İstenen sonucu yazmak

Bitiş noktasını baştan görmek: nihai çıktı nedir

Başarılı bir ödev sürecinin sırrı, işe koyulmadan önce tam olarak ne teslim edileceğini zihinde canlandırmak ve somutlaştırmaktır. Bu yaklaşım, eğitim bilimindeki «geriye dönük tasarım» fikrine (önce hedefi, sonra yolu belirleme) dayanır. Hedeflenen son ürün net değilse yapılan her araştırma dağılmaya mahkûmdur.

Örneğin öğretmen «Kurtuluş Savaşı’nda kadın kahramanlar hakkında bir çalışma yapın» dediğinde istenen çıktı ne olabilir? İki sayfalık bir deneme mi, kaynakçalı bir araştırma raporu mu, on slaytlık bir sunum mu, yoksa görsellerle desteklenmiş bir poster mi?

Kısayolİlk cümleyi yazmadan önce şu soruyu net yanıtla: «Ödev bittiğinde masanın üzerinde tam olarak nasıl bir ürün duracak?»

Öğretmen teslim biçimini yönergede belirtmediyse çalışmaya başlamadan önce «Hocam ödevi rapor şeklinde mi yoksa sunum olarak mı hazırlamamızı istersiniz?» sorusunu sormak en sağlıklı yoldur.

Değerlendirme ölçeğini (rubrik) doğru okumak

Bir öğretmenin ödeve not verirken kullandığı puanlama tablosuna rubrik (değerlendirme ölçeği) denir. Rubrik, öğretmenin zihnindeki «100 puanlık ödev» resminin kâğıda dökülmüş halidir.

Örnek. Öğretmen rubrikte «Kaynak çeşitliliği ve doğruluğu: 20 puan» ölçütü koymuştur. Bir öğrenci yalnızca tek bir internet sitesinden aldığı bilgileri kopyalayarak harika bir kapak tasarımıyla ödevini teslim ederse neyle karşılaşır?

• Kapak tasarımı biçim kategorisine girer ve puan ağırlığı düşüktür.
• Rubrik açıkça «kaynak çeşitliliği» şartı koşmuştur; tek site bu şartı karşılamaz.
• Öğrenci 20 puanlık kaynak ölçütünden düşük puan alarak doğrudan not kaybı yaşar.

CevapKapak ne kadar özenli olursa olsun kaynak çeşitliliği ölçütünün 20 puanının büyük kısmını kaybeder.

Puan kuralıNereye ne kadar puan verildiğini bilmeden çalışmak, hedefi görmeden ok atmaya benzer; önce puan tablosunu incele.

Sonuç taslağını oluşturmak: iskelet çıkarma

İstenen sonucun netleşmesi için içeriğin hangi ana duraklardan geçeceğini önceden kâğıda dökmek gerekir. Buna taslak iskeleti denir. İskelet, ödevin yol haritasıdır.

• 1. Giriş adımı: Konunun ne olduğu, neden önemli olduğu ve çalışmanın amacı (yaklaşık %15 hacim).
• 2. Gelişme adımı: Konunun alt başlıkları, kanıtlar, örnekler ve karşılaştırmalar (yaklaşık %70 hacim).
• 3. Sonuç adımı: İncelenen konudan çıkarılan ana ders, kişisel değerlendirme ve özet (yaklaşık %15 hacim).
• 4. Kaynakça: Yararlanılan kitap, makale ve güvenilir web adreslerinin alfabetik listesi.

Örnek. «Küresel ısınmanın kutup ekosistemine etkileri» konulu 3 sayfalık bir ödev için istenen sonucun taslak iskeleti nasıl oluşturulur?

• Başlık ve Tanım: Küresel ısınma nedir ve kutuplarda sıcaklık artışı nasıl seyreder?
• Gövde Bölümü 1: Buzulların erimesi ve kutup canlılarının (kutup ayıları, foklar) yaşam alanı kaybı.
• Gövde Bölümü 2: Besin zincirinin kırılması ve deniz ekosistemindeki değişimler.
• Sonuç ve Öneri: Alınabilecek küresel önlemler ve bireysel farkındalık.
• Kaynakça: Bilimsel yayınlar ve güvenilir çevre raporları.

CevapGiriş + 2 gelişme alt başlığı + sonuç önerisi + kaynakça şeklinde 5 parçalı bir iskelet kurulur.

Taslak iskeletindeki her bir başlığın altına hedeflenen yaklaşık paragraf veya sayfa sayısını not etmek, sayfaların orantısız dağılmasını engeller.

Biçim ve teslim standartlarını belirleme

İçerik ne kadar güçlü olursa olsun, okunaksız veya özensiz sunulan bir ödev hak ettiği değeri göremez. Biçimsel standartlar ciddiyetin ve emeğe duyulan saygının göstergesidir.

KısayolSayfayı çok göstermek için puntoyu büyütmek veya marjları açmak öğretmenin gözünden asla kaçmaz; hacmi değil içeriği zenginleştir.

Teslim öncesi son kontrol: bitiş provası

Ödevi teslim etmeden önce yapılan kısa bir kontrol, gözden kaçan eksikleri ve yazım hatalarını yakalamayı sağlar. Bu aşamada ödev, hazırlanan ilk hedef tanımıyla yan yana konur.

«Bütün istenenler tamam mı?», «İmla hataları tarandı mı?», «Kaynakça formatı düzgün mü?» soruları bir kontrol listesiyle taranır. Bu adım tamamlandığında ödev gönül rahatlığıyla öğretmene teslim edilebilir.

Metni teslimden önce bir kez sesli okumak, gözün atladığı anlatım bozukluklarını ve eksik kalmış cümleleri anında yakalamanızı sağlar.