Kelimeler1 / 4
1. bölüm · Kelimeler
-ed alan düzenli fiiller
Geçmişte yapılıp bitmiş eylemleri (oynadı, çalıştı, pişirdi) anlatırken İngilizce fiillerin büyük çoğunluğunun sonuna -ed eki gelir.
Kelimeye dokun; geçmiş zaman okunuşunu dinle.
2. bölüm · Gramer
Fiil + -ed ve dört yazım kuralı
İyi haber: geçmiş zamanda özne kim olursa olsun (I, you, he, she, it, we, they) fiil hiç değişmez, hepsinde aynı -ed biçimi kullanılır.
Çoğu fiile doğrudan -ed eklenir; son harfe göre üç küçük yazım uyumu vardır:
Kedi dün ne yaptı?
play → playedThe cat played with the red ball.
Kedi kırmızı topla oynadı.
cook → cookedShe cooked dinner yesterday evening.
Dün akşam yemek pişirdi.
wash → washedThe cat washed its front paw.
Kedi ön patisini yıkadı.
jump → jumpedIt jumped on the wooden table.
Tahta masanın üstüne zıpladı.
work → workedThe cat worked on the laptop yesterday.
Kedi dün bilgisayarda çalıştı.
We lived in Izmir in 2020.
2020’de İzmir’de yaşadık.
Ece studied English last night.
Ece dün gece İngilizce çalıştı.
The bus stopped at the station.
Otobüs istasyonda durdu.
En sık hata: I was worked yesterday. Eylem fiili varken araya was / were girmez! Doğrudan I worked yesterday. denir.
study → studied olur çünkü y’den önce ünsüz (d) vardır; ama play → played ve stay → stayed kelimelerinde y’den önce ünlü (a) olduğu için y düşmez.
-ed eklenirken yazım kuralları
Özne he/she/it olsa bile -ed üstüne -s eklenmez.
| Son harf | Kural | Örnekler |
|---|---|---|
| normal fiiller | +ed | work → worked · play → played · clean → cleaned |
| sonu -e ile biten | yalnız +d | live → lived · like → liked · arrive → arrived |
| ünsüz + y | y düşer → +ied | study → studied · cry → cried · try → tried |
| tek hece (kısa ünlü + ünsüz) | son harf çift → +ed | stop → stopped · drop → dropped |
3. bölüm · Gramer
Nasıl okunur? /t/ · /d/ · /ɪd/
Yazıda hep -ed görürüz ama konuşurken her fiilin sonunu «-ed / -ıd» diye ayrı bir heceyle okumayız.
Yalnızca t ya da d sesiyle biten fiillerde (want, need, wait) /ɪd/ okunur; diğerlerinde tek bir /t/ veya /d/ sesi çıkar:
Kulak ver: üç farklı bitiş sesi
looked · /t/The cat looked at the closed door.
Kedi kapalı kapıya baktı.
rained · /d/It rained all day yesterday.
Dün bütün gün yağmur yağdı.
waited · /ɪd/The cat waited in the office.
Kedi ofiste bekledi.
She liked the hot coffee.
Sıcak kahveyi beğendi.
They stayed at a nice hotel.
Güzel bir otelde kaldılar.
He wanted a cup of tea.
Bir fincan çay istedi.
worked kelimesini iki hece gibi «vörk-ıd» diye değil, tek nefeste sonuna t değdirerek «vörkt» gibi oku; played ise «pleyd» diye biter.
wanted ve waited zaten t ile bittiği için mecburen araya ince bir ses girer: «vant-ıd», «veyt-ıd».
-ed ekinin üç okunuşu
Fazladan hece yalnız t ve d seslerinden sonra (/ɪd/) eklenir.
| Okunuş | Ne zaman? | Örnekler |
|---|---|---|
| /t/ | sert seslerden sonra (k, p, s, sh, ch) | worked · looked · liked · washed · stopped |
| /d/ | ünlü ve yumuşak seslerden sonra (y, l, n, r, v) | played · lived · cleaned · rained · cried |
| /ɪd/ | yalnız t ve d sesinden sonra | wanted · needed · waited · started |
4. bölüm · Alıştırma
Doğru geçmiş biçimi seç
Yazım kurallarına (-ed, -d, -ied, çift ünsüz) dikkat et ve araya gereksiz was/were koyma.
-
1The cat with the red ball yesterday.
play fiilinde y’den önce ünlü (a) olduğu için y düşmez ve önüne was gelmez → played.
-
2
Ece for her exam last night.
Ece dün gece sınavına çalıştı.
study ünsüz + y ile bittiği için y düşer ve -ied gelir: studied.
-
3I in my room yesterday.
Eylem fiillerinin geçmiş zamanında was kullanılmaz; doğrudan worked denir.
-
4
The car in front of the bakery.
Araba fırının önünde durdu.
stop tek heceli (kısa ünlü + ünsüz) olduğu için p çiftlenir: stopped.
-
5My mother soup yesterday evening.
cook düzenli fiildir ve yesterday evening ile cooked alır.
-
6
We in Ankara five years ago.
Beş yıl önce Ankara’da yaşadık.
live zaten -e ile bittiği için yalnız -d eklenir: lived.
-
7The cat on the chair for an hour.
wait çift ünlü içerdiği için son harf çiftlenmez, doğrudan waited olur.
-
8
The baby a lot last night.
Bebek dün gece çok ağladı.
cry ünsüz + y ile biter → y düşer, cried olur.