Vurguyu tek bir noktaya toplayan cümle kalıpları
Türkçede cümlede hangi kelimeyi vurgulamak istersek onu yüklemin hemen önüne çekeriz («Dün fincanı kedi kırdı» ↔ «Kedi fincanı dün kırdı»). İngilizcede ise söz dizimi sabit olduğu için cümle ikiye bölünür (cleft sentence) ve vurgulanan parça özel bir çerçeveye alınır.
| İngilizce | Türkçe |
|---|---|
| It is / was … that / who | … yapan / olan tam da …-dır / …-dı (it-cleft) |
| What + subject + verb + is / was | …-nın yaptığı / istediği şey …-dır (wh-cleft) |
| All (that) I want / need is… | tek istediğim / tek ihtiyacım olan şey … |
| The reason (why) … is that… | …-nın sebebi şudur ki … |
| The thing that bothers me is… | beni asıl rahatsız eden şey … |
| The place where … is / was | … olan yer tam da …-dır |
| It wasn’t until … that | ancak … olduğunda (zaman vurgusu) |
| knock off | vurup düşürmek, devirmek (masadan) |
It-cleft: It is / was + vurgulanan öğe + who / that…
Bir cümlenin öznesini, nesnesini, yerini ya da zamanını spot ışığı altına almak için It is (şimdi) / It was (geçmiş) + vurgulanan parça + who / that + cümlenin geri kalanı kalıbı kurulur.
Vurgulanan öğe kişi ise who ya da that; nesne, yer veya zaman ise that kullanılır (It was the cat that… · It was on Monday that…). Girişteki is / was ana fiilin zamanıyla uyumlu olmalıdır.
KısayolAynı düz cümleden, vurgulamak istediğimiz parçayı It was … who / that arasına alarak dört farklı vurgulu cümle üretebiliriz.
It was the cat that knocked the white cup off the table.
Beyaz fincanı masadan düşüren kediydi (başkası değil).
It is the fresh fish that the cat is guarding on the table.
Kedinin masada başında nöbet tuttuğu şey taze balık.
It was early in the morning that the cat woke up and yawned.
Kedinin uyanıp esnediği vakit sabahın erken saatiydi.
It is on the stack of forms that the cat loves sleeping.
Kedinin uyumayı sevdiği yer tam da form yığınının üstü.
It was Zeynep who solved the software problem yesterday, not Emre.
Dün yazılım sorununu çözen Emre değil, Zeynep’ti.
It wasn’t until Monday that we received their official reply.
Resmî yanıtlarını ancak pazartesi günü alabildik.
| Vurgulanan parça | Gündelik / Vurgusuz (Düz cümle) | Vurgulu (It is / was … who / that) |
|---|---|---|
| Özne (Kim?) | Mert lost the keys at the park yesterday. | It was Mert who lost the keys at the park yesterday. |
| Nesne (Neyi?) | Mert lost the keys at the park yesterday. | It was the keys that Mert lost at the park yesterday. |
| Yer (Nerede?) | Mert lost the keys at the park yesterday. | It was at the park that Mert lost the keys yesterday. |
| Zaman (Ne zaman?) | Mert lost the keys at the park yesterday. | It was yesterday that Mert lost the keys at the park. |
it-cleft sentence — Vurgulanmak istenen öğenin It is / was ile who / that arasına yerleştirildiği bölünmüş cümle yapısı.
Wh-cleft: What I need is… · All I want is… · The reason why…
İkinci vurgulu yapıda cümle What («… olan şey») veya All («tek … olan şey») yan cümlesiyle başlar; asıl vurgulanan bilgi ise is / was fiilinden sonra cümlenin sonuna konur: What the cat needs is a long nap.
Eğer bir nesneyi değil yapılan eylemi vurguluyorsak kalıp What + özne + do / does / did + is / was + (to) V1 biçimindedir: What she did was (to) call the vet. Sebep vurgularken ise The reason (why) … is / was that… kullanılır.
KısayolWhat… ve All… kalıpları dinleyicide merak uyandırır ve asıl önemli bilgiyi is / was sonrasına saklar.
What the tired cat needs is a long nap in a quiet room.
Yorgun kedinin ihtiyacı olan şey sessiz bir odada uzun bir uyku.
All the cat wants right now is some food in its empty bowl.
Kedinin şu anda tek istediği şey boş kabına biraz mama.
The reason why the cat flattened its ears was that the rushing train was very loud.
Kedinin kulaklarını yatırmasının sebebi hızla geçen trenin çok gürültülü olmasıydı.
What surprised everyone at the meeting was her sudden resignation.
Toplantıda herkesi şaşırtan şey onun ani istifasıydı.
What we did first was check the main server for errors.
İlk yaptığımız şey ana sunucuda hata kontrolü yapmak oldu.
All I asked for was a clear explanation of the rules.
Tek istediğim kuralların açık bir izahıydı.
| Kalıp | Gündelik / Vurgusuz | Vurgulu (Odak sonda) |
|---|---|---|
| What … is/was (İsim) | I really need a long holiday. | What I really need is a long holiday. |
| What … do is/was (Fiil) | He apologized immediately. | What he did was (to) apologize immediately. |
| All … is/was («Tek…») | I only want a little peace. | All I want is a little peace. |
| The reason why … is that | I was late because I missed the bus. | The reason why I was late is that I missed the bus. |
wh-cleft (pseudo-cleft) — What veya All yan cümlesini özne yapıp vurgulanan bilgiyi is / was sonrasına yerleştiren vurgulu cümle.
Testten önce bunları bil
- It-cleft: It is / was + vurgulanan öğe + who / that…
En sık hata: Geçmişte yaşanmış bir olayı vurgularken girişi geniş zamanda bırakmak (It is yesterday that we met). Ana fiil geçmiş zamandaysa (met, broke, called) giriş mutlaka It was … that olur.
- It-cleft: It is / was + vurgulanan öğe + who / that…
İkinci sık hata: Kişi vurgularken which kullanmak (It was Defne which called). Kişilerde yalnız who veya that seçilir.
- Wh-cleft: What I need is… · All I want is… · The reason why…
En sık hata: What I need it is a holiday diyerek araya fazladan it zamiri koymak! What I need ifadesinin tamamı zaten cümlenin öznesidir; arkasından doğrudan is / was gelir.
- Wh-cleft: What I need is… · All I want is… · The reason why…
İkinci sık hata: The reason why I am late is because… demek. reason («sebep») ile because («çünkü») aynı anlamı tekrarlar; resmî yazıda doğru kalıp The reason why … is that… biçimindedir.
Kendini dene
Cevaba dokun — neden öyle olduğunu birlikte görelim.
It was the cat knocked the cup onto the kitchen floor, not the wind.
What I really need after this busy week a quiet weekend by the sea.
It last Tuesday that we signed the contract with the new supplier.
All the hungry cat wants a full bowl of food.
It was Defne noticed the calculation error in the final table.
The reason why the train stopped is there was a fallen tree on the track.
What Kerem did when he lost his key was the locksmith immediately.
bothers me most about this flat is the traffic noise.
Alıştırma bitti — –
Fotoğraflı anlatımla tekrar etmek istersen resimli derse geç.
0/8 · soru cevaplandı