İtalyancada isimlerin cinsiyeti ve son harfler
İtalyancada bütün isimler iki dil bilgisel cinsiyetten birine aittir: eril (maschile) ya da dişil (femminile). Neyse ki İspanyolca ve Fransızcaya kıyasla İtalyancada isimlerin son harfi çoğunlukla cinsiyeti ve tekil-çoğul durumunu hemen ele verir.
Genel kural olarak -o ile biten isimler erildir ve çoğulda -i olur. -a ile biten isimler dişildir ve çoğulda -e olur. -e ile biten isimler ise eril ya da dişil olabilir; ancak çoğulları her zaman -i ile biter.
Kısayol-o eril tekil → -i çoğul · -a dişil tekil → -e çoğul · -e tekil → -i çoğul.
| İsim Tipi | Tekil Sonu | Çoğul Sonu | Örnek Tekil | Örnek Çoğul |
|---|---|---|---|---|
| Eril isimler | -o | -i | il ragazzo (erkek çocuk) | i ragazzi (erkek çocuklar) |
| Dişil isimler | -a | -e | la ragazza (kız çocuk) | le ragazze (kız çocuklar) |
| Eril / Dişil (-e sonu) | -e | -i | il cane (köpek) · la notte (gece) | i cani · le notti |
Vurgulu harfle biten sözcükler (il caffè, la città) çoğul yapılırken değişmez: i caffè, le città.
Belirli artikeller: il, lo, l’, i, gli, le
İtalyancada belirli artikeller (articoli determinativi), ismin cinsiyetine, tekil veya çoğul oluşuna ve ismin hangi harfle başladığına göre değişir. En çok dikkat gerektiren grup eril artikellerdir.
| Artikel | Cinsiyet / Başlangıç Harfi | Örnek Tekil | Çoğul Eşi ve Örneği |
|---|---|---|---|
| il | Normal ünsüzle başlayan eril isimler | il libro (kitap) | i → i libri |
| lo | s + ünsüz, z, gn, ps, y ile başlayan eril isimler | lo studente · lo zaino | gli → gli studenti · gli zaini |
| l’ | Sesli harfle başlayan eril isimler | l’albero (ağaç) · l’amico | gli → gli alberi · gli amici |
| la | Ünsüzle başlayan dişil isimler | la casa (ev) · la donna | le → le case · le donne |
| l’ | Sesli harfle başlayan dişil isimler | l’amica (arkadaş, kız) · l’ora | le → le amiche · le ore |
«lo» artikeli alan bütün eril isimler çoğulda mutlaka «gli» («lyi» gibi okunur) alır. Ayrıca sesli harfle başlayan eril isimlerin çoğulu da «gli»dir.
Lo ve Gli Kuralıs + ünsüz (studente, sport), z (zaino), gn veya sesli harfle başlayan eril isimlerde tekilde lo / l’, çoğulda daima gli gelir.
Lo studente legge il libro in biblioteca.
Öğrenci kütüphanede kitabı okuyor.
Gli studenti aprono gli zaini.
Öğrenciler sırt çantalarını açıyorlar.
La borsa e le scarpe sono nuove.
Çanta ve ayakkabılar yeni.
Örnek. «Zaino (sırt çantası)», «cane (köpek)» ve «amici (arkadaşlar)» sözcüklerinin önüne uygun belirli artikelleri koyun.
- zaino z harfiyle başlayan eril tekil isimdir: lo zaino.
- cane normal ünsüzle başlayan eril tekil isimdir: il cane.
- amici ünlüyle başlayan eril çoğul isimdir: gli amici.
Cevaplo zaino · il cane · gli amici
Belirsiz artikeller: un, uno, una, un’
Belirsiz artikeller (articoli indeterminativi) herhangi bir nesneyi ya da kişiyi ifade ederken kullanılır (Türkçedeki «bir»). Dört farklı biçimi vardır:
| Artikel | Kullanım Alanı | Örnek | Türkçesi |
|---|---|---|---|
| un | Normal ünsüz veya sesli harfle başlayan eril isimler | un ragazzo · un amico | bir çocuk · bir arkadaş (erkek) |
| uno | s + ünsüz, z, gn, ps ile başlayan eril isimler | uno studente · uno zaino | bir öğrenci · bir sırt çantası |
| una | Ünsüzle başlayan dişil isimler | una ragazza · una pizza | bir kız çocuk · bir pizza |
| un’ | Sesli harfle başlayan dişil isimler | un’amica · un’isola | bir arkadaş (kız) · bir ada |
İtalyanca yazımda en çok yapılan hata kesme işaretidir: un amico (eril) yazılırken kesme işareti KESİNLİKLE konmaz. Ancak un’amica (dişil) yazılırken una sözcüğünün a harfi düştüğü için kesme işareti ZORUNLUDUR.
Kesme İşareti AyrımıEril seslide kesme yok: un amico · Dişil seslide kesme şart: un’amica.
Ho un amico italiano e un'amica spagnola.
Bir İtalyan arkadaşım (erkek) ve bir İspanyol arkadaşım (kız) var.
Compro uno zaino per la scuola.
Okul için bir sırt çantası satın alıyorum.
Vorrei un caffè e una bottiglia d'acqua, per favore.
Bir kahve ve bir şişe su rica ediyorum, lütfen.
Alıştırma ve birleşik örnekler
Gündelik hayatta artikeller isimlerin nitelemesinde ve tamlamalarda belirleyicidir. Karışık örnekler üzerinde doğru artikel seçimini inceleyelim:
- l’albergo (otel): Sesli harfle başlayan eril tekil isim → l’albergo, çoğulu gli alberghi.
- lo zio (amca/dayı): z ile başlayan eril tekil isim → lo zio, çoğulu gli zii.
- la stazione (istasyon): -ione ile biten isimler neredeyse her zaman dişildir → la stazione, çoğulu le stazioni.
- il problema (sorun): Yunanca kökenli -ma ile biten bazı isimler erildir → il problema, çoğulu i problemi.
Dobbiamo risolvere un problema urgente.
Acil bir sorunu çözmemiz gerekiyor.
Gli zii di Marco abitano a Napoli.
Marco’nun amcaları Napoli’de oturuyorlar.
Örnek. «Öğrenciler (gli studenti) ve öğretmen (il professore) sınıftalar.» cümlesindeki artikellerin doğruluğunu açıklayın.
- studenti kelimesi s+ünsüzle başlayan eril çoğul olduğu için artikeli «gli»dir.
- professore kelimesi ünsüzle başlayan eril tekil olduğu için artikeli «il»dir.
- Cümle kuruluşu doğrudur: Gli studenti e il professore sono in classe.
CevapGli studenti e il professore sono in classe.
Testten önce bunları bil
- Eril ünlüde kesme işareti koymayın
«un’amico» yazmak büyük bir yazım hatasıdır; doğrusu kesmesiz «un amico»dur. Kesme yalnız dişilde gelir: «un’amica».
- s + ünsüz ve z ile başlayan erillerde lo ve gli gelir
«il studente» veya «i studenti» yanlıştır. Doğrusu «lo studente» ve çoğulda «gli studenti»dir.
- -e ile biten isimlerin çoğulu her zaman -i olur
İsim ister eril (il cane → i cani) ister dişil (la notte → le notti) olsun, çoğul eki daima -i’dir.
- Sesliyle başlayan bütün tekil isimlerde l’ kullanılır
Cinsiyet fark etmeksizin tekil seslide l’ gelir: l’amico (eril), l’amica (dişil).
- -ma ile biten bazı kelimelerin eril olduğunu unutmayın
«il problema», «il cinema» gibi Yunanca kökenli sözcükler -a ile bitmesine rağmen erildir.
Kendini dene
Cevaba dokun — neden öyle olduğunu birlikte görelim.
« studente» sözcüğünün başına hangi belirli artikel gelmelidir?
«Lo studente» tamlamasının doğru çoğul biçimi hangisidir?
«Bir arkadaş (erkek)» anlamına gelen belirsiz tamlamanın doğru yazılışı hangisidir?
«Bir arkadaş (kız)» anlamına gelen belirsiz tamlamada neden kesme işareti kullanılır?
«La notte» (gece) dişil sözcüğünün çoğulu hangisidir?
« zaino» (sırt çantası) sözcüğünün başına hangi belirsiz artikel gelir?
«L’albero» (ağaç) eril sözcüğünün çoğul belirli artikeli hangisidir?
Vurgulu sesliyle biten «la città» (şehir) sözcüğünün çoğul hâli nasıldır?
«Il problema» sözcüğünün çoğulu hangisidir?
Normal bir ünsüzle başlayan dişil çoğul isimlerin belirli artikeli hangisidir?
Alıştırma bitti — –
Sıradaki konu: Şimdiki zaman: -are, -ere, -ire.
0/10 · soru cevaplandı