | tu parles | tu habites | sonundaki -es okunmaz |
| il / elle / on | il parle | il habite | sonundaki -e okunmaz |
| nous | nous parlons | nous habitons | -ons [ɔ̃] genizsi sesiyle okunur |
| vous | vous parlez | vous habitez | -ez kapalı [e] (é) sesiyle okunur |
| ils / elles | ils parlent | ils habitent | -ent KESİNLİKLE OKUNMAZ! |
Dikkat: je, tu, il/elle ve ils/elles şahıslarında fiilin okunuşu tamamen aynıdır! «parle, parles, parle, parlent» hepsi [paʁl] diye söylenir.
Fransızcanın en büyük sırrı: bot kuralı
Fransızca öğretmenlerinin sıklıkla çizdiği bot kuralı (İngilizce öğretimindeki «boot» şeması), çekim tablosundaki dört şahsın (je, tu, il/elle ve ils/elles) aynı telaffuza sahip olduğunu gösterir.
Türk öğrencilerin en sık düştüğü tuzak, 3. çoğul şahıstaki -ent ekini okumaya çalışmaktır. İsimlerin çoğulundaki gibi fiillerin sonundaki -ent eki tamamen sessizdir. Ils parlent cümlesi asla «il parlan» okunmaz; tıpkı tekil gibi «il parl» diye okunur.
| Şahıs | Yazılışı | Gerçek Telaffuzu | Ses Değeri |
|---|---|---|---|
| je | parle | [paʁl] | Sessiz kök sesi |
| tu | parles | [paʁl] | Sessiz kök sesi (s okunmaz) |
| il / elle | parle | [paʁl] | Sessiz kök sesi |
| ils / elles | parlent | [paʁl] | Sessiz kök sesi (-ent okunmaz!) |
| nous | parlons | [paʁlɔ̃] | Sesli ek (-ons) |
| vous | parlez | [paʁle] | Sesli ek (-ez) |
Sessiz -ent KuralıFiil sonundaki -ent eki ASLA okunmaz. «Ils parlent» ile «il parle» kulağa tamamen aynı gelir.
Je parle français et un peu anglais.
Fransızca ve biraz İngilizce konuşuyorum.
Tu habites où à Paris ?
Paris’te nerede oturuyorsun?
Les étudiants travaillent beaucoup à la bibliothèque.
Öğrenciler kütüphanede çok çalışıyorlar.
Örnek. «Öğrenciler Fransızca konuşuyorlar ve bir film izliyorlar.» cümlesindeki parler ve regarder fiillerini çekimleyin.
- Özne öğrenciler (les étudiants = ils).
- parler köküne -ent eklenir: parlent.
- regarder köküne -ent eklenir: regardent.
- Cümle kuruluşu: Les étudiants parlent français et regardent un film.
CevapLes étudiants parlent français et regardent un film.
Özel imla kuralları: -ger, -cer ve -eler fiilleri
Bazı fiillerin kökünde telaffuz ahengini korumak için küçük imla uyarlamaları yapılır:
| Fiil Türü | Örnek Fiil | Değişiklik Kuralı | Örnek Çekim |
|---|---|---|---|
| -ger fiilleri | manger (yemek) | nous şahsında g yumuşak kalsın diye araya «e» girer | nous mangeons (*mangons YANLIŞ) |
| -cer fiilleri | commencer (başlamak) | nous şahsında c sertleşmesin diye ç (sedil) alır | nous commençons (*commencons YANLIŞ) |
| appeler, jeter (ve bazı -eler/-eter fiilleri) | appeler (çağırmak) | sessiz e öncesinde ünsüz harf çift yazılır | j’appelle, tu appelles, ils appellent |
Bu ses değişiklikleri Fransızcanın fonetik yapısından kaynaklanır: g ve c harfleri o ve a önünde sertleştiği için araya e veya ç konur. Dikkat: acheter gibi fiillerde ünsüz çiftlenmez, e → è olur: j’achète.
Nous mangeons souvent au restaurant le samedi.
Cumartesi günleri sık sık restoranda yemek yeriz.
Nous commençons le cours à huit heures précises.
Derse tam saat sekizde başlıyoruz.
Comment tu t'appelles ? Je m'appelle Thomas.
Adın ne? Adım Thomas.
Sesli ile başlayan fiiller: j’ ve ulama (liaison)
Eğer fiil bir sesli harfle ya da sessiz h ile başlıyorsa (aimer, habiter, écouter), je zamirinin e harfi düşer ve kesme işaretiyle j’ biçimini alır: j’aime, j’écoute, j’habite.
Çoğul şahıslarda ise zamirin sonundaki sessiz s harfi fiilin ilk sesli harfine [z] sesiyle bağlanarak okunur (liaison): nous‿aimons [nuz‿ɛmɔ̃], vous‿écoutez [vuz‿ekute], ils‿habitent [ilz‿abit].
- aimer (sevmek): j’aime, tu aimes, il aime, nous aimons, vous aimez, ils aiment.
- écouter (dinlemek): j’écoute de la musique classique tous les soirs.
- regarder (izlemek): Nous regardons la télévision ensemble.
J'aime voyager et découvrir de nouveaux pays.
Seyahat etmeyi ve yeni ülkeler keşfetmeyi severim.
Vous écoutez la radio tous les matins ?
Her sabah radyo dinler misiniz?
Örnek. «Biz müzik dinliyoruz ve onlar pizza yiyorlar.» cümlesindeki écouter ve manger fiillerini yazın.
- écouter fiilinin nous çekimi: nous écoutons.
- manger fiilinin ils çekimi: ils mangent (burada e eklenmez çünkü ek -ent’dir).
- Cümle kuruluşu: Nous écoutons de la musique et ils mangent de la pizza.
CevapNous écoutons de la musique et ils mangent de la pizza.
Testten önce bunları bil
- Ils/elles şahsındaki -ent ekini asla okumayın
«Ils parlent» telaffuz edilirken son ek sessizdir; «il parl» diye söylenir. «Par-lan» demek büyük hatadır.
- Nous mangeons yazarken aradaki e harfini unutmayın
Manger fiilinin nous çekiminde g harfinin yumuşak kalması için araya «e» harfi girmelidir: mangeons.
- Nous commençons yazarken sedil işaretini koyun
Commencer fiilinde nous için «ç» kullanılır: commençons. Aksi takdirde «k» sesi çıkar.
- Sesli harften önce j’ yazılır
«Je aime» veya «je habite» yazılmaz; ünlü çarpışmasını önlemek için «j’aime» ve «j’habite» yazılır.
- Bot içindeki şahısların okunuşu aynıdır
je, tu, il, ils çekimlerinin yazılışı farklı olsa da kulağa gelen ses birebir aynıdır (parle).
Kendini dene
Cevaba dokun — neden öyle olduğunu birlikte görelim.
«Nous au restaurant ce soir.» cümlesinde «manger» fiilinin doğru çekimi hangisidir?
Fransızcada «ils parlent» ifadesindeki «-ent» eki nasıl telaffuz edilir?
«J’ de la musique dans ma chambre.» cümlesinde «écouter» fiili nasıl çekimlenir?
«Commencer» fiilinin «nous» şahsındaki doğru yazılışı hangisidir?
«Vous très bien espagnol.» cümlesinde «parler» fiilinin doğru çekimi hangisidir?
«Appeler» fiilinin «je» çekiminde meydana gelen imla değişikliği nedir?
«Tu dans un grand appartement ?» cümlesinde «habiter» fiilinin eki nedir?
Aşağıdaki fiil çekimlerinden hangisinin telaffuzu diğer üçünden FARKLIDIR?
«Je + aimer» birleşimi yazıda nasıl gösterilir?
«Elles la télévision après le dîner.» cümlesinde «regarder» fiili nasıl çekimlenir?
Alıştırma bitti — –
Sıradaki konu: Olumsuz cümle (ne … pas).
0/10 · soru cevaplandı