Kalıplar1 / 4
1. bölüm · Kalıplar
Üç kutu, on cümle
Türkçede hepsi aynı ekle biter: üşüyorum, acıktım, yorgunum. Almanca bunları üç kutuya ayırır: mir ist, ich habe, ich bin.
Cümleye dokun; Almanca okunur.
2. bölüm · Gramer
mir ist + sıfat
Üşümek, ısınmak, canı sıkılmak Almancada sana olan şeylerdir. Kişi Dativ’e geçer: mir = bana.
Cümlenin öznesi sen değilsin; bu yüzden fiil hep ist kalır.
- Ist dir kalt? – Ja, mir ist kalt.
- Ist der Katze warm? – Ja, jetzt ist ihr warm.
Kedinin hâli
Kedi de özne olmaz: die Katze, Dativ’de der Katze olur. Son çiftte önce üşüyor, sonra ısınıyor.
langweiligDer Katze ist langweilig.
Kedinin canı sıkılıyor.
Mir ist schlecht.
Midem bulanıyor.
Uns ist kalt.
Üşüyoruz.
kaltDer Katze ist kalt.
Kedi üşüyor.
warmJetzt ist ihr warm.
Şimdi ısındı.
Tuzak: Ich bin kalt. «soğuk biriyim, duygusuzum» demektir. Hâlini anlatırken kutu mir ist.
Bu kutu küçük: kalt, warm, heiß, schlecht, schwindelig, langweilig. müde ve krank buraya girmez.
Kime? mir, dir, ihm …
| Kişi | Dativ | Örnek |
|---|---|---|
| ich | mir | Mir ist warm. |
| du | dir | Ist dir kalt? |
| er | ihm | Ihm ist schlecht. |
| sie (o) | ihr | Ihr ist langweilig. |
| wir | uns | Uns ist kalt. |
| Sie (siz) | Ihnen | Ist Ihnen kalt? |
| die Katze | der Katze | Der Katze ist kalt. |
3. bölüm · Gramer
ich habe + isim · ich bin + sıfat
Açlık, susuzluk, ateş Almancada isimdir ve büyük harfle yazılır: onlar sende olan şeylerdir → ich habe.
Yorgunluk, tokluk, hastalık ise sıfattır ve senin hâlin sayılır → ich bin.
- Hast du Hunger? – Ja, ich habe Hunger.
- Bist du müde? – Nein, ich bin nicht müde.
İsim mi, sıfat mı?
habenDie Katze hat Hunger.
Kedi acıktı.
habenDie Katze hat Durst.
Kedi susadı.
habenDie Katze hat Fieber.
Kedinin ateşi var.
seinDie Katze ist müde.
Kedi yorgun.
Danke, ich bin satt.
Teşekkürler, doydum.
Ich bin krank und bleibe zu Hause.
Hastayım, evde kalıyorum.
Kutuyu bulmanın kısa yolu: kelime büyük harfle mi yazılıyor? İsimse kutu ich habe.
Ich bin hungrig yanlış değil ama kitap gibi duyulur. Günlük dilde Ich habe Hunger.
Sofrada «doydum»: Ich bin satt. Ich bin voll konuşma dilinde «sarhoşum» anlamına kayar.
Üç kutu
| Kutu | Ne gelir? | Örnek |
|---|---|---|
| mir ist | sıfat · bedenin duyumu | Mir ist kalt. |
| ich habe | isim · büyük harf | Ich habe Durst. |
| ich bin | sıfat · senin hâlin | Ich bin müde. |
4. bölüm · Alıştırma
Hangi kutu?
Fotoğrafa bak, boşluğa doğru parçayı seç. Önce kendine sor: bu bana mı oluyor (mir ist), bende mi var (ich habe), ben mi öyleyim (ich bin)?
-
1
kalt.
Üşümek kediye «olan» bir şey → Dativ: der Katze. Die Katze ist kalt «kedi dokununca soğuk» demek.
-
2
langweilig.
Canım sıkılıyor.
Ich bin langweilig «sıkıcı biriyim» demek; can sıkıntısı mir ist kutusunda.
-
3
Die Katze Hunger.
Hunger bir isim → haben: Sie hat Hunger.
-
4
müde.
müde küçük mir ist listesinde yok; yorgunluk kedinin hâli → Die Katze ist müde.
-
5
— Ist kalt? — Ja, sehr!
— Üşüdün mü? — Evet, çok!
Kutu soruda da aynı: «sana soğuk mu?» → dir.
-
6
Danke, ich bin .
Teşekkürler, doydum.
Doydum = satt; insan için voll «sarhoş» anlamına kayar.
-
7
Uns kalt.
Üşüyoruz.
Özne «biz» değil; fiil hep ist kalır: Uns ist kalt.
-
8
schlecht.
Midem bulanıyor.
Ich bin schlecht «kötü biriyim» demek; mide bulantısı Mir ist schlecht.