Sağ elin görevi: Tarama (Strumming) tekniği
Gitarda sol el akorları ve perdeleri basarak çalınacak seslerin perdesini belirlerken, şarkıya ruhunu, enerjisini ve yürüyüşünü veren sağ eldir. Sağ elin telleri bir fırça gibi taramasına strumming (ritim atma) denir.
Ritim atarken en önemli kural kolu kaskatı kilitlememektir. Hareket dirsekten değil, gevşek ve esnek bir bilekten gelmelidir. Pena başparmak ve işaret parmağının arasında rahatça durmalı, tellere vururken su sıçratır gibi yumuşak bir bilek hareketi yapılmalıdır.
KısayolPena tellere dik bir bıçak gibi değil, hafif eğik bir açıyla temas etmelidir; böylece tellerin üzerinden pürüzsüzce kayar ve takılmaz.
Penasız çalanlar için aşağı vuruşlar işaret veya orta parmağın tırnak sırtıyla, yukarı vuruşlar ise başparmağın etli ya da tırnak kısmıyla yumuşakça yapılır.
Aşağı vuruş (↓) ve Yukarı vuruş (↑)
Gitarda bütün ritim kalıpları iki temel hareketin birleşimiyle üretilir: aşağı vuruş ve yukarı vuruş.
| Vuruş yönü | Simge | Hareket doğrultusu | Vurulan tel alanı ve karakteri |
|---|---|---|---|
| Aşağı vuruş | ↓ | 6. kalın telden 1. ince tele doğru | Kuvvetli, bas sesleri öne çıkaran, ritmin ana vuruşları |
| Yukarı vuruş | ↑ | 1. ince telden kalın tellere doğru | Hafif, parlak; genellikle yalnızca en alttaki 3-4 tele değer |
Yukarı vuruş yaparken altı telin tamamına birden vurmaya çalışmak penanın tellere takılmasına yol açar. Yukarı çıkarken yalnız ince 1, 2 ve 3. telleri sıyırmak yeterlidir.
Yukarı Vuruş KuralıYukarı vuruşta kalın telleri aramayın; yalnız en ince 3 tele nazikçe dokunup geçin.
Örnek. Yeni başlayan bir öğrenci yukarı vuruş (↑) yaparken penanın tellere takıldığını ve ritmin koptuğunu söylüyor. Bu sorunu çözmek için ne yapılmalıdır?
- Penanın tele dik açıyla değil, yukarı doğru eğik açıyla sıyırması sağlanır.
- Pena parmaklar arasında çok sıkı tutuluyorsa gevşetilir.
- 6 telin hepsine değil, yalnız en ince 2-3 tele hafifçe dokunularak yukarı çıkılır.
CevapPena gevşetilmeli, hafif eğik tutulmalı ve yalnız en ince tellere temas edilmelidir.
Sağ el sarkaç (Pendulum) kuralı ve sayım
Gitarda kusursuz ritim çalmanın en büyük sırrı sarkaç kuralıdır. Sağ elinizi eski bir duvar saatinin sarkacı gibi düşünün: eliniz hiç durmadan, sabit bir tempoda sürekli aşağı ve yukarı inip kalkmalıdır.
4/4’lük bir ölçüde sekizlik vuruşları sayarken şu kalıp kullanılır: «1 ve 2 ve 3 ve 4 ve».
- Sayı söylendiğinde (1, 2, 3, 4) el daima aşağı (↓) iner.
- «ve» dendiğinde el daima yukarı (↑) çıkar.
- Ritim kalıbında o vuruşta ses olmasa bile el hareketini durdurmaz; tellere dokunmadan havada hareket eder. Buna hayalet vuruş (ghost strum) denir.
KısayolSağ el sarkacı asla durmaz: Sayılarda (1, 2, 3, 4) in, «ve»lerde çık. Tele vursanız da vurmasanız da el hareketini sürdürmelidir.
Temel ritim kalıpları: Düz vuruş, Pop ritmi ve Vals
Şarkılarda en sık karşılaşacağınız üç temel başlangıç ritim kalıbı şunlardır:
| Ritim kalıbı | Ölçü | Vuruş dizilişi | Sayılı okunuşu |
|---|---|---|---|
| Düz Dörtlük Kalıp | 4/4 | ↓ - ↓ - ↓ - ↓ | 1 - 2 - 3 - 4 (Yalnızca sayılarda aşağı vurulur) |
| Popüler Akustik Kalıp | 4/4 | ↓ - ↓ ↑ - ↑ ↓ ↑ | 1 - 2 ve - (3) ve - 4 ve (3 sayısında el tele değmeden iner) |
| Vals Kalıbı | 3/4 | ↓ - ↓ ↑ - ↓ ↑ | 1 - 2 ve - 3 ve (Güm - tek tek) |
Popüler akustik kalıpta 3 sayısında tele vurulmaz; el aşağı havadan iner ve «ve» derken yukarı vurur. Bu boşluk şarkıya akıcı bir salınım katar.
Örnek. Em akorunu basarak 4/4’lük düz dörtlük ritim kalıbı (↓ - ↓ - ↓ - ↓) çalınacaktır. Bir ölçü boyunca sağ el kaç kez aşağı vurur ve hangi tellere vurulmalıdır?
- Düz dörtlük kalıpta 4 vuruş vardır; sağ el 4 kez aşağı (↓) iner.
- Em akorunda 6 telin tamamı akora dahildir.
- Her aşağı inişte 6 tel birden taranır.
Cevap4 kez aşağı vuruş · 6 telin tamamı taranır
Metronomla çalışma ve duraksamadan akor geçişi
Başlangıçta öğrencilerin çoğu şu tuzağa düşer: Ritim çalarken ölçü sonuna gelindiğinde sol el yeni akora geçebilmek için sağ eli durdurur. Akor basıldıktan sonra ritim yeniden başlar. Bu durum ritmi tamamen öldürür.
Doğru yaklaşım şudur: Sağ el asla durmaz! Sol el yeni akoru basmakta yarım saniye gecikse bile sağ el sarkacı vaktinde vurmalıdır. Gerekirse son yukarı vuruşta açık teller tınlasın; insan kulağı açık telleri affeder ama ritmin durmasını asla affetmez.
| Metronom çalışması adımı | Önerilen tempo | Hedef |
|---|---|---|
| 1. Adım: Tek akorda kalıp oturtma | 60 BPM | Sol eli kıpırdatmadan sağ el kalıbını eksiksiz vurmak |
| 2. Adım: İki akor arasında geçiş (Em - Am) | 50 - 60 BPM | Ritim hiç aksamadan 4 ölçüde bir akor değiştirmek |
| 3. Adım: Şarkı temposuna çıkış | 75 - 85 BPM | Akıcı, temiz ve doğal bir hızda şarkı eşliği yapmak |
Testten önce bunları bil
- Yukarı vuruşlarda yalnız ince tellere dokunun
Tüm tellere yukarı vurmaya çalışmak penanın tellere takılmasına yol açar; yalnız alt 3 teli sıyırın.
- Akor basarken sağ elinizi asla durdurmayın
Sol el geç kalsa bile sağ el sarkacı durmamalıdır. Ritim durursa müzik çöker.
- Bileğinizi kasmayın, gevşek bırakın
Ritim hareketi omuzdan veya dirsekten değil, esnek ve gevşek bir bilek hareketinden gelmelidir.
- Çalarken ayağınızla vuruşları sayın
Her 1, 2, 3, 4 sayısında ayağınızı yere vurmak içsel ritim duyunuzu ve temponuzu sabitler.
Kendini dene
Cevaba dokun — neden öyle olduğunu birlikte görelim.
Gitarda sağ elin telleri ritmik biçimde taramasına ne ad verilir?
Gitarda yukarı vuruş (↑) yapılırken penanın tellere takılmaması için ne yapılmalıdır?
Gitarda «sağ el sarkaç kuralı» neyi ifade eder?
«1 ve 2 ve 3 ve 4 ve» şeklinde sayılan 4/4’lük bir ritimde sayılarda (1, 2, 3, 4) el hangi yöne hareket eder?
Akor değiştirirken sol el henüz yeni akora tam yerleşemediyse sağ el ne yapmalıdır?
Gitarda ritim atarken bileğin durumu nasıl olmalıdır?
3/4’lük vals ritminin vuruş hissi aşağıdakilerden hangisiyle ifade edilir?
Tele temas etmeden sağ elin havada ritim hareketini sürdürmesine ne denir?
Metronomla ritim çalışırken izlenmesi gereken doğru yöntem nedir?
Aşağıdaki ritim kalıplarından hangisi 4/4’lük düz dörtlük vuruşları temsil eder?
Alıştırma bitti — –
Sıradaki konu: Akor geçişleri.
0/10 · soru cevaplandı