Edilgen çatıda en sık kullanılan V3 fiiller
Türkçede fiile -ıl / -in / -ul / -ün eki getirdiğimizde («yapılır, kırıldı, konuşulur») cümle edilgen olur. İngilizcede bunun için ek yoktur; be (am, is, are, was, were) + fiilin 3. hali (V3) kullanılır.
| İngilizce | Türkçe |
|---|---|
| made (make → made → made) | yapılmış, üretilmiş |
| built (build → built → built) | inşa edilmiş, yapılmış |
| written (write → wrote → written) | yazılmış |
| broken (break → broke → broken) | kırılmış |
| spoken (speak → spoke → spoken) | konuşulmuş (is spoken = konuşulur) |
| grown (grow → grew → grown) | yetiştirilmiş (is grown = yetiştirilir) |
| stolen (steal → stole → stolen) | çalınmış |
| by | tarafından (işi yapanı söylerken: by the cat) |
Geniş zamanda edilgen (am / is / are + V3) ve aktif → edilgen dönüşüm
İşi kimin yaptığı bilinmiyorsa, herkesçe belliyse ya da asıl önemli olan yapılan işin kendisiyse edilgen cümle kurarız. Aktif cümlenin nesnesi başa geçer; arkasından tekilde is + V3, çoğulda are + V3 gelir.
Olumsuzda isn’t / aren’t + V3 kullanılır; soruda ise Is / Are öznenin önüne geçer (Is this cheese made from cow’s milk?).
KısayolAktif cümlenin nesnesi (the rooms, cheese) edilgen cümlenin öznesi olur.
Cheese and butter are made from milk.
Peynir ve tereyağı sütten yapılır.
Every form is stamped at this desk.
Her form bu masada damgalanır.
Letters are delivered every morning.
Mektuplar her sabah dağıtılır.
Tea is grown in the Black Sea region.
Çay Karadeniz bölgesinde yetiştirilir.
English is spoken in many countries.
Pek çok ülkede İngilizce konuşulur.
These offices aren’t cleaned on Sundays.
Bu ofisler pazar günleri temizlenmez.
| Çatı | İngilizce | Türkçe |
|---|---|---|
| Aktif (Geniş) | They clean the rooms every day. | Odaları her gün temizlerler. |
| Edilgen (Geniş) | The rooms are cleaned every day. | Odalar her gün temizlenir. |
| Aktif (Tekil) | People make cheese from milk. | İnsanlar sütten peynir yapar. |
| Edilgen (Tekil) | Cheese is made from milk. | Peynir sütten yapılır. |
passive voice — Edilgen çatı. İşi yapanın değil, işten etkilenen nesnenin özne olduğu cümle yapısı (be + V3).
Geçmişte edilgen (was / were + V3) · by + yapan · olumsuz ve soru
Geçmişte olmuş bitmiş bir olayı edilgen anlatırken tekil öznede was + V3, çoğul öznede were + V3 kullanılır: The cup was broken = Fincan kırıldı.
Eğer işi kimin ya da neyin yaptığını özellikle söylemek istersek cümlenin sonuna by + yapan ekleriz: by the cat (kedi tarafından), by my grandmother (anneannem tarafından).
KısayolZamanı yalnız be fiili (is/are ↔ was/were) değiştirir; V3 hiç değişmez.
When was this school built? — It <b>was built</b> ten years ago.
Were these photos taken by Zeynep? — Yes, they were. / No, they <b>were taken by</b> Mert.
The white cup was broken by the cat.
Beyaz fincan kedi tarafından kırıldı.
The croissant was eaten a minute ago.
Kruvasan bir dakika önce yendi.
The glass vase was knocked over on the table.
Cam vazo masanın üstünde devrildi.
This bridge was built twenty years ago.
Bu köprü yirmi yıl önce inşa edildi.
My bike was stolen from the street last night.
Dün gece sokaktan bisikletim çalındı.
These two letters weren’t written by Emre.
Bu iki mektup Emre tarafından yazılmadı.
| Biçim | Geniş zaman (her zaman / genel) | Geçmiş zaman (oldu bitti) |
|---|---|---|
| Olumlu | The door is locked at night. | The door was locked at ten. |
| Olumsuz | Meals aren’t served here. | Meals weren’t served yesterday. |
| Soru | Is bread sold here? | Was this cake made by you? |
agent (by + noun) — Edilgen cümlede işi gerçekte yapan kişi ya da varlık (by the cat, by a famous architect).
Testten önce bunları bil
- Geniş zamanda edilgen (am / is / are + V3) ve aktif → edilgen dönüşüm
En sık hata: düzensiz fiillere -ed eklemek (It is maked · English is speaked). Edilgen çatıda her zaman fiilin 3. hali (V3) kullanılır: It is made · English is spoken.
- Geniş zamanda edilgen (am / is / are + V3) ve aktif → edilgen dönüşüm
am / is / are yardımcı fiili olmadan V3 tek başına edilgen yapmaz: Tea grown here değil, Tea is grown here.
- Geçmişte edilgen (was / were + V3) · by + yapan · olumsuz ve soru
En sık hata: geçmişte was / were yardımcı fiilini unutarak The bridge built twenty years ago demek! built hem 2. hem 3. hal olduğu için başında was yoksa cümle «Köprü inşa etti» anlamına gelir; doğrusu The bridge was built.
- Geçmişte edilgen (was / were + V3) · by + yapan · olumsuz ve soru
İşi yapan kişiyi söylerken from kullanılmaz: written by Orhan (Orhan tarafından yazıldı). made from / made of ise yalnız ham maddeyi söyler (made from milk = sütten yapılmış).
Kendini dene
Cevaba dokun — neden öyle olduğunu birlikte görelim.
Look at the floor! That white cup by the cat five minutes ago.
Butter from milk.
This old stone house a hundred years ago.
How many letters in this town every day?
This wonderful cake was made my grandmother.
Where these apples grown?
Look at the floor! Those three books off the desk.
We couldn’t enter the office because the door locked.
Alıştırma bitti — –
Fotoğraflı anlatımla tekrar etmek istersen resimli derse geç.
0/8 · soru cevaplandı