İtalyanca şimdiki zaman -are, -ere, -ire çekimi ve test

01

İtalyancada fiil grupları ve düzenli çekim

İtalyancada mastar hâlindeki fiiller üç temel bitişten birine sahiptir: -are (1. grup), -ere (2. grup) ve -ire (3. grup). Şimdiki zamanda (presente indicativo) fiili çekimlemek için mastar eki atılır ve kalan köke şahıs ekleri eklenir.

İtalyancanın en büyük kolaylıklarından biri, bazı şahısların bütün gruplarda ortak olmasıdır: birinci tekil şahıs (io) her zaman -o, ikinci tekil şahıs (tu) her zaman -i, birinci çoğul şahıs (noi) ise her zaman -iamo alır.

Kısayolio daima -o · tu daima -i · noi daima -iamo alır. Gruptan gruba değişenler yalnız lui/lei, voi ve loro şahıslarıdır.

Kişi Zamiri	-are (parlare)	-ere (scrivere)	-ire (dormire)
io (ben)	parl-o	scriv-o	dorm-o
tu (sen)	parl-i	scriv-i	dorm-i
lui / lei / Lei (o / Siz)	parl-a	scriv-e	dorm-e
noi (biz)	parl-iamo	scriv-iamo	dorm-iamo
voi (sizler)	parl-ate	scriv-ete	dorm-ite
loro (onlar)	parl-ano	scriv-ono	dorm-ono

loro çekiminde vurgu son heceye kaymaz, io ile aynı hecede kalır: pàrlano, scrìvono, dòrmono, capìscono (aksanlar yalnız okunuşu göstermek içindir, yazıda konmaz).

02

-ire grubunun büyük sırrı: -isc- fiilleri

3. gruptaki (-ire) fiiller ikiye ayrılır: dormire (uyumak), partire (ayrılmak), aprire (açmak) gibi standart çekimlenenler ve araya -isc- sesi alanlar.

İtalyancada -ire ile biten pek çok yaygın fiil (capire: anlamak, preferire: tercih etmek, finire: bitirmek, pulire: temizlemek, spedire: göndermek), tekil şahıslar ile 3. çoğul şahısta kök ile ek arasına -isc- alır.

Kişi Zamiri	Standart (dormire)	-isc- Alan (capire)	Telaffuz Notu
io	dormo	cap-isc-o	«kapisko» (sc + o = sk)
tu	dormi	cap-isc-i	«kapişi» (sc + i yumuşar)
lui / lei	dorme	cap-isc-e	«kapişe» (sc + e yumuşar)
noi	dormiamo	cap-iamo	DİKKAT: -isc- YOK!
voi	dormite	cap-ite	DİKKAT: -isc- YOK!
loro	dormono	cap-isc-ono	«kapiskono» (sc + o = sk)

Hayati kural: noi ve voi şahısları ASLA -isc- almaz: noi capiamo, voi capite denir.

-isc- İstisnasıcapire, finire, preferire fiillerinde io, tu, lui, loro -isc- alır; ama noi ve voi asla -isc- almaz.

Non capisco questa parola in italiano.

İtalyancadaki bu kelimeyi anlamıyorum.

A che ora finisci di lavorare oggi?

Bugün çalışmayı saat kaçta bitiriyorsun?

Noi preferiamo prendere un caffè insieme.

Biz birlikte bir kahve içmeyi tercih ediyoruz.

Örnek. «Ben anlıyorum ama onlar hiçbir şey anlamıyorlar.» cümlesindeki capire fiilini çekimleyin.

capire fiili -isc- grubundadır.
io şahsında köke -isc- ve -o gelir: capisco.
loro şahsında köke -isc- ve -ono gelir: capiscono.
Cümle kuruluşu: Io capisco ma loro non capiscono niente.

CevapCapisco ma loro non capiscono niente.

03

Günlük dilde sık kullanılan düzenli fiiller

A1 düzeyinde günlük sohbetleri yürütebilmek için bu üç gruptan düzenli fiilleri şahıslara göre çekimleme pratiği yapmak gerekir:

Grup	Mastar	Anlamı	Örnek Cümle
-are	abitare	oturmak / ikamet etmek	Abito a Firenze con la mia famiglia.
-are	ascoltare	dinlemek	Ascoltiamo la musica alla radio.
-ere	prendere	almak / binmek	Prendi il treno per andare a Milano?
-ere	leggere	okumak	Leggo un libro interessante.
-ire	partire	yola çıkmak	Il treno parte dal binario due.
-ire (-isc-)	pulire	temizlemek	Pulisco la mia camera ogni sabato.

Parliamo italiano durante la lezione.

Ders sırasında İtalyanca konuşuyoruz.

I ragazzi prendono l'autobus alle otto.

Çocuklar otobüse saat sekizde biniyorlar.

Domani parto per Roma con un amico.

Yarın bir arkadaşımla Roma’ya hareket ediyorum.

04

Şimdiki zamanın kullanım alanları ve soru sorma

İtalyancada şimdiki zaman kipi (presente indicativo) tıpkı Türkçede olduğu gibi çok yönlüdür ve geniş zaman işlevini de taşır:

Şu anda gerçekleşen eylem: Adesso scrivo un messaggio. (Şimdi bir mesaj yazıyorum.)
Alışkanlık ve geniş zaman: Ogni mattina prendo un cappuccino. (Her sabah bir kapuçino içerim.)
Kesin yakın gelecek: Questo fine settimana partiamo per il mare. (Bu hafta sonu denize gidiyoruz.)

A che ora aprite il negozio la mattina?

Sabahları dükkânı saat kaçta açıyorsunuz?

Loro leggono molti libri di storia.

Onlar çok sayıda tarih kitabı okurlar.

Örnek. «Sen pizza mı yiyorsun yoksa makarna mı tercih ediyorsun?» cümlesini tu öznesine göre kurun (mangiare ve preferire).

mangiare (-are) fiili tu için -i alır: mangi.
preferire (-ire, -isc-) fiili tu için -isci alır: preferisci.
Cümle: Mangi la pizza o preferisci la pasta?

CevapMangi la pizza o preferisci la pasta?

05

Olumsuz cümle kurma ve tonlama ile soru

İtalyancada bir cümleyi olumsuz yapmak için çekimli fiilin hemen önüne non sözcüğü yerleştirilir: Non parlo tedesco (Almanca konuşmuyorum). Başka hiçbir ek veya yardımcı fiil gerekmez.

Soru oluştururken İngilizcedeki gibi «do / does» benzeri hiçbir yardımcı sözcük kullanılmaz. Düz cümlenin sözcük dizilişi aynen korunur; yalnızca cümlenin sonundaki ses tonu yükseltilir.

Cümle Tipi	Yapı Kuralı	Örnek Cümle	Türkçesi
Olumlu	Fiil (+ Nesne)	Prendi un caffè.	Bir kahve alıyorsun / içiyorsun.
Olumsuz	non + Fiil	Non prendi un caffè.	Kahve almıyorsun / içmiyorsun.
Soru	Tonlama yükseltilir (?)	Prendi un caffè?	Bir kahve alır mısın?
Olumsuz soru	non + Fiil (?)	Non prendi un caffè?	Bir kahve almaz mısın?

Olumsuzluk KuralıOlumsuzluk bildiren «non», her zaman çekimli fiilin hemen soluna gelir.

Non mangio la carne perché sono vegetariano.

Et yemiyorum çünkü vejetaryenim.

İpuçları

Testten önce bunları bil

Capire fiilinde -isc- ekini unutmayın
«Io capo» veya «tu capi» yanlıştır. Doğrusu «io capisco», «tu capisci», «lui capisce»dir.
Noi ve voi şahıslarına asla -isc- eklemeyin
Noi ve voi düzenli kalır: «noi capiamo» ve «voi capite» denir; «capisciamo» denmez.
io, tu ve noi ekleri her grupta aynıdır
Hangi fiil olursa olsun io her zaman -o, tu her zaman -i, noi her zaman -iamo alır.
loro çekiminde vurgu son heceye kaymaz
loro çekiminde vurgu son heceye kaymaz, io ile aynı hecede kalır: pàrlano, scrìvono, dòrmono, capìscono (aksanlar yalnız okunuşu göstermek içindir, yazıda konmaz).
Özne zamirlerini sürekli kullanmayın
Fiil ekleri şahsı açıkça gösterdiği için «Io parlo» yerine doğrudan «Parlo» demek çok daha doğaldır.

06

Kendini dene

Cevaba dokun — neden öyle olduğunu birlikte görelim.

«Noi un caffè al bar.» cümlesinde «prendere» (-ere) fiilinin doğru çekimi hangisidir?

Bütün gruplarda noi şahsının eki -iamo’dur: prendiamo.

«Io non questa spiegazione.» cümlesinde «capire» fiili nasıl çekimlenir?

Capire fiili io şahsında araya -isc- alır ve -o ile biter: capisco.

«Tu il treno per Milano?» sorusunda «prendere» fiilinin doğru biçimi hangisidir?

2. tekil şahıs (tu) eki bütün fiil gruplarında -i’dir: tu prendi.

«Loro a Roma da tre anni.» cümlesinde «abitare» (-are) fiili nasıl çekimlenir?

-are grubundaki fiillerin loro şahsı eki -ano’dur: abitano.

Aşağıdaki -ire fiillerinden hangisi çekiminde «-isc-» eki ALMAZ?

dormire standart bir -ire fiilidir (dormo, dormi); capire, preferire ve finire ise -isc- alır.

«Capire» fiilinin «noi» çekiminde neden «-isc-» sesi bulunmaz?

-isc- alan fiillerde noi (capiamo) ve voi (capite) şahısları -isc- almaz.

«Voi la lezione?» cümlesinde «capire» fiili nasıl çekimlenir?

voi şahsında -isc- olmaz ve -ire eki -ite olur: capite.

«Loro parlano» ifadesinde telaffuz vurgusu hangi hecededir?

loro çekiminde vurgu son heceye kaymaz; io biçimindeki heceyle aynı yerde kalır: pàrlo → pàrlano.

«Lui una lettera importante.» cümlesinde «scrivere» (-ere) fiilinin doğru çekimi hangisidir?

-ere fiillerinde 3. tekil şahıs (lui/lei) eki -e’dir: scrive.

İtalyancada birinci tekil şahıs (io) için bütün kurallı grupların ortak eki nedir?

-are, -ere ve -ire fiillerinin tamamında io eki -o’dur (parlo, scrivo, dormo).

Alıştırma bitti — –

Sıradaki konu: Sayılar, saat, tarih.

0/10 · soru cevaplandı

Şimdiki zaman: -are, -ere, -ire