Kalıplar1 / 4
1. bölüm · Kalıplar
Soruyu içine alan kalıplar
Almanya’da bir yabancıya soru sormanın en kibar yolu, soruyu böyle bir kalıbın içine koymak. Kalıptan sonra virgül, ardından soru kelimesi ya da ob gelir.
Satıra dokun; Almanca okunur.
2. bölüm · Gramer
Soru kelimesi bağlaç olur
Soru wo, wann, warum, wie viel gibi bir soru kelimesiyle başlıyorsa o kelime yan cümlenin bağlacı olur. Soru sırası geri alınır: çekimli fiil en sona gider.
Türkçe de aynısını yapar: «Nerede?» → «nerede olduğunu». Örneklere bak:
- Wo ist die Katze? – Ich weiß nicht, wo sie ist.
- Was ist in der Tüte? – Die Katze möchte wissen, was in der Tüte ist.
Soru içeri girer, fiil sona gider
woWeißt du, wo die Katze ist?
Kedinin nerede olduğunu biliyor musun?
wannWissen Sie, wann der nächste Zug fährt?
Bir sonraki trenin ne zaman kalktığını biliyor musunuz?
warumIch frage mich, warum die Katze im Einkaufswagen sitzt.
Kedinin neden alışveriş arabasında oturduğunu merak ediyorum.
wie vielKönnen Sie mir sagen, wie viel das Croissant kostet?
Kruvasanın ne kadar olduğunu söyleyebilir misiniz?
wasDie Katze möchte wissen, was in der Tüte ist.
Kedi poşette ne olduğunu bilmek istiyor.
werIch weiß nicht, wer die Milch getrunken hat.
Sütü kimin içtiğini bilmiyorum.
Soru işaretini ana cümle belirler: Weißt du, wo …? soru işaretiyle, Ich weiß nicht, wo … noktayla biter.
Soru kelimesinin önüne başka bağlaç gelmez: ob wo, dass wann diye bir şey yok.
Doğrudan soru, dolaylı soru
Dolaylı soruda en sona hep çekimli fiil gider.
| Doğrudan | Dolaylı | |
|---|---|---|
| tek fiil | Wo ist die Katze? | …, wo die Katze ist. |
| ayrılan fiil | Wann fährt der Bus ab? | …, wann der Bus abfährt. |
| Perfekt | Wer hat die Milch getrunken? | …, wer die Milch getrunken hat. |
3. bölüm · Gramer
Evet/hayır sorusu: ob
Soruda soru kelimesi yoksa, yani cevap evet ya da hayırsa, başa ob gelir. Türkçesi «-ıp -madığını»; fiil yine en sonda.
Örneklere bak:
- Gibt es bald Essen? – Die Katze fragt sich, ob es bald Essen gibt.
- Ist die Bäckerei offen? – Ich weiß nicht, ob sie heute offen ist.
Cevap evet ya da hayır
obDie Katze fragt sich, ob es bald Essen gibt.
Kedi acaba yakında yemek var mı diye merak ediyor.
obIch weiß nicht, ob die Bäckerei heute offen ist.
Fırının bugün açık olup olmadığını bilmiyorum.
ob + ModalverbIch frage den Tierarzt, ob die Katze draußen spielen darf.
Veterinere kedinin dışarıda oynayıp oynayamayacağını soruyorum.
Weißt du, ob der Zug pünktlich kommt?
Trenin zamanında gelip gelmeyeceğini biliyor musun?
Ich weiß nicht, ob die Katze nach Hause kommt.
Kedinin eve gelip gelmeyeceğini bilmiyorum.
Ich freue mich, wenn die Katze nach Hause kommt.
Kedi eve gelirse sevinirim.
Son iki cümleyi karşılaştır: ob ile wenn ikisi de fiili sona yollar ama anlam başka. «-ıp -madığını» diyebiliyorsan ob, «eğer, -ince» diyebiliyorsan wenn.
Modal fiil varsa en sona modal gider, mastar önünde bekler: ob die Katze draußen spielen darf.
ob tek başına da cümle açabilir, «acaba … mi?» demek: Ob die Katze heute nach Hause kommt?
4. bölüm · Alıştırma
Soru kelimesi mi, ob mu?
Boşluğa doğru parçayı seç. Önce sor: soruda soru kelimesi var mı, yoksa cevap evet/hayır mı? Sonra çekimli fiili en sona koy.
-
1
Weißt du, wo ?
Dolaylı soru yan cümledir: soru sırası geri alınır, ist en sona gider.
-
2
Ich weiß nicht, der Zug pünktlich kommt.
Cevabı evet/hayır olan soru gömülüyor: «gelip gelmeyeceğini» → ob.
-
3
Können Sie mir sagen, das Croissant kostet?
Kruvasanın ne kadar olduğunu söyleyebilir misiniz?
Soruda soru kelimesi var (wie viel); o kelime bağlaç olur, ob gerekmez.
-
4
Wissen Sie, wann der Bus ?
Yan cümlede ayrılan fiil sonda birleşir ve tek kelime yazılır: abfährt.
-
5
Ich weiß nicht, wer die Milch .
Perfekt’te çekimli fiil hat; yan cümlede o en sona gider, Partizip önünde kalır.
-
6
Ich frage den Tierarzt, ob die Katze draußen .
Çekimli olan modal darf; yan cümlede en sona o gider.
-
7
Ich freue mich, die Katze nach Hause kommt.
Burada soru yok, koşul var: «kedi eve gelirse sevinirim» → wenn.
-
8
Die Katze möchte wissen, .
Soru içeri girince devrik sıra biter: was in der Tüte ist.