0’dan 100’e İtalyanca sayılar ve ses düşmesi kuralı
0–10 arası sayılar bağımsız köklerdir (zero, uno, due, tre, quattro, cinque, sei, sette, otto, nove, dieci); 11–16 arası -dici ile biter (undici, dodici, tredici, quattordici, quindici, sedici). 17, 18, 19 ise diciassette, diciotto, diciannove olarak kurulur.
İtalyanca sayı sisteminin en kritik imla kuralı 1 (uno) ve 8 (otto) sayılarında ortaya çıkar. Bu iki sayı sesli harfle başladığı için, onluk basamağın sonundaki sesli harf zorunlu olarak düşer:
| Onluk | + 1 (uno) [Sesli Düşer!] | + 8 (otto) [Sesli Düşer!] | + 3 (tre) [Bileşikte Aksan Alır!] |
|---|---|---|---|
| venti (20) | ventuno (*ventiuno YANLIŞ) | ventotto (*ventiotto YANLIŞ) | ventitré (vurgulu é) |
| trenta (30) | trentuno (*trentauno YANLIŞ) | trentotto (*trentaotto YANLIŞ) | trentatré (vurgulu é) |
| quaranta (40) | quarantuno | quarantotto | quarantatré |
| cinquanta (50) | cinquantuno | cinquantotto | cinquantatré |
| sessanta / settanta | sessantuno / settantuno | sessantotto / settantotto | sessantatré / settantatré |
| ottanta / novanta | ottantuno / novantuno | ottantotto / novantotto | ottantatré / novantatré |
| cento (100) | centouno (o düşmeyebilir) | centootto (ya da centotto) | centotré |
Uno ve Otto KuralıUno ve otto sesliyle başlar; onluğun son harfini yutar: ventuno, ventotto, trentuno, trentotto.
Saat sorma ve söyleme: Che ore sono?
İtalyancada saat sormak için «Che ora è?» veya «Che ore sono?» denir; iki soru da tamamen aynı anlama gelir ve eşit sıklıkta kullanılır.
Saati söylerken üç özel tekil durum dışında daima çoğul «Sono le...» kalıbı kullanılır:
- Saat 1 (tekil): «È l’una.» (Saat bir. Tekildir, l’ artikeli alır).
- Öğle 12:00: «È mezzogiorno.» (Öğle vakti).
- Gece 24:00: «È mezzanotte.» (Gece yarısı).
- Diğer bütün saatler (2 - 12): «Sono le due.», «Sono le sette.» (Çoğul fiil ve «le» artikeli kullanılır).
- Geçiyor (e): «Sono le tre e dieci» (Üçü on geçiyor), «e un quarto» (çeyrek geçiyor), «e mezza» (buçuk).
- Var / Kala (meno): «Sono le cinque meno venti» (Beşe yirmi var), «meno un quarto» (çeyrek var).
| Saat | İtalyanca İfade | Açıklama |
|---|---|---|
| 01:00 | È l’una in punto. | Tekil: È l’una |
| 12:00 | È mezzogiorno. | Öğle tam 12 |
| 24:00 | È mezzanotte. | Gece tam 12 |
| 03:15 | Sono le tre e un quarto. | Üçü çeyrek geçiyor |
| 06:30 | Sono le sei e mezza (veya mezzo). | Altı buçuk |
| 08:45 | Sono le nove meno un quarto. | Dokuza çeyrek var |
Tekil SaatlerYalnızca saat bir (È l’una), öğle (È mezzogiorno) ve gece yarısı (È mezzanotte) için «È» denir; diğer saatler «Sono le...»dir.
Scusi, che ore sono? — È l'una e mezza.
Affedersiniz, saat kaç? — Bir buçuk.
Sono le otto e un quarto di mattina.
Sabah sekizi çeyrek geçiyor.
Il treno per Milano parte alle nove e mezza.
Milano treni dokuz buçukta kalkıyor.
Örnek. «Saat 01:15» ve «Saat 04:40» saatlerini İtalyanca ifade edin.
- 01:15 biri çeyrek geçmektedir: tekil saat kuralı gereği «È l’una e un quarto».
- 04:40 beşe yirmi vardır: çoğul saat için «Sono le cinque meno venti».
CevapÈ l’una e un quarto · Sono le cinque meno venti
Haftanın günleri ve aylar
İtalyancada haftanın günleri ve aylar cümle başında değilse küçük harfle yazılır. Pazartesiden cumaya kadar olan günlerin son hecesi vurguludur ve aksan işaretiyle (-ì) biter:
| Gün | Türkçesi | Ay | Türkçesi |
|---|---|---|---|
| lunedì | Pazartesi | gennaio / febbraio | Ocak / Şubat |
| martedì | Salı | marzo / aprile | Mart / Nisan |
| mercoledì | Çarşamba | maggio / giugno | Mayıs / Haziran |
| giovedì | Perşembe | luglio / agosto | Temmuz / Ağustos |
| venerdì | Cuma | settembre / ottobre | Eylül / Ekim |
| sabato | Cumartesi | novembre / dicembre | Kasım / Aralık |
| domenica | Pazar (dişil!) | — | — |
Günlerden domenica (pazar) dişildir (la domenica); diğer altı günün hepsi erildir (il lunedì, il martedì...).
«Pazartesi günü dersim var» derken günün önüne edat gelmez; doğrudan «Lunedì ho lezione» denir. Düzenli olarak her pazartesi yapıldığını belirtmek için ise artikel kullanılır: «Il lunedì vado in palestra» (Pazartesileri spor salonuna giderim).
Il museo è chiuso il lunedì.
Müze pazartesi günleri kapalıdır.
Sabato sera andiamo in pizzeria con gli amici.
Cumartesi akşamı arkadaşlarla pizzacıya gidiyoruz.
Il mio compleanno è in luglio.
Doğum günüm temmuz ayında.
Tarih söyleme kalıbı ve «il primo» kuralı
İtalyancada tarih söylerken günün önüne «il» belirli artikeli getirilir: il 10 maggio 2026.
Ancak Türk öğrencilerin en çok şaşırdığı kural ayın ilk günüdür. İtalyancada ayın biri için asla «il uno» denmez; mutlaka sıra sayısı olan il primo (birinci) kullanılır:
| Tarih | İtalyanca Yazılışı | Kural / Not |
|---|---|---|
| 1 Mayıs | il primo maggio (*il uno maggio YANLIŞ!) | Ayın ilk günü daima «il primo»dur |
| 2 Mayıs | il due maggio | Normal sayma sayısı kullanılır |
| 15 Ağustos | il quindici agosto | Normal sayma sayısı |
| 31 Aralık | il trentuno dicembre | Normal sayma sayısı |
Ayın Biri KuralıAyın ilk günü daima «il primo»dur. Asla «il uno maggio» denmez; «il primo maggio» denir.
Oggi è il primo maggio, è festa nazionale.
Bugün bir mayıs, ulusal bayram.
Il mio compleanno è il ventotto ottobre.
Doğum günüm yirmi sekiz ekimde.
Örnek. «Bugün 1 Eylül 2026» tarihini İtalyanca tam bir cümle olarak yazın.
- Cümle başlangıcı: «Oggi è...»
- Ayın ilk günü kuralı: «il primo settembre...»
- Yıl: «duemilaventisei».
Cevap«Oggi è il primo settembre duemilaventisei.»
Testten önce bunları bil
- Ventuno ve ventotto yazarken sesliyi düşürün
«Ventiuno» ve «ventiotto» yanlıştır. 1 ve 8 önünde onluğun son seslisi düşer: ventuno, ventotto.
- Saat 1 için È l’una, diğer saatler için Sono le deyin
Saat 1 tekildir (È l’una). 2-12 arası saatler çoğuldur (Sono le due, Sono le cinque).
- Ayın ilk gününe daima il primo deyin
«Il uno aprile» denmez; İtalyancada ayın ilk günü her zaman sıra sayısıyla «il primo aprile»dir.
- Gün adlarının sonundaki aksanı unutmayın
lunedì, martedì, mercoledì, giovedì, venerdì — ilk beş günün sonundaki vurgu işareti zorunludur.
- Bileşik 3 sayılarında aksan işareti koyun
Ventitré, trentatré, quarantatré sözcüklerinde son e harfine aksan işareti konulur.
Kendini dene
Cevaba dokun — neden öyle olduğunu birlikte görelim.
«21» sayısı İtalyancada doğru olarak nasıl yazılır?
«Saat 01:15» ifadesinin doğru İtalyanca söylenişi hangisidir?
«1 Mayıs» tarihi İtalyancada nasıl söylenir?
«Saat 06:45» (yediye çeyrek var) ifadesi hangisidir?
28 sayısı İtalyancada nasıl yazılır?
Aşağıdaki günlerden hangisi dilbilgisel olarak dişil (femminile) cinsiyettedir?
«Tren saat sekizde kalkıyor» cümlesinde saat bildirimi hangisiyle yapılır?
«Öğle tam 12:00» saatini bildirmek için hangi özel kalıp kullanılır?
İtalyancada «33» sayısı yazılırken son heceye ne konulmalıdır?
«Pazartesi günleri spor yaparım» cümlesinde düzenli gün bildirmek için ne kullanılır?
Alıştırma bitti — –
Bütün konular İtalyanca müfredatında.
0/10 · soru cevaplandı