Söz aktarma fiilleri ve zaman dönüşümleri
Birinin söylediği cümleyi daha sonra başkasına aktarırken (reported speech), İngilizcede giriş fiili geçmişte (said, told) olduğu için içerideki fiil de bir adım geçmişe kayar.
| İngilizce | Türkçe |
|---|---|
| say → said (that) | demek, söylemek (kişi almadan: She said…) |
| tell → told (someone) | birine söylemek (kişiyle: She told me…) |
| am / is → was · are → were | şimdiki durum → geçmiş durum |
| will → would · can → could | gelecek ve yetenek kipi → geçmiş biçimi |
| V2 / have V3 → had + V3 | geçmiş zamanlar → past perfect (had + V3) |
| today → that day | bugün → o gün |
| tomorrow → the next day | yarın → ertesi gün |
| here → there | burada → orada |
Zaman kaydırma (backshift): bir adım geçmişe
Cümleye He said (that)… veya She told me (that)… ile başladığımızda, konuşma artık geçmişte kalmıştır. Bu yüzden aktarılan cümlenin fiili bir derece eskiye çekilir: is → was, work → worked, is working → was working.
Kip fiilleri ve geçmiş zamanlar da bir adım geriye gider: will → would, can → could; past simple (V2) ve present perfect (have/has + V3) ise had + V3 olur.
Kısayolthat bağlacı («…olduğunu») konuşma dilinde çoğu zaman atılır: She said (that) she was tired.
The vet said the cat was healthy.
Veteriner kedinin sağlıklı olduğunu söyledi.
Tom said they were taking the red train.
Tom kırmızı trene bineceklerini söyledi.
The repairman told us he could fix the fridge.
Tamirci bize buzdolabını onarabileceğini söyledi.
Mert said the cat had drunk all the milk.
Mert kedinin bütün sütü içtiğini söyledi.
Ece said she liked her new office.
Ece yeni ofisini sevdiğini söyledi.
He told me he would call me in the evening.
Bana akşam beni arayacağını söyledi.
| Doğrudan söz (Direct Speech) | Dolaylı anlatım (Reported Speech) | Kural |
|---|---|---|
| «I am tired.» | She said she was tired. | am / is → was · are → were |
| «I live in Izmir.» | He said he lived in Izmir. | V1 (present) → V2 (past) |
| «I am working.» | She said she was working. | am/is -ing → was/were -ing |
| «I will help you.» | He told me he would help me. | will → would · can → could |
| «I bought / have bought bread.» | She said she had bought bread. | V2 / have V3 → had + V3 |
reported speech — Dolaylı anlatım. Birinin sözünü tırnak işareti kullanmadan, kendi cümlemizin içinde aktarma.
backshift — Zaman kaydırma. Giriş fiili geçmişte (said, told) olduğunda içerideki fiilin bir adım geçmişe çekilmesi.
say mi, tell mi? · zamir ve zaman ifadeleri
say ve tell Türkçe ikisi de «söylemek» diye çevrilir ama dilbilgisi kuralları farklıdır: tell arkasından mutlaka kime söylendiğini (told me, told us, told Ece) alır. say ise doğrudan kişi almaz (said (that)…); kişi eklenecekse said to me denir.
Sözü başka bir gün ve başka bir yerde aktardığımız için zamirler (I → he/she) ile zaman ve yer kelimeleri de değişir (today → that day, tomorrow → the next day, here → there).
KısayolShe said me ve He told that İngilizcede en sık yapılan iki kalıp hatasıdır.
What did Ece say on the phone? — She <b>said</b> she was on the bus and <b>told me</b> she would arrive in ten minutes.
Ece told me she had poured some milk for the cat.
Ece bana kedi için biraz süt koyduğunu söyledi.
Ali said the cat was resting in bed that day.
Ali kedinin o gün yatakta dinlendiğini söyledi.
She told us she would leave the next day.
Bize ertesi gün yola çıkacağını söyledi.
Mert said he had met his friends the day before.
Mert bir gün önce arkadaşlarıyla buluştuğunu söyledi.
They told me they loved living there.
Bana orada yaşamayı çok sevdiklerini söylediler.
| Konu | Doğru kullanım | Yanlış kullanım / Dönüşüm |
|---|---|---|
| say (kişisiz) | She said (that) she was busy. | She said me that… (YANLIŞ) |
| tell (kişiyle) | She told me (that) she was busy. | She told that… / told to me (YANLIŞ) |
| Zaman ifadeleri | that day · the next day · the day before | today · tomorrow · yesterday karşılığı |
| Yer ve işaret | there · that | here · this karşılığı |
reporting verb — Aktarma fiili (say, tell). Cümlenin kimin tarafından söylendiğini bildiren giriş fiili.
Testten önce bunları bil
- Zaman kaydırma (backshift): bir adım geçmişe
En sık hata: Türkçede «Geleceğini söyledi» derken gelecek zaman korunduğu için He said he will come demek! Giriş fiili said / told olduğunda will mutlaka would olur: He said he would come.
- Zaman kaydırma (backshift): bir adım geçmişe
Söylenen şey hâlâ doğruysa konuşmada kaydırma bazen yapılmaz (She said she is tired); yazıda ve sınavda kaydırmak en güvenlisidir.
- Zaman kaydırma (backshift): bir adım geçmişe
Doğrudan cümlede hem geçmiş zaman (I lost my bag) hem de present perfect (I’ve lost my bag) dolaylı anlatıma geçerken had + V3 (he had lost his bag) yapısında birleşir.
- say mi, tell mi? · zamir ve zaman ifadeleri
En sık hata: She said me veya He told that demek! Boşluktan hemen sonra me, you, him, her, us, them, Ali gibi bir kişi varsa told, kişi yoksa said seçilir.
- say mi, tell mi? · zamir ve zaman ifadeleri
Zamir dönüşümüne dikkat et: Zeynep «I forgot my umbrella» dediğinde, sözü kendi ağzımızdan aktardığımız için Zeynep said she had forgotten her umbrella deriz.
Kendini dene
Cevaba dokun — neden öyle olduğunu birlikte görelim.
Ece me that she was very tired.
The vet said that the cat healthy.
Mert said he call us the next day.
They that the train was late.
Last week the repairman told us he fix the fridge the next day.
Ali said the cat all the milk.
Yesterday Tom told me they the red train that day.
Last Monday, Zeynep told me she had a meeting .
Alıştırma bitti — –
Fotoğraflı anlatımla tekrar etmek istersen resimli derse geç.
0/8 · soru cevaplandı