Akor nedir? Açık akorlar ve majör-minör
Tek bir tele vurulduğunda tek bir nota (melodi) elde edilir. En az üç farklı notanın aynı anda tınlamasıyla oluşan armoniye ise akor denir. Akorlar şarkıların temel eşlik yapısını kurar ve zengin bir hacim kazandırır.
Gitarda eşiğe (başlığa) en yakın ilk üç perde içinde basılan ve içinde boş (açık) tellerin de titreştiği akorlara açık akorlar denir. Parmakları yormayan ve bare gerektirmeyen bu akorlar gitar öğreniminin ilk adımıdır.
Akorlar karakterlerine göre temelde iki duyguya ayrılır: Majör akorlar (C, G, D gibi) daha parlak, açık ve aydınlık tınlarken; yanına küçük «m» harfi alan Minör akorlar (Em, Am gibi) daha koyu, hüzünlü ve duygusal bir his verir.
KısayolSol el parmak numaralarını hatırlayın: 1 = işaret, 2 = orta, 3 = yüzük, 4 = serçe. Başparmak sapın arkasında desteğe durur.
İlk iki minör akor: Em ve Am
Em (Mi minör): Gitarda öğrenmesi en kolay akordur. Yalnızca iki parmak kullanılır ve altı telin tamamı aynı anda taranır. Basılışı: 5. tel 2. perdeye 2 numaralı parmak (orta) ve 4. tel 2. perdeye 3 numaralı parmak (yüzük) basılır.
Am (La minör): Em akorunun şekline çok benzer. Aslında Em parmak düzeninin birer tel aşağıya (inceye) kaydırılıp 2. telin 1. perdesine işaret parmağının eklenmiş halidir.
| Akor | 6. tel (E) | 5. tel (A) | 4. tel (D) | 3. tel (G) | 2. tel (B) | 1. tel (E) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Em (Mi minör) | Açık (0) | 2. perde (2. parmak) | 2. perde (3. parmak) | Açık (0) | Açık (0) | Açık (0) |
| Am (La minör) | Çalınmaz (X) | Açık (0) | 2. perde (2. parmak) | 2. perde (3. parmak) | 1. perde (1. parmak) | Açık (0) |
Am akorunda en üstteki 6. kalın tele vurulmaz; vuruş 5. telden (La sesinden) başlar.
KısayolEm’den Am’ye geçerken parmak yapısını bozmadan bir alt tele kaydırın ve boşta kalan 1. parmağı 2. tel 1. perdeye koyun.
Örnek. Am akoru basılırken 2. teldeki parmak kaldırılırsa veya basılmazsa hangi akor oluşur?
- Am akorunda 2. tel 1. perdede Do notası basılıdır.
- Bu parmak kaldırıldığında geriye 5. tel açık, 4. tel 2. perde, 3. tel 2. perde ve diğer açık teller kalır.
- 2. tel artık Do (akorun minör üçlüsü) yerine açık Si çalar; bu şekil Asus2 akorudur, ne majör ne minör tınlar.
CevapAsus2 akoru oluşur
Üç temel majör akor: C, G ve D
C (Do majör): Müziğin en temel akorlarından biridir. Am akorundaki 3 numaralı yüzük parmağını kaldırıp 5. telin 3. perdesine koyarak kolayca basılır. 5. telden aşağı doğru çalınır; 6. tel çalınmaz.
G (Sol majör): Geniş açılan bir akordur. 6. tel 3. perdeye 2 numaralı parmak, 5. tel 2. perdeye 1 numaralı parmak ve 1. tel 3. perdeye 3 numaralı parmak basılır. Altı telin tamamı neşeyle taranır.
D (Re majör): Klavyede küçük bir üçgen şekli oluşturur. 3. tel 2. perdeye 1. parmak, 1. tel 2. perdeye 2. parmak ve 2. tel 3. perdeye 3. parmak basılır. D akorunda yalnızca en alttaki 4 tel çalınır.
| Akor | 6. tel | 5. tel | 4. tel | 3. tel | 2. tel | 1. tel |
|---|---|---|---|---|---|---|
| C (Do majör) | X (kapalı) | 3. perde (3) | 2. perde (2) | 0 (açık) | 1. perde (1) | 0 (açık) |
| G (Sol majör) | 3. perde (2) | 2. perde (1) | 0 (açık) | 0 (açık) | 0 (açık) | 3. perde (3) |
| D (Re majör) | X (çalınmaz) | X (çalınmaz) | 0 (açık) | 2. perde (1) | 3. perde (3) | 2. perde (2) |
Parantez içindeki sayılar sol el parmak numaralarıdır (1=işaret, 2=orta, 3=yüzük). X işareti o tele vurulmayacağını gösterir.
D Akoru UyarısıD akoru çalarken pena yalnızca alttaki 4 tele vurmalıdır; 6. tel (Mi) akora ait değildir ve sesi kirletir, 5. tel (La) ise bası kökten kaydırır.
Örnek. C akorundan Am akoruna geçerken hangi parmakların yeri hiç değişmez?
- C akoru: 5. tel 3. perde (3), 4. tel 2. perde (2), 2. tel 1. perde (1).
- Am akoru: 4. tel 2. perde (2), 3. tel 2. perde (3), 2. tel 1. perde (1).
- 1. parmak (2. tel 1. perde) ve 2. parmak (4. tel 2. perde) yerinde kalır.
- Yalnızca 3. parmak 5. telden 3. tele taşınır.
Cevap1 ve 2 numaralı parmaklar yerinde kalır (ortak parmaklar)
Temiz ses almanın sırrı: Dik basış kuralı
Yeni başlayanların en sık karşılaştığı sorun, akora vurulduğunda bazı tellerin «tık» diye boğuk çıkması ya da cızırdamasıdır. Bunun temel sebebi, basan parmağın tele yatık durması ve altındaki komşu tele temas ederek onu susturmasıdır.
- Parmakları çekiç gibi dik basın: Parmak eklemleri bükülmeli ve parmak ucunun tam etli tepe noktası tele 90 dereceye yakın dik açıyla basmalıdır.
- Perde demirine yakın basın: Tele iki perde demirinin tam ortasında değil, gövde tarafındaki perde demirinin hemen 1-2 milimetre gerisinde basılmalıdır. Demirden uzaklaştıkça cızırtı artar.
- Tırnak uzunluğuna dikkat: Sol el tırnakları uzunsa parmak ucu perdeye dik basamaz; tırnak klavyeye çarpar ve tel tam kapanmaz.
KısayolAkoru bastıktan sonra telleri tek tek (arpej gibi) çalın; boğuk veya cızlayan teli bulup o telin üstündeki parmağın açısını düzeltin.
Kök ses ve çalınan teller mantığı
Her akorun adını aldığı bir temel nota vardır; buna kök ses (root note) denir. Akor çalınırken sağ elin ilk vurduğu en kalın tel, o akorun kök sesini vermelidir.
| Akor | Kök ses | Kök sesin bulunduğu tel | Vurulan tel sayısı |
|---|---|---|---|
| Em | Mi (E) | 6. tel (açık Mi) | 6 telin tamamı |
| G | Sol (G) | 6. tel 3. perde (Sol) | 6 telin tamamı |
| Am | La (A) | 5. tel (açık La) | 5 tel (6. tel susturulur) |
| C | Do (C) | 5. tel 3. perde (Do) | 5 tel (6. tel susturulur) |
| D | Re (D) | 4. tel (açık Re) | 4 tel (6. ve 5. tel susturulur) |
İstenmeyen kalın telleri susturmak için sol el başparmağı sapın üstünden hafifçe sarkıtılarak 6. tele sadece dokundurulabilir (basmadan temas ettirilir). Böylece pena kazara çarpsa bile tel titreşmez ve temiz bir tını elde edilir.
Testten önce bunları bil
- Parmaklarınızı perdeye yatırmayın, çekiç gibi dik tutun
Yatık basılan parmak alttaki teli susturur. Parmak eklemlerinizi kırarak dik basın.
- D akorunda kalın tellere kesinlikle vurmayın
D akoru 4. telden başlar. 6. tel akor dışı ses ekler, 5. tel bası Re’den La’ya kaydırır; ikisine de vurulmaz.
- Perde çizgisine yakın basın, tam üstüne değil
Perde demirinin üstüne basmak sesi boğar; demirden çok geride basmak ise cızırtı yapar.
- C ve Am arasındaki ortak parmakları kullanın
C ve Am arasında geçiş yaparken 1 ve 2. parmakları hiç kaldırmayın; yalnızca 3. parmağı taşıyın.
- Sol el tırnaklarınızı kısa tutun
Uzun tırnak tele dik basmayı engeller ve parmağın kaymasına yol açar.
Kendini dene
Cevaba dokun — neden öyle olduğunu birlikte görelim.
Em (Mi minör) akoru basılırken sol elin parmakları hangi tellere ve kaçıncı perdelere basar?
D (Re majör) akoru çalınırken sağ elle hangi tellere vurulmalıdır?
Gitarda akor basarken tellerin cızlamasının veya sesin boğuk çıkmasının en yaygın sebebi nedir?
C (Do majör) akorunda 3 numaralı yüzük parmağı hangi tele ve kaçıncı perdeye basar?
Aşağıdaki akorlardan hangisi çalınırken 6 telin tamamı taranabilir?
C akorundan Am akoruna geçerken hangi iki parmağın yeri hiç değiştirilmez?
Gitarda açık akor terimi ne anlama gelir?
Am (La minör) akorunun kök sesi hangi açık teldir?
Akor basarken temiz ses elde etmek için parmak perde demirinin neresine basılmalıdır?
D akoru basılırken 2. telin 3. perdesine hangi sol el parmağı basılır?
Alıştırma bitti — –
Sıradaki konu: Ritim ve tempo.
0/10 · soru cevaplandı