Kelimeler1 / 4
1. bölüm · Kelimeler
Mutfakta dokuz bileşik
Türkçe iki kelimeyi boşlukla yan yana koyar: «mutfak sandalyesi». Almanca boşluğu siler ve tek kelime yazar: der Küchenstuhl.
Hepsi fotoğraftaki mutfakta; bul bakalım. Satıra dokun, kelime Almanca okunur.
2. bölüm · Gramer
Son parça: anlam ve artikel
Bileşik kelimenin son parçası kelimenin kendisidir: anlamı, artikeli ve çoğulu o verir. Öndeki parça yalnız «ne tür» olduğunu söyler.
Türkçede de sıra aynı: «mutfak sandalyesi» bir sandalyedir. Örneklere bak:
- Was ist ein Küchenstuhl? – Ein Stuhl in der Küche.
- Der oder die Kaffeetasse? – Die Kaffeetasse, wie die Tasse.
İlk parça tarif eder, son parça karar verir
Etikette iki parça artikelleriyle duruyor. Bileşiğin artikeli hep ikinci parçanınki.
die Küche + der StuhlDie Katze sitzt auf dem Küchenstuhl.
Kedi mutfak sandalyesinde oturuyor.
die Küche + der TischSie spielt auf dem Küchentisch.
Mutfak masasının üstünde oynuyor.
der Kaffee + die TasseAuf dem Tisch steht eine Kaffeetasse.
Masada bir kahve fincanı duruyor.
das Zimmer + die PflanzeIn der Ecke steht eine Zimmerpflanze.
Köşede bir salon bitkisi duruyor.
die Bahn + der HofDie Katze wartet am Bahnhof.
Kedi garda bekliyor.
die Stadt + der ParkHeute sitzt sie im Stadtpark.
Bugün şehir parkında oturuyor.
Çoğul da sondan yapılır: der Stuhl → die Stühle, o yüzden die Küchenstühle. Öndeki parça hiç değişmez.
Parçaların yerini değiştirirsen başka şey olur: der Hausschuh bir ayakkabı (terlik), das Schuhhaus bir dükkân (ayakkabıcı).
Parçala, sondan oku
| Bileşik | Parçalar | Ne? |
|---|---|---|
| der Küchenstuhl | die Küche + der Stuhl | bir sandalye |
| die Kaffeetasse | der Kaffee + die Tasse | bir fincan |
| die Zimmerpflanze | das Zimmer + die Pflanze | bir bitki |
| der Bahnhof | die Bahn + der Hof | bir yer: gar |
3. bölüm · Gramer
Tutkal harfler ve fiil kökü
Bazen iki parçanın arasına bir harf girer: -s-, -n-, -e-. Anlamı yoktur, yalnız söyleyişi kolaylaştırır; okurken tanıman yeter.
İlk parça fiil de olabilir: fiil bileşiğe mastar ekini atarak girer (schlafen → Schlaf-). Örneklere bak:
- Wo schläft die Katze? – Im Schlafzimmer.
- Wo wartet sie? – Vor der Wohnungstür.
Tutkal mı, fiil mi?
Wohnung + s + TürDie Katze wartet vor der Wohnungstür.
Kedi daire kapısının önünde bekliyor.
Katze + n + KorbDie Katze liegt im Katzenkorb.
Kedi kedi sepetinde yatıyor.
schlafen + ZimmerSie schläft im Schlafzimmer.
Yatak odasında uyuyor.
schreiben + TischDie Katze liegt auf dem Schreibtisch.
Kedi çalışma masasının üstünde yatıyor.
kochen + TopfDer Kochtopf steht auf dem Herd.
Tencere ocağın üstünde duruyor.
fahren + RadVor der Bäckerei steht ein Fahrrad.
Fırının önünde bir bisiklet duruyor.
Ich schreibe in mein Tagebuch.
Günlüğüme yazıyorum.
Wohnungstür içindeki -s- çoğul değil, iki parçayı bağlayan tutkal. Kapı tek: die Wohnungstür; çoğulu yine sondan, die Wohnungstüren.
Sonu -ung olan isim hep die, -chen olan hep das: die Wohnung, das Kätzchen (yavru kedi).
Bağlantı türleri
Tutkalı ezberleme; uzun kelimeyi görünce doğru yerden kesebilmen yeter.
| Bağlantı | Örnek | Parçalar |
|---|---|---|
| tutkal yok | die Kaffeetasse | Kaffee + Tasse |
| -s- | die Wohnungstür | Wohnung + s + Tür |
| -n- | der Katzenkorb | Katze + n + Korb |
| -e- | das Tagebuch | Tag + e + Buch |
| fiil kökü | das Schlafzimmer | schlaf(en) + Zimmer |
4. bölüm · Alıştırma
Sondan oku
Fotoğrafa bak, boşluğa doğru parçayı seç. Önce sor: son parça hangisi, onun artikeli ne?
-
1
Küchenstuhl ist aus Holz.
Artikeli son parça verir: der Stuhl → der Küchenstuhl; die Küche yalnız tarif eder.
-
2
Auf dem Tisch steht Kaffeetasse.
Son parça die Tasse → dişil: eine Kaffeetasse.
-
3Neben der Katze stehen zwei .
Çoğulu son parça alır: die Tasse → die Tassen, yani Kaffeetassen.
-
4
Die Katze schläft im .
Fiil bileşiğe mastar ekini atarak girer: schlafen → Schlaf-.
-
5
Die Katze wartet vor der .
-ung ile biten parçadan sonra tutkal -s- gelir: Wohnungstür.
-
6
Die Katze liegt im .
Kedi kedi sepetinde yatıyor.
Anlam sondan okunur: Katzenkorb bir sepet, Korbkatze olsaydı bir kedi olurdu.
-
7
Fahrrad ist blau.
Son parça das Rad → das Fahrrad.
-
8
Zimmerpflanze ist grün.
Son parça die Pflanze; das Zimmer öndeki parça, artikeli vermez.