Kedi nerede peki?

1. bölüm · Kalıplar

Tonu taşıyan dokuz kalıp

Türkçede «bir», «peki», «-sene», «ya», «işte» gibi minik kelimeler tonu taşır. Almancada bu işi partikel yapar: çevirisi yok, tonu var.

Partikelsiz cümle yanlış değil, yalnız düz duyulur. Kalıba dokun; Almanca okunur.

1. 1 Schau mal! Bir baksana!
2. 2 Kannst du mal kommen? Bir gelir misin?
3. 3 Was ist denn los? Ne oldu peki? · Ne var?
4. 4 Komm doch rein! Girsene içeri!
5. 5 Das ist ja toll! Bu harikaymış!
6. 6 Ich habe halt keine Zeit. Vaktim yok işte.
7. 7 Das klappt schon. Olur, merak etme.
8. 8 Sie hat wohl Hunger. Herhalde acıkmış.
9. 9 Hast du keine Lust? – Doch! Canın istemiyor mu? – İstiyor tabii!

2. bölüm · Gramer

mal ve denn: rica ve merak

mal ricayı ve emri yumuşatır, Türkçedeki «bir» gibi. denn yalnız soruda durur ve soruya merak katar: «peki, ki».

Partikel cümlenin ortasına girer: çekimli fiilden ve zamirlerden sonra, yeni bilgiden önce. Örneklere bak:

• Kannst du mal kommen? – Ja, sofort.
• Wo ist denn die Katze? – Hinter dem Sofa.

Bir baksana, nerede peki?

mal · emir

mal · rica

mal · emir

denn · soru

denn · soru

denn · şaşkın soru

Zamir partikelden önce gelir: Gib mir mal den Ball! doğal, Gib mal mir den Ball! değil.

denn yalnız soruda partikeldir. Düz cümlede «çünkü» demektir: Die Katze schläft, denn sie ist müde.

3. bölüm · Gramer

doch, ja, halt, wohl, schon

doch emirde samimi davettir, «-sene»: Bleib doch hier! Olumsuz bir soruya karşı çıkarken de tek başına cevap olur: Doch!

ja ünlemde şaşkınlık katar, Türkçedeki «-mış» gibi. Öbür üçü kabullenme, tahmin ve cesaret taşır. Örneklere bak:

• Ist die Katze nicht im Korb? – Doch, sie liegt im Korb.
• Hast du keine Lust? – Doch, natürlich!

Davet, şaşkınlık, kabullenme

doch · davet

Doch · itiraz

ja · şaşkınlık

halt · kabullenme

wohl · tahmin

schon · cesaret

Olumsuz soruya ja ile karşı çıkamazsın: Hast du keinen Hunger? – Ja. «evet, aç değilim» gibi anlaşılır. Karşı çıkıyorsan Doch!

Ölçü: cümle başına bir partikel. Emin değilsen hiç koyma; yanlış partikel, partikelsiz cümleden çok daha fazla göze batar.

4. bölüm · Alıştırma

Hangi ton?

Fotoğrafa ve Türkçesine bak, boşluğa doğru partikeli seç. Önce sor: rica mı, soru mu, şaşkınlık mı, itiraz mı?

1. 1

   Kannst du       die Tür aufmachen?

   Kapıyı bir açar mısın? (kibar rica)

   dennmal
2. 2

   Wo ist       die Katze?

   dennhalt
3. 3

   Gib       den Ball!

   mir malmal mir
4. 4

   Ist die Katze nicht im Korb? –      , sie liegt da.

   Sepette değil mi? – Aksine, orada yatıyor.

   JaDoch
5. 5

   Die Katze ist       auf dem Tisch!

   Kedi masanın üstündeymiş!

   jadenn
6. 6

   Katzen schlafen       viel.

   Kediler çok uyur işte.

   malhaltdenn
7. 7

   Bleib       hier!

   Burada kalsana!

   denndoch
8. 8

   Die Katze hat       Hunger.

   Kedi herhalde acıkmış.

   wohlja