İspanyolcada fiil grupları ve kök mantığı
İspanyolcada bütün fiiller mastar hâlindeyken üç bitişten biriyle sonlanır: -ar, -er veya -ir. Bir fiili şimdiki zamanda (presente de indicativo) çekimlemek için mastar eki atılır; geriye kalan kökün sonuna şahıs eki getirilir.
Örneğin hablar fiilinde -ar atılınca kök habl- kalır. comer fiilinde kök com-, vivir fiilinde kök viv- olur. Bütün kurallı fiillerde bu kök hiç değişmeden korunur.
KısayolMastar ekini (-ar, -er, -ir) atın, kalan köke özneye uygun şahıs ekini yapıştırın.
| Fiil Grubu | Mastar Örneği | Fiil Kökü | Türkçe Anlamı |
|---|---|---|---|
| 1. Grup (-ar) | hablar | habl- | konuşmak |
| 2. Grup (-er) | comer | com- | yemek yemek |
| 3. Grup (-ir) | vivir | viv- | yaşamak |
Düzenli fiillerde kök her şahısta aynı kalır; değişen yalnızca sonuna eklenen harflerdir.
Şahıs ekleri karşılaştırma tablosu
Her üç fiil grubunun birinci tekil şahsı (yo) ortaktır: köke daima -o eklenir (hablo, como, vivo). Diğer şahıslarda ise fiilin kendi tematik ünlüsü (a, e veya i) devreye girer.
| Kişi Zamiri | -ar (hablar) | -er (comer) | -ir (vivir) |
|---|---|---|---|
| yo (ben) | habl-o | com-o | viv-o |
| tú (sen) | habl-as | com-es | viv-es |
| él / ella / usted (o / siz) | habl-a | com-e | viv-e |
| nosotros / nosotras (biz) | habl-amos | com-emos | viv-imos |
| vosotros / vosotras (sizler) | habl-áis | com-éis | viv-ís |
| ellos / ellas / ustedes (onlar) | habl-an | com-en | viv-en |
Dikkat: -er ve -ir fiilleri yo, tú, él ve ellos şahıslarında tamamen aynı ekleri alır (-o, -es, -e, -en). Tek fark nosotros (-emos / -imos) ve vosotros (-éis / -ís) şahıslarındadır.
-er ve -ir Kardeşliği-er ve -ir çekimleri yalnız «biz» (nosotros) ve «sizler» (vosotros) şahıslarında ayrılır; diğer dört şahısta ikiz gibidir.
Vosotros eklerindeki tilde işareti (á, é, í) vurgunun yerini gösterir ve yazılması zorunludur: habláis, coméis, vivís.
Günlük dilde sık kullanılan kurallı fiiller
A1 düzeyinde en sık karşılaşacağınız kurallı fiiller bu üç grubun kurallarına birebir uyar. Aşağıdaki tabloda her gruptan iki temel fiilin çekim mantığını görebilirsiniz:
| Grup | Fiil | Anlamı | Örnek Çekimli Cümle |
|---|---|---|---|
| -ar | estudiar | ders çalışmak | Estudio español todos los días. |
| -ar | trabajar | çalışmak (iş) | Mi hermano trabaja en un banco. |
| -er | aprender | öğrenmek | Aprendemos muchas palabras nuevas. |
| -er | beber | içmek | ¿Bebes café por la mañana? |
| -ir | escribir | yazmak | Escribo una carta para mi familia. |
| -ir | abrir | açmak | El supermercado abre a las nueve. |
Hablo un poco de español y de inglés.
Biraz İspanyolca ve İngilizce konuşuyorum.
¿Dónde vives tú actualmente?
Şu anda nerede yaşıyorsun?
Nosotros comemos en casa los domingos.
Biz pazar günleri evde yemek yeriz.
Örnek. «Biz bir mektup yazıyoruz ve onlar bir kitap okuyorlar.» cümlesindeki escribir (-ir) ve leer (-er) fiillerini çekimleyin.
- escribir fiilinin nosotros çekimi: -ir grubu olduğu için escrib-imos.
- leer fiilinin ellos çekimi: -er grubu olduğu için le-en.
- Cümle kuruluşu: Escribimos una carta y ellos leen un libro.
CevapEscribimos una carta y ellos leen un libro.
Zamirlerin kullanımı ve zamanın çift anlamı
İspanyolcada fiil çekim ekleri her şahıs için belirgindir. Bu nedenle kişi zamirleri (yo, tú, nosotros vb.) vurgu veya karşıtlık belirtilmediği sürece cümleden atılır. «Yo hablo español» demek dilbilgisi açısından yanlış değildir fakat kulağa gereksiz yere ısrarcı gelir; doğal olan «Hablo español» demektir.
Ayrıca İspanyolcada şimdiki zaman kipi (presente), Türkçedeki hem şimdiki zamanı (-iyor) hem de geniş zamanı (-er/-ar) karşılar. Cümlede «ahora» (şimdi) varsa şimdiki anı, «siempre» (her zaman) varsa genel alışkanlığı ifade eder.
- Alışkanlık (geniş zaman): Bebo té todas las mañanas. (Her sabah çay içerim.)
- Şu anki eylem (şimdiki zaman): ¿Qué haces ahora? Leo el periódico. (Şimdi ne yapıyorsun? Gazete okuyorum.)
- Yakın gelecek: Mañana viajo a Sevilla. (Yarın Sevilla’ya seyahat ediyorum / gidiyorum.)
Ellos viven en un apartamento grande.
Onlar büyük bir apartman dairesinde yaşıyorlar.
¿Bebéis agua durante la clase?
Ders sırasında su içiyor musunuz?
Mis padres viajan mucho en verano.
Annemle babam yazın çok seyahat ederler.
Örnek. «Sen İspanyolca öğreniyorsun ve çok çalışıyorsun.» cümlesini tú öznesine göre çekimleyin (aprender ve trabajar).
- aprender fiili -er grubudur; tú için ek -es gelir: aprendes.
- trabajar fiili -ar grubudur; tú için ek -as gelir: trabajas.
- Zamirler atılarak cümle kurulur: Aprendes español y trabajas mucho.
CevapAprendes español y trabajas mucho.
Olumsuz cümle ve soru oluşturma
Çekimlenen bir fiili olumsuz yapmak İspanyolcada son derece pratiktir. Fiilin hemen önüne no sözcüğü getirilir: No hablo ruso (Rusça konuşmuyorum).
Soru oluştururken ise cümle yapısı genellikle bozulmaz; yalnızca ses tonu yükseltilir ve yazıya ters soru işareti (¿) eklenir. İstenirse özne fiilden sonraya da kaydırılabilir.
| Cümle Türü | İspanyolca Yapı | Örnek Cümle | Türkçesi |
|---|---|---|---|
| Olumlu | Özne + Fiil | Comemos paella. | Paella yeriz / yiyoruz. |
| Olumsuz | no + Fiil | No comemos carne. | Et yemeyiz / yemiyoruz. |
| Soru | ¿ + Fiil + ? | ¿Coméis aquí? | Burada mı yemek yiyorsunuz? |
| Olumsuz Soru | ¿no + Fiil + ? | ¿No vives en Madrid? | Madrid’de yaşamıyor musun? |
Olumsuzluk KuralıOlumsuzluk bildiren «no» her zaman çekimli fiilin hemen önüne gelir.
No hablo francés, pero aprendo español.
Fransızca konuşmuyorum ama İspanyolca öğreniyorum.
Siempre compro fruta fresca en el mercado.
Pazardan her zaman taze meyve satın alırım.
El profesor explica la lección muy claramente.
Öğretmen dersi çok anlaşılır biçimde açıklıyor.
Testten önce bunları bil
- Yo kişisinde her üç grupta da ek -o'dur
Hablo, como, vivo — birinci tekil şahısta fiil grubunun ne olduğu fark etmez; son harf hep o’dur.
- -ir fiillerinde sen ve o şahıslarında -e kullanılır
Vivir fiilinde «tú vives» ve «él vive» denir; asla «vivis» veya «vivi» denmez.
- -er ve -ir yalnız biz ve sizlerde ayrılır
Nosotros comemos vs vivimos; vosotros coméis vs vivís. Diğer şahıslarda ekler tamamen aynıdır.
- Cümleye sürekli yo ve tú eklemeyin
Fiil sonundaki ek şahsı belirttiği için zamirler çoğunlukla düşer; «Yo hablo» yerine «Hablo» deyin.
- Vosotros tildesini unutmayın
habláis, coméis, vivís kelimelerinde yazılı aksan işareti telaffuz vurgusunu korur.
Kendini dene
Cevaba dokun — neden öyle olduğunu birlikte görelim.
«Nosotros en Madrid.» cümlesinde «vivir» (-ir) fiilinin doğru çekimi hangisidir?
«Tú mucho café.» cümlesinde «beber» (-er) fiili nasıl çekimlenir?
İspanyolcada bütün kurallı fiillerin «yo» (ben) şahıs eki nedir?
«Ellos español en la universidad.» cümlesinde «estudiar» fiili hangi eki alır?
-er ve -ir fiil grupları hangi şahıslarda birbirinden farklı ekler alır?
«Vivir» fiilinin «tú» çekimi neden «vives» biçimindedir?
«Vosotros una paella deliciosa.» cümlesinde «comer» fiilinin doğru çekimi hangisidir?
İspanyolcada «Hablo español» cümlesinde «yo» zamirinin kullanılmamasının sebebi nedir?
«Mi hermana cartas a sus amigos.» cümlesinde «escribir» fiilinin doğru çekimi hangisidir?
«¿Qué compráis vosotros?» sorusundaki fiilin mastarı hangisidir?
Alıştırma bitti — –
Sıradaki konu: Artikeller ve isim cinsiyeti.
0/10 · soru cevaplandı