İtalyancanın temel fiilleri: essere ve avere
İtalyanca öğrenirken ilk öğrenilen ve dilde en sık kullanılan iki fiil essere (olmak) ve avere (sahip olmak) fiilleridir. Bu iki fiil hem basit cümlelerin omurgasını oluşturur hem de ileriki düzeylerde geçmiş zaman yardımcı fiili olarak görev yapar.
Her iki fiil de düzensizdir. İtalyancada fiil çekimleri kişiyi açıkça gösterdiği için şahıs zamirleri (io, tu, lui vb.) genellikle cümlede söylenmez. «Sono italiano» demek yeterlidir.
Kısayolessere durum, kimlik, nitelik ve konumu anlatır; avere sahiplik, yaş ve bedensel hisleri (açlık, susuzluk, uyku) bildirir.
| Kişi Zamiri | essere (olmak) | avere (sahip olmak) | Telaffuz Notu |
|---|---|---|---|
| io (ben) | sono | ho | h okunmaz, doğrudan [o] sesi çıkar |
| tu (sen) | sei | hai | h okunmaz, [ai] sesi çıkar |
| lui / lei / Lei (o / Siz) | è | ha | è açık e sesidir; ha sözcüğünde h okunmaz [a] |
| noi (biz) | siamo | abbiamo | abbiamo çift b ile dolgun söylenir |
| voi (sizler) | siete | avete | düzenli gibi çekimlenir |
| loro (onlar) | sono | hanno | sono ben zamiriyle aynıdır; hanno çift n ile okunur |
io sono (benim) ile loro sono (onlardır) aynı yazılır. Anlam cümledeki sıfatın tekil/çoğul olmasından anlaşılır: Sono stanco (tekil: yorgunum), Sono stanchi (çoğul: yorgunlar).
essere fiilinin kullanım alanları
essere, bir varlığın kim olduğunu, niteliğini, mesleğini, milliyetini ve bulunduğu yeri anlatır. İtalyancada bulunma durumu için ayrı bir fiil gerekmez; mekânsal konum çoğunlukla essere ile verilir.
Özellikle İspanyolca gibi dillerden farklı olarak, hem kalıcı karakter özellikleri hem de anlık fiziksel veya duygusal durumlar essere fiiliyle ifade edilir: yorgun olmak da mutlu olmak da essere gerektirir.
- Kimlik ve ad: Sono Marco. (Ben Marco’yum.)
- Milliyet ve köken: Lei è italiana. (O İtalyandır.) · Siamo turchi. (Biz Türküz.)
- Meslek: Mio padre è medico. (Babam doktordur.)
- Nitelik ve sıfatlar: La pizza è deliziosa. (Pizza lezzetlidir.) · La casa è grande. (Ev büyüktür.)
- Konum ve bulunma: Siamo a Roma. (Roma’dayız.) · Il libro è sul tavolo. (Kitap masanın üzerindedir.)
Ciao, io sono Giulia e sono di Milano.
Merhaba, ben Giulia ve Milanlıyım.
Siete pronti per uscire stasera?
Bu akşam çıkmak için hazır mısınız?
Il museo è aperto oggi.
Müze bugün açık.
Örnek. «Biz Roma’dayız ve çok mutluyuz.» cümlesini İtalyancaya çevirirken doğru essere çekimini bulun.
- Özne biz (noi) zamiridir.
- Roma’da bulunmak ve mutlu olmak için essere çekimi «siamo» kullanılır.
- Mutlu sözcüğünün çoğulu: contenti.
CevapSiamo a Roma e siamo molto contenti.
avere fiili ve sessiz h harfinin sırrı
avere fiilinin çekimlerinde yer alan h harfi (ho, hai, ha, hanno) İtalyancada kesinlikle okunmaz. Bu harfin tek görevi, benzer sesli diğer sözcüklerle karışmayı önlemektir:
| Fiil Biçimi | Okunuşu | Karışabileceği Sözcük | Fark |
|---|---|---|---|
| ho | [o] | o (veya bağlacı) | ho = sahibim · o = ya da |
| hai | [ai] | ai (edat + artikel) | hai = sahipsin · ai = -e doğru |
| ha | [a] | a (-e yönelme edatı) | ha = sahiptir · a = -de / -e |
| hanno | [an-no] | anno (yıl / sene) | hanno = sahipler · anno = yıl |
Yazıda h yazmayı unutursanız fiil yerine edat veya bağlaç yazmış olursunuz.
Sessiz H Kuralıİtalyancada h harfi okunmaz. ho «o», hai «ay», ha «a», hanno «anno» diye söylenir.
Ho una macchina nuova.
Yeni bir arabam var.
Hai il numero di telefono di Luca?
Luca’nın telefon numarası sende var mı?
Loro hanno molti amici in Italia.
Onların İtalya’da çok arkadaşı var.
avere ile kurulan özel kalıplar: yaş, açlık, hisler
Türkçe düşünen öğrencilerin en sık yanıldığı nokta, Türkçede «-yım / -dir» ile kurulan bazı fiziksel durumların İtalyancada avere ile söylenmesidir.
| Durum / Kalıp | İtalyanca Cümle | Türkçe Karşılığı | Yanlış Biçim |
|---|---|---|---|
| Yaş | Ho venti anni. | 20 yaşındayım. | Sono venti anni (YANLIŞ) |
| Açlık | Ho fame. | Açım. | Sono fame (YANLIŞ) |
| Susuzluk | Ho sete. | Susadım / Susuzum. | Sono sete (YANLIŞ) |
| Üşüme | Ho freddo. | Üşüyorum. | Sono freddo (farklı anlam) |
| Sıcaklama | Ho caldo. | Sıcakladım. | Sono caldo (farklı anlam) |
| Uyku | Ho sonno. | Uykum var. | Sono sonno (YANLIŞ) |
| Korku | Ho paura. | Korkuyorum. | Sono paura (YANLIŞ) |
| İhtiyaç | Ho bisogno di aiuto. | Yardıma ihtiyacım var. | Sono bisogno (YANLIŞ) |
«Sono freddo» derseniz «Ben soğuk mizaçlı bir insanım» anlamına gelir; üşüdüğünüzü anlatmak için mutlaka «Ho freddo» demelisiniz.
Quanti anni hai? Ho venticinque anni.
Kaç yaşındasın? Yirmi beş yaşındayım.
Ho molta fame, andiamo al ristorante?
Çok açım, restorana gidelim mi?
Hai freddo? Vuoi la mia giacca?
Üşüyor musun? Ceketimi ister misin?
Örnek. «Çocukların uykusu var ve çok yorgunlar.» cümlesinde boşlukları doldurun: «I bambini ___ sonno e ___ molto stanchi.»
- Uyku hissi avere ile söylenir; üçüncü çoğul kişi için: hanno sonno.
- Yorgunluk sıfatı ve durum için essere çoğul çekimi gerekir: sono stanchi.
CevapI bambini hanno sonno e sono molto stanchi.
Testten önce bunları bil
- Yaş söylerken avere fiili kullanılır
«Sono 20 anni» denmez. Yaş İtalyancada bir sahipliktir: «Ho 20 anni» denir.
- Açlık ve susuzluk essere ile söylenmez
«Sono fame» yanlıştır. İtalyancada açlık ve susuzluk avere ile söylenir: «Ho fame», «Ho sete».
- h harfini okumaya çalışmayın
ho, hai, ha, hanno söylenirken h sesi tamamen düşer. Yalnızca yazıda yer alır.
- io sono ile loro sono sıfattan ayırt edilir
Sono stanco tekil olduğu için «ben yorgunum», sono stanchi çoğul olduğu için «onlar yorgunlar» demektir.
- ha ile a yazılışını karıştırmayın
ha fiildir (o sahiptir), a ise edattır (Roma’ya, eve). Yazıda h harfi hayati önemdedir.
Kendini dene
Cevaba dokun — neden öyle olduğunu birlikte görelim.
«Io ventidue anni.» cümlesinde yaş belirtmek için hangisi gelir?
«Noi a Firenze per lavoro.» cümlesinde bulunma durumu için doğru çekim hangisidir?
«Açım» demek isteyen bir kişi hangisini söylemelidir?
«Loro una bella casa con giardino.» cümlesinde sahiplik için doğru fiil hangisidir?
İtalyancada «ho, hai, ha, hanno» sözcüklerindeki «h» harfi nasıl telaffuz edilir?
«Marco e Paolo stanchi dopo la partita.» cümlesinde doğru çekim hangisidir?
«Uykum var» anlamına gelen İtalyanca ifade hangisidir?
«Lei dottoressa.» cümlesinde meslek belirtmek için hangisi kullanılır?
«Hai caldo?» sorusunun Türkçe karşılığı hangisidir?
«Yardıma ihtiyacımız var» demek için hangi kalıp kullanılır?
Alıştırma bitti — –
Sıradaki konu: Artikeller ve isim cinsiyeti.
0/10 · soru cevaplandı