Zorlama, neden olma ve izin kalıpları
Türkçede «Annem bana odamı toplatıyor» veya «Seni mutlu ediyor» derken fiile ekler getiririz. İngilizcede ise birine bir işi yaptırmak için make, bir şeye izin vermek için let ve allow kullanılır.
| İngilizce | Türkçe |
|---|---|
| make someone do | birine zorla/neden olarak bir şey yaptırmak (to YOK!) |
| make someone + adjective | birini … yapmak / … hissettirmek (make me happy) |
| let someone do | birinin … yapmasına izin vermek (to YOK!) |
| allow someone to do | birinin … yapmasına izin vermek (to ŞART!) |
| be allowed to do | … yapmasına izin verilmek, izni olmak |
| sneeze | hapşırmak |
| tidy | toplamak, düzenlemek (odayı) |
make + kişi + yalın fiil · make + kişi + sıfat
make + kişi + yalın fiil (make me wait, made the cat sneeze) iki anlama gelir: Ya birini bir işi yapmaya zorlamak («Annem bana odamı toplatır») ya da istemeden bir tepkiye neden olmak («Soğan beni ağlatır»). En kritik kural: Arada asla to yoktur!
Kişiden sonra fiil yerine bir sıfat (happy, tired, sleepy, angry) gelirse «birini o duruma getirmek, öyle hissettirmek» anlamı verir: Warm sunlight makes the cat happy.
Kısayolmake sonrasında gelen fiil her zaman yalın (V1) haldedir; zaman eki yalnızca make fiiline (makes, made) gelir.
The dust on the table made the cat sneeze.
Masadaki toz kediyi hapşırttı.
The loud train makes the cat press its ears down.
Gürültülü tren kediye kulaklarını yatırtıyor.
Warm sunlight makes the cat happy.
Sıcak güneş ışığı kediyi mutlu ediyor.
Work at the desk always makes the cat sleepy.
Masa başı iş kedinin hep uykusunu getiriyor.
My mum makes me tidy my room every Saturday.
Annem her cumartesi bana odamı toplatıyor.
That sad film made everyone cry.
O hüzünlü film herkesi ağlattı.
| Kalıp | Doğru örnek | Tipik hata (Yanlış) |
|---|---|---|
| make + kişi + yalın fiil | They made me wait for an hour. | They made me to wait. |
| make + kişi + sıfat | The news made me sad. | The news made me to be sad. |
bare infinitive — Başında to olmayan yalın fiil (go, stay, sleep). make ve let bu biçimi ister.
İzin vermek: let + kişi + yalın ↔ allow + kişi + to · be allowed to
İzin verirken iki seçeneğimiz vardır: Günlük konuşmada let + kişi + yalın fiil (let me go — to YOK!), daha resmî dilde ve kurallarda ise allow + kişi + to + fiil (allow me to go — to ŞART!) kullanılır.
«İznim var / izin verilmiyor» derken let edilgen yapılmaz; her zaman am / is / are allowed to + fiil kullanılır (We aren’t allowed to park here).
Kısayolmake ve let kardeş gibidir (to almazlar); allow ise her zaman to ile gezer.
Does your mum let you have a cat at home? — Yes! And she even <b>lets it sleep</b> on the sofa.
Are we allowed to take photos in the museum? — Yes, we are, but we aren’t allowed to use a flash.
We let the cat sleep on our bed.
Kedinin yatağımızda uyumasına izin veriyoruz.
The cat isn’t allowed to go out alone.
Kedinin tek başına dışarı çıkmasına izin verilmiyor.
My dad lets me drive his car at the weekend.
Babam hafta sonu arabasını kullanmama izin veriyor.
Our teacher doesn’t allow us to use dictionaries in the exam.
Öğretmenimiz sınavda sözlük kullanmamıza izin vermiyor.
Were you allowed to stay up late when you were a child?
Çocukken geç saate kadar oturmana izin verilir miydi?
| Fiil / Kalıp | Arkasından ne gelir? | Doğru ↔ Yanlış |
|---|---|---|
| make (zorlamak / yaptırmak) | kişi + yalın fiil (to YOK) | make me stay (make me to stay YANLIŞ) |
| let (izin vermek — gündelik) | kişi + yalın fiil (to YOK) | let me go (let me to go YANLIŞ) |
| allow (izin vermek — resmî) | kişi + to + fiil | allow me to go (allow me go YANLIŞ) |
| be allowed to (izinli olmak) | to + fiil | I am allowed to go (I am let to go YANLIŞ) |
permission — İzin. Günlük dilde let, kurallarda ve edilgen cümlede allow / be allowed to ile anlatılır.
Testten önce bunları bil
- make + kişi + yalın fiil · make + kişi + sıfat
En sık hata: My boss made me to stay late demek! want me to stay veya ask me to stay kalıplarının aksine, make sonrasında asla to kullanılmaz: My boss made me stay late.
- make + kişi + yalın fiil · make + kişi + sıfat
Üçüncü tekil kişide bile ikinci fiil ek almaz: She makes him laughs değil, She makes him laugh.
- İzin vermek: let + kişi + yalın ↔ allow + kişi + to · be allowed to
En sık hata: let ile allow kurallarını birbirine karıştırıp My dad lets me to go veya My dad allows me go demek! Kısa kelime (let) kısa kalır (to almaz); uzun kelime (allow) to alır.
- İzin vermek: let + kişi + yalın ↔ allow + kişi + to · be allowed to
Edilgen cümlede I am let to go diye bir İngilizce yoktur; «gitmeme izin veriliyor» demek için her zaman I am allowed to go kullanılır.
Kendini dene
Cevaba dokun — neden öyle olduğunu birlikte görelim.
We always let the cat on our bed.
My parents don’t allow me out after ten o’clock.
The dust on the café table made the cat .
The cat isn’t go into the garden alone.
Warm morning sunlight the cat very happy.
Our boss work on Saturday last week.
Visitors feed the animals in the park.
Ece’s brother is very kind; he always borrow his laptop.
Alıştırma bitti — –
Fotoğraflı anlatımla tekrar etmek istersen resimli derse geç.
0/8 · soru cevaplandı