Kelimeler1 / 4
1. bölüm · Kelimeler
Başa geçen fiiller
Bu derste koşul cümlesi wenn ile değil, fiille başlıyor. En sık başa geçen biçimler bunlar; hepsi derste geçiyor.
Satıra dokun, Almanca okunur.
2. bölüm · Gramer
wenn düşer, fiil başa geçer
wenn’i atabilirsin. O zaman sondaki çekimli fiil en başa geçer: Wenn die Tür offen wäre → Wäre die Tür offen.
Virgülden sonra ana cümle yine fiille başlar. Anlam aynı; cümle daha kısa ve daha çok yazı dili. Örneklere bak:
- Hätte die Katze Flügel, was würde sie tun? – Sie würde mit dem Vogel um die Wette fliegen.
- Wäre das Wetter schöner, wo wäre die Katze? – Sie wäre draußen im Garten.
Aynı koşul, iki kılık
Her çiftte solda wenn ile fiil sonda, sağda wenn yok ve fiil başta. Ana cümle iki tarafta da fiille başlıyor.
wenn … hätteWenn die Katze Flügel hätte, würde sie mit dem Vogel um die Wette fliegen.
Kedinin kanatları olsaydı kuşla yarışırdı.
Hätte …,Hätte die Katze Flügel, würde sie mit dem Vogel um die Wette fliegen.
Kedinin kanatları olsaydı kuşla yarışırdı.
wenn … wäreWenn das Wetter schöner wäre, würde die Katze draußen spielen.
Hava daha güzel olsaydı kedi dışarıda oynardı.
Wäre …,Wäre das Wetter schöner, würde die Katze draußen spielen.
Hava daha güzel olsaydı kedi dışarıda oynardı.
wenn … wäreWenn die Tür offen wäre, müsste die Katze nicht kratzen.
Kapı açık olsaydı kedinin tırmalaması gerekmezdi.
Wäre …,Wäre die Tür offen, müsste die Katze nicht kratzen.
Kapı açık olsaydı kedinin tırmalaması gerekmezdi.
Tuzak: virgülden sonra özneyle başlamak. Wäre die Tür offen, die Katze müsste … yanlış; koşul cümlesi ilk yeri doldurdu, sırada fiil var: …, müsste die Katze …
wenn varsa fiil sonda, wenn yoksa fiil başta; ikisi birlikte olmaz. Wenn wäre die Tür offen yanlış.
Fiille başlayan koşul soru gibi görünür ama soru değildir: arkasından virgül ve bir ana cümle gelir.
Fiil nerede?
Koşul cümlesi ilk yeri doldurur; ana cümlenin fiili hemen virgülün arkasında durur.
| Kılık | Koşul | Ana cümle |
|---|---|---|
| wenn ile | Wenn die Tür offen wäre, | müsste die Katze nicht kratzen. |
| wenn olmadan | Wäre die Tür offen, | müsste die Katze nicht kratzen. |
| dann ile | Wäre die Tür offen, | dann müsste die Katze nicht kratzen. |
3. bölüm · Gramer
Geçmiş ve sollte
Geçmişte olmamış bir şey için hätte / wäre başa geçer, Partizip II koşulun sonunda kalır: Wären wir früher losgefahren, …
Olabilecek bir durum için sollte başa gelir: «olur da …-rsa». Ana cümle çoğu zaman Indikativ ya da emir kipinde kalır. Örneklere bak:
- Sollte es morgen regnen, was macht die Katze? – Dann bleibt sie in der Küche.
- Sollte die Katze wieder husten, was soll ich tun? – Dann kommen Sie bitte sofort vorbei.
Pişmanlık ve olasılık
İlk üç cümlede olmamış bir geçmiş, sonraki üçünde olabilecek bir gelecek. Sonuncusu gerçek bir koşul: Indikativ.
Wären … · hätten …Wären wir früher losgefahren, hätten wir den Zug nicht verpasst.
Daha erken yola çıksaydık treni kaçırmazdık.
Hätte … · wäre …Hätte ich die Tasse nicht an den Tischrand gestellt, wäre sie nicht kaputtgegangen.
Fincanı masanın kenarına koymasaydım kırılmazdı.
Hätte … · würde jetztHätte ich die Katze gefüttert, würde sie jetzt nicht so laut miauen.
Kediyi beslemiş olsaydım şimdi bu kadar yüksek sesle miyavlamazdı.
Sollte … · IndikativSollte es morgen wieder regnen, bleibt die Katze in der Küche.
Yarın yine yağmur yağacak olursa kedi mutfakta kalır.
Sollte …, so …Sollte die Katze wieder husten, so kommen Sie bitte sofort vorbei.
Kedi yine öksürecek olursa lütfen hemen uğrayın.
Sollten Sie den Termin nicht wahrnehmen können, sagen Sie bitte rechtzeitig ab.
Randevuya gelemeyecek olursanız lütfen zamanında iptal edin.
Hast du Zeit, dann komm doch vorbei!
Vaktin varsa bir uğrasana!
Burada sollte «-meli» demek değil, «olur da …-rsa» demek. Olay gerçekleşebilir; bu yüzden ana cümle Konjunktiv’e geçmez: …, bleibt die Katze in der Küche.
Resmî yazıda ana cümle sık sık so ile başlar: Sollte …, so kommen Sie … so’dan sonra da hemen fiil gelir.
Yardımcı fiili Perfekt’teki gibi seç: sind losgefahren → wären losgefahren, haben verpasst → hätten verpasst. Koşul geçmişte, sonuç şimdi de olabilir: …, würde sie jetzt nicht miauen.
Üç kalıp
Hepsinde koşul fiille başlar; değişen zaman ve anlam.
| Kalıp | Örnek | Anlam |
|---|---|---|
| şimdi · gerçek dışı | Wäre das Wetter schöner, … | hava daha güzel olsaydı … |
| geçmiş · gerçek dışı | Wären wir früher losgefahren, … | daha erken yola çıksaydık … |
| olasılık | Sollte es morgen regnen, … | yarın yağmur yağacak olursa … |
4. bölüm · Alıştırma
Fiil başta, sonra yine fiil
Boşluğa doğru parçayı seç. Önce sor: wenn var mı? Yoksa koşul fiille başlar, virgülden sonra ana cümle de fiille devam eder.
-
1
die Tür offen, müsste die Katze nicht kratzen.
wenn yoksa çekimli fiil en başa geçer: Wäre die Tür offen; wenn ile fiil başta duramaz.
-
2
Wäre das Wetter schöner, draußen spielen.
Koşul cümlesi ilk yeri doldurdu; ana cümle fiille başlar: würde die Katze.
-
3
die Katze Flügel, würde sie mit dem Vogel um die Wette fliegen.
Gerçek dışı koşul Konjunktiv II ister ve fiil haben: Hätte die Katze Flügel.
-
4
Wären wir früher losgefahren, wir den Zug nicht verpasst.
verpassen Perfekt’te haben alır: hätten … verpasst.
-
5
ich die Tasse nicht an den Tischrand gestellt, wäre sie nicht kaputtgegangen.
stellen Perfekt’te haben alır: Hätte ich … gestellt.
-
6
die Katze wieder husten, kommen Sie bitte sofort vorbei.
Kedi yine öksürecek olursa lütfen hemen uğrayın.
«Olur da …-rsa» için sollte başa geçer; wenn olsaydı fiil sona giderdi.
-
7
Sollten Sie den Termin nicht wahrnehmen können, Sie bitte rechtzeitig ab.
Ana cümle fiille ya da so + fiille başlar; so’dan sonra da hemen fiil gelir: so sagen Sie.
-
8
Wüsste die Katze, wo der Fisch liegt, sie längst in der Küche.
Kedi balığın nerede olduğunu bilse çoktan mutfakta olurdu.
Koşul gerçek dışı (wüsste), sonuç da Konjunktiv II olur: wäre.