Amaç bildiren bağlaçlar ve kalıplar
A2’de bir eylemi ne amaçla («-mak / -mek için») yaptığımızı sade to + V1 ile söylemeyi öğrenmiştik. B2’de ise resmî yazışmalarda kullanılan in order to / so as to, olumsuz amaç anlatan in order not to / so as not to ve tam cümle alan so that yapılarını öğreniyoruz.
| İngilizce | Türkçe |
|---|---|
| in order to | … -mak / -mek amacıyla, … -mak için (+ yalın fiil) |
| so as to | … -mak / -mek üzere, … -mak için (+ yalın fiil, resmî) |
| in order not to | … -mamak / -memek için (+ yalın fiil) |
| so as not to | … -mamak / -memek amacıyla (+ yalın fiil) |
| so that | … -sın diye, … -ebilsin diye (+ özne + can / could / would) |
| for | … için (+ isim: for a coffee, for the cat) |
| scare | korkutmak, ürkütmek |
| disturb | rahatsız etmek |
in order to / so as to · olumsuz amaç: in order not to / so as not to
Olumlu bir amacı anlatırken to + V1, in order to + V1 ve so as to + V1 aynı anlama gelir; son ikisi daha resmî ve vurguludur. Amaç olumsuzsa («geç kalmamak için», «kuşları ürkütmemek için») tek başına not to yerine in order not to + V1 ya da so as not to + V1 tercih edilir.
Sıraya dikkat et: not her zaman to kelimesinden önce durur (in order not to forget). Fiilin önüne asla for gelmez; for yalnızca isimlerle (for a walk, for lunch) kullanılır.
KısayolArkasından fiil geliyorsa to ailesi; isim geliyorsa for kullanılır.
The cat is running fast in order not to be late.
Kedi geç kalmamak için hızla koşuyor.
The cat moves quietly so as not to scare the birds.
Kedi kuşları ürkütmemek için sessizce ilerliyor.
The cat jumped on the handle in order to open the door.
Kedi kapıyı açmak amacıyla kapı koluna atladı.
The cat looked into the bag to see what was inside.
Kedi içinde ne olduğunu görmek için kese kâğıdına baktı.
We arrived thirty minutes early so as to get good seats.
İyi koltuklar bulmak üzere otuz dakika erken vardık.
I wrote down the date in order not to forget her birthday.
Doğum gününü unutmamak için tarihi not aldım.
Let’s stop at this café for a quick coffee.
Hızlı bir kahve için bu kafede duralım.
| Durum | Kalıp | Doğru örnek ↔ Tipik hata |
|---|---|---|
| Olumlu amaç (gündelik / resmî) | to / in order to / so as to + V1 | She studies hard in order to pass. |
| Olumsuz amaç («-mamak için») | in order not to / so as not to + V1 | I walked quietly so as not to wake the baby. (so as to not wake YANLIŞ!) |
| İsimle amaç («… için») | for + isim | We went out for dinner. (for to eat / for eat YANLIŞ!) |
in order (not) to / so as (not) to — Amaç bildiren to + V1 yapısının daha resmî ve özellikle olumsuz cümlelerde tercih edilen biçimleri.
so that + özne + can / could / will / would («… -sın / -ebilsin diye»)
to / in order to / so as to kalıplarında iki işin öznesi aynıdır ve arkalarından doğrudan fiil gelir. Ama arkasından özneli tam bir cümle kuracaksak veya iki kısmın özneleri farklıysa («kedi dışarı çıkabilsin diye pencereyi açtım») so that bağlacı kullanılır.
Zaman uyumu: Ana cümle şimdiki / geniş / gelecek zamandaysa so that içinde can / will / won’t; ana cümle geçmiş zamandaysa could / would / wouldn’t gelir.
KısayolBoşluktan sonra doğrudan yalın fiil mi yoksa özne + can/could/would mu geldiğine bak.
Why did you give your spare key to Emre? — I gave it to him <b>so that he could feed</b> the cat while I was away.
Why are you turning off the television? — <b>So that</b> my sister <b>can study</b> in peace.
The cat pushed the window open so that it could look into the garden.
Kedi bahçeye bakabilsin diye pencereyi itip açtı.
The cat hid under the blanket so that nobody would disturb it.
Kedi kimse onu rahatsız etmesin diye battaniyenin altına saklandı.
I’ll leave the kitchen door open so that the cat can come in.
Kedi içeri girebilsin diye mutfak kapısını açık bırakacağım.
We left home early so that we wouldn’t miss the eight o’clock train.
Sekiz trenini kaçırmayalım diye evden erken çıktık.
Please speak slowly so that everyone can understand you.
Herkes seni anlayabilsin diye lütfen yavaş konuş.
She is saving money so that she will be able to buy a car next year.
Seneye araba alabilsin diye para biriktiriyor.
| Durum | in order to / so as to ile | so that ile |
|---|---|---|
| Şimdiki / Gelecek | I’m hurrying in order not to be late. | I’m hurrying so that I won’t be late. |
| Geçmiş zaman | He wore a coat so as to stay warm. | He wore a coat so that he would stay warm. |
| Farklı özneler | Kullanılmaz (iki özne farklı) | I moved aside so that she could pass. |
clause of purpose (so that) — Amaç yan cümlesi. Arkasından özne ve can / could / will / would alarak «… -sın / -ebilsin diye» anlamı verir.
Testten önce bunları bil
- in order to / so as to · olumsuz amaç: in order not to / so as not to
En sık hata: Olumsuz amaçta not kelimesini sona atıp in order to not miss veya so as to not be late demek! Doğru sıra her zaman in order not to + V1 ve so as not to + V1 biçimindedir.
- in order to / so as to · olumsuz amaç: in order not to / so as not to
İkinci sık hata: I went to the bank for to talk to the manager. İngilizcede for to + fiil diye bir yapı yoktur; fiil varsa to talk / in order to talk, isim varsa for a meeting denir.
- so that + özne + can / could / will / would («… -sın / -ebilsin diye»)
En sık hata: in order to ile so that kalıplarını birbirine karıştırıp I left early in order to I wouldn’t miss the train ya da so that to catch the train demek! Özneli tam cümle önünde yalnız so that, yalın fiil önünde ise to / in order to / so as to durur.
- so that + özne + can / could / will / would («… -sın / -ebilsin diye»)
Ana cümle geçmiş zamandaysa (left, opened, gave) so that kısmında can / will değil, geçmiş uyumlu could / would / wouldn’t seçilir.
Kendini dene
Cevaba dokun — neden öyle olduğunu birlikte görelim.
The cat is creeping quietly through the grass scare the sparrow.
The cat pushed the kitchen window open it could go out into the garden.
The cat is running along the street in order miss the train.
We stopped at the small bakery on the corner some warm croissants.
Zeynep took a taxi this morning so that she be late for her job interview.
The cat jumped up and pulled the handle down open the living-room door.
I’ll send you the location on your phone you can find our new flat easily.
He turned down the radio disturb his roommate.
Alıştırma bitti — –
Fotoğraflı anlatımla tekrar etmek istersen resimli derse geç.
0/8 · soru cevaplandı