Gramer1 / 3
1. bölüm · Gramer
Kök + ek
Sözlükteki hâlden (spielen) -en’i at, elinde kök kalır: spiel-. Köke kişiye göre bir ek gelir.
Dört ek yeter: -e, -st, -t, -en. Örneklere bak:
- Was machst du? – Ich lerne Deutsch.
- Was macht die Katze? – Sie springt auf den Tisch.
Altı kişi, altı cümle
ich · -eIch trinke Kaffee.
Kahve içiyorum.
du · -stDu lernst Deutsch.
Almanca öğreniyorsun.
sie · -tDie Katze springt auf den Tisch.
Kedi masaya zıplıyor.
wir · -enWir wohnen hier.
Burada oturuyoruz.
ihr · -tIhr kauft Brot und Milch.
Ekmek ve süt alıyorsunuz.
Die Kinder spielen im Park.
Çocuklar parkta oynuyor.
wir ve sie/Sie satırı sözlükteki hâlle aynıdır: wir spielen. Orada fiili değiştirmezsin.
Türkçe refleksle fiili çıplak bırakma: Die Katze springen yanlış, Die Katze springt doğru.
Almancada şimdiki zaman ile geniş zaman tek biçimdir: Ich trinke Kaffee hem «içiyorum» hem «içerim» demektir.
Dört ek, altı satır
| Kişi | Ek | spielen | kaufen |
|---|---|---|---|
| ich | -e | spiele | kaufe |
| du | -st | spielst | kaufst |
| er · sie · es | -t | spielt | kauft |
| wir | -en | spielen | kaufen |
| ihr | -t | spielt | kauft |
| sie · Sie | -en | spielen | kaufen |
2. bölüm · Gramer
Araya giren e, düşen s
Kök -t ya da -d ile bitiyorsa araya e girer: du wartest. Kök -s, -ß, -z ile bitiyorsa du ekinin s’si düşer: du sitzt.
sein ve haben ise kendi biçimleriyle ezberlenir. Örneklere bak:
Kolay söylemek için
wart-e-tDie Katze wartet vor der Tür.
Kedi kapının önünde bekliyor.
Du arbeitest viel.
Çok çalışıyorsun.
sitz-tKatze, du sitzt auf dem Tisch!
Kedi, masada oturuyorsun!
heiß-tWie heißt du, kleine Katze?
Adın ne, küçük kedi?
seinDie Katze ist müde.
Kedi yorgun.
habenDie Katze hat Hunger.
Kedi aç.
du heißst diye bir biçim yok: ß o sesi zaten taşıyor.
Türkçe «açım» der, Almanca «açlığım var»: Ich habe Hunger. Ich bin Hunger yanlış.
ihr seid (siz …siniz) d ile yazılır; seit «-den beri» demektir.
sein ve haben
| Kişi | sein · olmak | haben · sahip olmak |
|---|---|---|
| ich | bin | habe |
| du | bist | hast |
| er · sie · es | ist | hat |
| wir | sind | haben |
| ihr | seid | habt |
| sie · Sie | sind | haben |
3. bölüm · Alıştırma
Fiili çek
Önce özneye bak: kim? Sonra köke doğru eki ekle.
-
1Die Katze auf den Tisch.
die Katze = sie → -t: springt.
-
2Ich Deutsch.
ich → -e; mastar olduğu gibi bırakılmaz.
-
3Wir hier.
wir → -en, sözlükteki hâlle aynı.
-
4Die Katze vor der Tür.
Kök -t ile bitiyor, araya e girer: wartet.
-
5Katze, du auf dem Tisch!
Kök -tz ile bitiyor, du ekinin s’si düşer: sitzt.
-
6Ihr Brot und Milch.
ihr → -t, tıpkı er gibi.
-
7Die Katze Hunger.
Almancada açlık sahip olunan bir şeydir: Hunger haben.
-
8
Ihr müde.
ihr ile seid gelir (d ile); seit «-den beri» demektir.