Kelimeler1 / 4
1. bölüm · Kelimeler
Türkçe sırayla
Bu yapıda Almanca Türkçe gibi kurar: önce ek bilgi, en sonda Partizip. «sepette uyuyan» = im Korb schlafend, kelime kelime aynı sıra.
Bu öbeklerin hepsi derste geçiyor. Satıra dokun, Almanca okunur.
2. bölüm · Gramer
İlgi cümlesi öne geçiyor
Konuşurken ismi arkadan bir ilgi cümlesiyle açıklarsın: die Katze, die im Korb schläft. Yazıda bu bilgi ismin önüne geçer ve fiil Partizip olur: die im Korb schlafende Katze.
İsim eylemi kendisi yapıyorsa Partizip I (-d), eylem ona yapılmışsa ya da bitmişse Partizip II. Örneklere bak:
- Welche Katze gehört deiner Nachbarin? – Die im Korb schlafende.
- Wohin schaut die Katze? – In den gerade geöffneten Kühlschrank.
Aynı bilgi, iki kılık
Her çiftte solda ilgi cümlesi, sağda aynı bilgi ismin önünde. Anlam aynı; sağdaki daha kısa ve daha resmî.
RelativsatzDie Katze, die im Korb schläft, gehört meiner Nachbarin.
Sepette uyuyan kedi komşumun.
Partizip IDie im Korb schlafende Katze gehört meiner Nachbarin.
Sepette uyuyan kedi komşumun.
RelativsatzDie Katze, die vor der Tür wartet, will nach draußen.
Kapının önünde bekleyen kedi dışarı çıkmak istiyor.
Partizip IDie vor der Tür wartende Katze will nach draußen.
Kapının önünde bekleyen kedi dışarı çıkmak istiyor.
RelativsatzDie Katze schaut in den Kühlschrank, der gerade geöffnet wurde.
Kedi az önce açılan buzdolabının içine bakıyor.
Partizip IIDie Katze schaut in den gerade geöffneten Kühlschrank.
Kedi az önce açılan buzdolabının içine bakıyor.
RelativsatzDie Katze sitzt neben der Tasse, die vom Tisch gefallen ist.
Kedi masadan düşmüş fincanın yanında oturuyor.
Partizip IIDie Katze sitzt neben der vom Tisch gefallenen Tasse.
Kedi masadan düşmüş fincanın yanında oturuyor.
Dönüşümde ilgi zamiri (die, der) ve yardımcı fiil (wurde, ist) düşer. Geri kalan her şey (im Korb, gerade, vom Tisch) Partizip’in önüne geçer.
Türkçe zaten böyle kurar: «sepette uyuyan kedi». Almancada tek fark, artikelin en başta durması: die … Katze.
sein alan fiilin Partizip II’si edilgen değil, «olmuş bitmiş» demektir: die gefallene Tasse = düşmüş fincan.
Hangi Partizip?
İlgi cümlesindeki fiile bak: etken ve sürüyorsa Partizip I, edilgen ya da bitmişse Partizip II.
| İlgi cümlesi | Partizip | İsmin önünde |
|---|---|---|
| die Katze, die schläft | I · etken, sürüyor | die schlafende Katze |
| der Kühlschrank, der geöffnet wurde | II · edilgen | der geöffnete Kühlschrank |
| die Tasse, die gefallen ist | II · olmuş, bitmiş | die gefallene Tasse |
3. bölüm · Gramer
Partizip ismin dibinde
Sıra hep aynı: artikel + ek bilgiler + Partizip + isim. Partizip ismin hemen solunda durur ve normal sıfat gibi ek alır; eki artikel ve hâl belirler.
«Yapılması gereken» demek için zu + Partizip I kullanılır: die zu prüfenden Formulare = kontrol edilmesi gereken formlar. Örneklere bak:
- Worauf schläft die Katze? – Auf den noch zu prüfenden Formularen.
- Worauf wartet die Katze? – Auf den gleich abfahrenden Zug.
Uzun öbek, normal ek
Kalın parça artikelden isme kadar tek bir sıfat öbeği. Ek her zaman isimden hemen önceki Partizip’te.
zu + Partizip IDie Katze schläft auf den noch zu prüfenden Formularen.
Kedi henüz kontrol edilmesi gereken formların üstünde uyuyor.
Dativ · PluralDie Katze sitzt auf den noch nicht ausgepackten Kartons.
Kedi henüz boşaltılmamış kolilerin üstünde oturuyor.
Zeit · Ort · PartizipDie Katze bewacht den heute auf dem Markt gekauften Fisch.
Kedi bugün pazardan alınan balığın başında nöbet tutuyor.
abfahren → abfahrendDie Katze wartet auf den gleich abfahrenden Zug.
Kedi birazdan kalkan treni bekliyor.
mit + DativIch spreche mit der am Fenster sitzenden Katze.
Pencerede oturan kediyle konuşuyorum.
Akkusativ · dieWir lassen die auf dem Schreibtisch eingeschlafene Katze in Ruhe.
Çalışma masasında uyuyakalmış kediyi rahat bırakıyoruz.
Die seit Monaten steigenden Mieten belasten viele Familien.
Aylardır artan kiralar birçok aileyi zorluyor.
Die Stadt baut ein von vielen Bürgern lange gefordertes Schwimmbad.
Şehir, birçok vatandaşın uzun süredir istediği bir yüzme havuzu yapıyor.
Tuzak: Partizip’i artikelin hemen arkasına yazmak. die schlafende im Korb Katze yanlış, die im Korb schlafende Katze doğru.
Ayrılan fiilde zu araya girer, ayrılmayanda önde durur: ausfüllen → ein auszufüllendes Formular, prüfen → die zu prüfenden Formulare.
Okurken artikelden sonra hemen ismi ara: den … Fisch. İsmi bulunca aradaki bilgiyi soldan sağa oku; sıra Türkçeyle aynı.
Sıra hep aynı
Artikel başta, isim sonda; ek bilgi ortada, Partizip ismin dibinde. Kalın parça ek.
| Artikel | Ek bilgiler | Partizip | İsim |
|---|---|---|---|
| die | im Korb | schlafende | Katze |
| den | gleich | abfahrenden | Zug |
| den | noch | zu prüfenden | Formularen |
| ein | von vielen Bürgern lange | gefordertes | Schwimmbad |
«-mesi gereken» kalıbı kısalır:
- Formulare, die geprüft werden müssen → die zu prüfenden Formulare
- ein Formular, das man ausfüllen muss → ein auszufüllendes Formular
4. bölüm · Alıştırma
Hangi Partizip, hangi ek?
Boşluğa doğru parçayı seç. Önce sor: isim eylemi kendisi mi yapıyor (Partizip I), yoksa eylem bitmiş ya da ona yapılmış mı (Partizip II)?
Sonra eki artikelden ve hâlden oku.
-
1
Die im Korb Katze gehört meiner Nachbarin.
Kedi şu an kendisi uyuyor → Partizip I; dişil Nominativ die’den sonra ek -e.
-
2
Die Katze schaut in den gerade Kühlschrank.
Kedi az önce açılan buzdolabının içine bakıyor.
Dolabı biri açmış, dolap kendisi açmıyor → Partizip II; eril Akkusativ den’den sonra ek -en.
-
3
Wir lassen in Ruhe.
Çalışma masasında uyuyakalmış kediyi rahat bırakıyoruz.
Partizip ismin hemen solunda durur, ek bilgi auf dem Schreibtisch artikelle Partizip’in arasına girer.
-
4
Ich spreche mit der am Fenster Katze.
mit Dativ ister ve dişil Dativ der’den sonra ek -en olur: sitzenden.
-
5Auf dem Schreibtisch liegt ein noch heute Formular.
Masada bugün doldurulması gereken bir form duruyor.
«Doldurulması gereken» = zu + Partizip I ve ayrılan fiilde zu araya girer: aus-zu-füllend.
-
6
Die Katze sitzt auf den noch nicht Kartons.
Kedi henüz boşaltılmamış kolilerin üstünde oturuyor.
Kolileri biri boşaltır, koliler kendisi boşaltmaz → Partizip II; Dativ çoğul den’den sonra ek -en.
-
7
Die Katze sitzt neben der vom Tisch Tasse.
Kedi masadan düşmüş fincanın yanında oturuyor.
Fincan düşmüş, iş bitmiş → Partizip II; neben der dişil Dativ olduğu için ek -en.
-
8
Die seit Monaten Mieten belasten viele Familien.
Aylardır artmaya devam eden kiralar birçok aileyi zorluyor.
Kiralar hâlâ artıyor → Partizip I; çoğul die’den sonra ek -en.