Kelimeler1 / 3
1. bölüm · Kelimeler
Evin kuralları
Bu evde kurallar var: kedi bazı yerlere çıkabilir, bazılarına çıkamaz. Önce eşyaları ve izin kelimelerini öğren.
Fotoğraftaki numaraya ya da listedeki kelimeye dokun; kelime Almanca okunur.
2. bölüm · Gramer
İzin mi, yasak mı?
dürfen izni söyler: izin var → darf, izin yok, yasak → darf nicht. Modal ikinci sırada çekilir, asıl fiil mastar hâlinde en sona gider.
Türkçede «uyuyabilir» hem «elinden gelir» hem «izni var» demek; Almanca izni ayrı bir fiille söyler. Örneklere bak:
- Darf die Katze aufs Sofa? – Ja, das darf sie. (aufs = auf das)
- Darf sie auch auf den Tisch? – Nein, das darf sie nicht.
Bir kedi, iki kural
Rozet kuralı söylüyor: serbest mi, yasak mı. Olumsuzda «nicht» modalın arkasına gelir; mastar yine en sonda kalır.
erlaubtDie Katze darf auf dem Sofa schlafen.
Kedi kanepede uyuyabilir, izni var.
verbotenDie Katze darf nicht auf dem Tisch sitzen.
Kedinin masada oturması yasak.
verbotenDie Katze darf heute nicht nach draußen.
Kedinin bugün dışarı çıkması yasak.
Ihr dürft jetzt spielen.
Artık oynayabilirsiniz, izniniz var.
Im Zug darf man nicht rauchen.
Trende sigara içmek yasak.
En pahalı karışıklık: Du darfst morgen nicht kommen. = yarın gelmen yasak. Du musst morgen nicht kommen. = yarın gelmek zorunda değilsin, istersen gel.
man «herkes, insanlar» demek; kurallar ve tabelalar onunla konuşur. Modal er biçiminde kalır: man darf.
İzin isterken modal başa geçer: Darf ich kurz telefonieren? Günlük dilde Kann ich …? de duyulur ama en kibarı Darf ich …?
Çekim
Tekilde kök sesi a olur (darf), çoğulda ü geri gelir (dürfen). ich ile er · sie · es aynı ve eksiz.
| dürfen | ipucu | |
|---|---|---|
| ich | darf | ek yok |
| du | darfst | sona -st |
| er · sie · es | darf | ich ile aynı |
| wir | dürfen | mastarla aynı |
| ihr | dürft | ü geri gelir, sona -t |
| sie · Sie | dürfen | mastarla aynı |
3. bölüm · Alıştırma
İzin mi, yasak mı, gerek yok mu?
Boşluğa doğru parçayı seç. Önce kendine sor: izin mi var, yasak mı, yoksa yalnızca «gerek yok» mu?
-
1
Die Katze auf dem Sofa schlafen.
Kedi kanepede uyuyabilir.
er / sie / es biçimi ich ile aynı ve eksiz: darf. dürft ise ihr biçimi.
-
2Die Katze keinen Kaffee trinken.
Kedinin kahve içmesi yasak.
Yasak = izin yok → dürfen; olumsuzluğu burada keinen taşıyor. muss keinen Kaffee trinken «kahve içmek zorunda değil» olurdu.
-
3
Wir heute länger fernsehen.
Bugün daha uzun televizyon izleyebiliriz.
wir biçimi mastarla aynı ve çoğulda ü geri gelir: dürfen. dürft ise ihr biçimi.
-
4ich hier sitzen?
Buraya oturabilir miyim?
İzin isteme kalıbı Darf ich …?: modal başa geçer, mastar sonda kalır. Muss ich …? «zorunda mıyım?» diye sorar.
-
5
Morgen ist Sonntag. Du nicht arbeiten.
Yarın pazar. Çalışmak zorunda değilsin.
«Zorunda değilsin» = nicht müssen. Du darfst nicht arbeiten «çalışman yasak» demek olurdu.
-
6
Darf ich ein Foto ?
Fotoğraf çekebilir miyim?
Modal varsa asıl fiil çekilmez; mastar hâlinde en sona gider: machen.