Devrik yapı (inversion) başlatan olumsuz ve kısıtlayıcı zarflar
C1 düzeyinde dilbilgisi artık yalnız anlamı değil, üslubu ve vurguyu taşır. Cümleye never, rarely, not only, under no circumstances gibi olumsuz ya da kısıtlayıcı bir zarfla başladığımızda, ifadeyi güçlendirmek için yardımcı fiili öznenin önüne alırız (inversion).
| İngilizce | Türkçe |
|---|---|
| never / rarely / seldom | asla, hiç / nadiren, pek az (cümle başında vurgulu) |
| not only … but also | yalnızca … değil, aynı zamanda … da |
| hardly / scarcely … when | daha yeni …-mıştı ki, tam …-mıştı ki |
| no sooner … than | …-masıyla …-ması bir oldu, tam …-mıştı ki |
| little did … know / realize | … hiç bilmiyordu, hiç farkında değildi |
| under no circumstances | hiçbir koşulda, kesinlikle (resmî) |
| at no time | hiçbir zaman, hiçbir an (resmî) |
| only then / only later | ancak o zaman / ancak daha sonra |
| not until / only when | ancak …-diğinde, …-e kadar değil (ana cümlede devrik) |
Olumsuz zarf başta: Yardımcı fiil + özne (Never, Rarely, Not only, Little)
Olumsuz zarf cümlenin ortasında durduğunda sıra düzdür (I have never seen…). Zarfı vurgu için cümlenin en başına çektiğimiz anda, cümle soru soruyormuş gibi yardımcı fiil + özne + ana fiil sırasına geçer: Never have I seen…
Geniş zamanda (Present Simple) ve geçmiş zamanda (Past Simple) olumlu cümlede hazır yardımcı fiil olmadığı için öznenin önüne do / does / did eklenir ve ana fiil yalın (V1) kalır: Rarely does the cat refuse · Little did we know.
KısayolAynı fikir gündelik konuşmada düz sırayla, resmî yazıda veya güçlü vurguda yardımcı fiil + özne sırasıyla kurulur.
Never have I seen such a mess on the kitchen floor.
Mutfak zemininde böyle bir dağınıklık hayatımda hiç görmedim.
Rarely does the cat refuse a full bowl of food.
Kedi dolu bir mama kabını nadiren geri çevirir.
One eye is open. Little do we know that the cat is still awake.
Tek gözü açık. Kedinin hâlâ uyanık olduğunu hiç bilmiyoruz.
Under no circumstances should you sign a blank form.
Boş bir formu hiçbir koşulda imzalamamalısınız.
Not only did she finish the report early, but she also checked all the figures.
Raporu yalnızca erken bitirmekle kalmadı, bütün rakamları da kontrol etti.
At no time were the passengers in any danger during the flight.
Uçuş sırasında yolcular hiçbir an tehlikede değildi.
| Zaman / Kip | Gündelik / Vurgusuz (Düz sıra) | Resmî / Vurgulu (Devrik sıra) |
|---|---|---|
| Present Perfect | I have never seen such a mess. | Never have I seen such a mess. |
| Present Simple | We rarely eat out on weekdays. | Rarely do we eat out on weekdays. |
| Past Simple (little) | He did not know what awaited him. | Little did he know what awaited him. |
| Past Simple (not only) | She not only called, but she also came. | Not only did she call, but she also came. |
| Modal (should / must) | You must not open this door. | Under no circumstances must you open this door. |
negative inversion — Olumsuz veya kısıtlayıcı bir zarf cümle başına geldiğinde yardımcı fiilin öznenin önüne geçmesi (Never have I…, Rarely does she…).
Arka arkaya iki olay (Hardly…when, No sooner…than) ve gecikmeli devrik (Only when, Not until)
Bir olayın hemen arkasından ikincisinin patlak verdiğini anlatırken Hardly / Scarcely had + özne + V3 … when + V2 ya da No sooner had + özne + V3 … than + V2 kullanılır. Eşleşmeye dikkat et: Hardly / Scarcely her zaman when alır; içinde -er (karşılaştırma eki) olan No sooner ise her zaman than alır.
Cümle Only when, Only after, Not until gibi bir yan cümleyle başlıyorsa devrik sıra ilk kısımda değil, ikinci kısımdaki ana cümlede gerçekleşir: Not until the cat reached the platform did it see the empty track.
KısayolHardly / No sooner başında hemen devrik olur; Only when / Not until kalıplarında ise devrik yapı ikinci cümlede (did + özne + V1) kurulur.
Hardly had the cat closed its eyes when the doorbell rang.
Kedi gözlerini daha yeni kapatmıştı ki kapı zili çaldı.
No sooner had we poured the milk than the cat ran to the bowl.
Sütü dökmemizle kedinin kaba koşması bir oldu.
Not until the cat reached the platform did it see the empty track.
Kedi ancak perona vardığında boş rayları gördü.
We saw the muddy paw prints. Only then did we realize where the cat had been.
Çamurlu pati izlerini gördük. Kedinin nerede olduğunu ancak o zaman anladık.
Only after the meeting had ended did she mention the budget problem.
Bütçe sorunundan ancak toplantı bittikten sonra söz etti.
Scarcely had I sat down at my desk when the phone started ringing.
Masama daha yeni oturmuştum ki telefon çalmaya başladı.
| Kalıp | Gündelik (Düz sıra) | Vurgulu / Yazı dili (Devrik sıra) |
|---|---|---|
| Hardly … when | As soon as I had arrived, it started to rain. | Hardly had I arrived when it started to rain. |
| No sooner … than | The train left just after we got on. | No sooner had we got on than the train left. |
| Only then | I understood the truth only then. | Only then did I understand the truth. |
| Not until / Only when | I didn’t notice the error until I read it again. | Not until I read it again did I notice the error. |
delayed inversion — Only when, Only after, Not until ile başlayan cümlelerde devrik sıranın yan cümlede değil, ana cümlede gerçekleşmesi.
Testten önce bunları bil
- Olumsuz zarf başta: Yardımcı fiil + özne (Never, Rarely, Not only, Little)
En sık hata: Zarfı başa alıp özneyle yardımcı fiilin yerini değiştirmemek (Never I have seen ya da Not only he is late). Zarf başa geçtiği anda soru sırası zorunludur: Never have I seen · Not only is he late.
- Olumsuz zarf başta: Yardımcı fiil + özne (Never, Rarely, Not only, Little)
İkinci sık hata: Geçmiş zamanda did ekledikten sonra fiili de geçmişte bırakmak (Not only did she finished). do / does / did geldiğinde ana fiil her zaman yalın (V1) döner: Not only did she finish.
- Arka arkaya iki olay (Hardly…when, No sooner…than) ve gecikmeli devrik (Only when, Not until)
En sık hata: Hardly had I arrived than… ya da No sooner had I arrived when… diyerek bağlaçları birbirine karıştırmak! İpucu: sooner karşılaştırma ekidir (bigger than gibi) ve her zaman than ister.
- Arka arkaya iki olay (Hardly…when, No sooner…than) ve gecikmeli devrik (Only when, Not until)
İkinci sık hata: Only when / Not until yan cümlesinin içini devrik yapmak (Only when did the rain stop we went out). Yan cümle düz kalır, ana cümle devrilir: Only when the rain stopped did we go out.
Kendini dene
Cevaba dokun — neden öyle olduğunu birlikte görelim.
Never such a mess on the kitchen floor!
Not only the report on time, but she also prepared the slides.
Hardly had the cat fallen asleep a loud noise outside woke it up.
No sooner the house than it started to pour with rain.
Rarely its food untouched like this.
Not until I opened the envelope that it was the wrong letter.
Under no circumstances your password with anyone.
Little that the surprise party was for him.
Alıştırma bitti — –
Fotoğraflı anlatımla tekrar etmek istersen resimli derse geç.
0/8 · soru cevaplandı