Kelimeler1 / 4
1. bölüm · Kelimeler
On zaman bağlacı
Hepsi yan cümle bağlacı: çekimli fiili en sona gönderir. Yan cümle başa geçerse virgülden sonra ana cümle fiille başlar.
İlk üçü «ne zaman?», gerisi «hangi sırayla?» sorusunu çözer. Satıra dokun; Almanca okunur.
2. bölüm · Gramer
als mı, wenn mi, wann mı?
Türkçedeki «-ınca, -dığında» Almancada üçe ayrılır. Geçmişte bir kez olduysa als; her seferinde, şimdi ya da gelecekte wenn; soru soruyorsan wann.
Önce zamana bak, sonra kaç kez olduğuna. Örneklere bak:
- Wann miaut die Katze? – Wenn ihre Schüssel leer ist.
- Wann kam die Katze zu uns? – Als sie noch ganz klein war.
Bir kez mi, her seferinde mi?
als · bir kezAls ich nach Hause kam, schlief die Katze im Korb.
Eve geldiğimde kedi sepette uyuyordu.
als · bir kezAls die Katze den Vogel sah, blieb sie ganz still.
Kedi kuşu görünce kıpırdamadan durdu.
wenn · her seferindeImmer wenn ich las, lag die Katze auf dem Buch.
Ne zaman kitap okusam kedi kitabın üstüne yatardı.
wenn · her seferindeWenn die Schüssel leer ist, miaut die Katze.
Kap boş olunca kedi miyavlar.
wenn · gelecekWenn ich nach Hause komme, gebe ich dir Milch.
Eve gelince sana süt veririm.
wann · soruWeißt du, wann der Zug kommt?
Trenin ne zaman geleceğini biliyor musun?
«Çocukken, yavruyken» geçmişte tek bir dönem → als: Als die Katze klein war, … Wenn die Katze klein war yanlış.
als’tan sonra konuşmada da Präteritum doğal: als ich kam, als sie klein war. Perfekt burada kulağa ağır gelir.
Karar tablosu
Geçmişte tekrarlanan olayda als değil wenn gelir; çoğu zaman başına immer eklenir.
| Durum | Bağlaç | Örnek |
|---|---|---|
| geçmişte bir kez | als | Als ich kam, schlief sie. |
| geçmişte her seferinde | (immer) wenn | Immer wenn ich las, lag sie da. |
| şimdi, her zaman, gelecek | wenn | Wenn ich komme, gebe ich dir Milch. |
| soru, dolaylı soru | wann | Weißt du, wann er kommt? |
3. bölüm · Gramer
Önce, aynı anda, sonra
İkinci grup iki olayı sıraya dizer: bevor önce, während aynı anda, nachdem sonra. bis, sobald, seitdem sınırı ve başlangıcı söyler.
Yalnız nachdem zaman kaydırması ister: yan cümle bir adım geride. Örneklere bak:
- Wann putzt sich die Katze? – Bevor sie schläft.
- Wie lange wartet sie an der Tür? – Bis ich nach Hause komme.
İki olay, tek cümle
bevorBevor die Katze schläft, putzt sie sich.
Kedi uyumadan önce kendini temizler.
währendWährend ich koche, schaut die Katze zu.
Ben yemek yaparken kedi izliyor.
nachdemNachdem die Sonne aufgegangen war, wachte die Katze auf.
Güneş doğduktan sonra kedi uyandı.
bisDie Katze wartet an der Tür, bis ich nach Hause komme.
Kedi ben eve gelene kadar kapıda bekliyor.
sobaldSobald ich die Tür öffne, läuft die Katze hinaus.
Kapıyı açar açmaz kedi dışarı çıkıyor.
Seitdem wir die Katze haben, ist es nie langweilig.
Kedimiz olduğundan beri hiç sıkılmıyoruz.
Solange es regnet, bleibt die Katze drinnen.
Yağmur yağdığı sürece kedi içeride kalıyor.
nachdem bir adım geri ister: ana cümle Präteritum’daysa yan cümle Plusquamperfekt (aufgegangen war). bevor ve während’de iki taraf aynı zamanda kalır.
während yazıda karşıtlık da anlatır: Während ich gern koche, schläft die Katze lieber. = ben yemek yapmayı severken kedi uyumayı tercih ediyor.
Yan cümle sonda ya da başta
Başa geçen yan cümle ilk yuvayı doldurur; ana cümlenin fiili virgülden hemen sonra gelir.
| Yan cümle sonda | Yan cümle başta | |
|---|---|---|
| bevor | Sie putzt sich, bevor sie schläft. | Bevor sie schläft, putzt sie sich. |
| während | Die Katze schaut zu, während ich koche. | Während ich koche, schaut die Katze zu. |
| sobald | Sie läuft hinaus, sobald ich aufmache. | Sobald ich aufmache, läuft sie hinaus. |
4. bölüm · Alıştırma
Hangi bağlaç, hangi sıra?
Boşluğa doğru parçayı seç. Önce sor: geçmişte bir kez mi, her seferinde mi, soru mu? Sıra varsa: önce mi, aynı anda mı, sonra mı?
-
1
ich gestern nach Hause kam, schlief die Katze im Korb.
gestern: geçmişte bir kez olan an → als.
-
2
die Schüssel leer ist, miaut die Katze.
Her seferinde olan durum, şimdiki zaman → wenn.
-
3
Weißt du, der Zug kommt?
İçeride hâlâ bir soru var («ne zaman?») → wann.
-
4
Immer ich las, lag die Katze auf dem Buch.
Geçmişte ama her seferinde → immer wenn; als yalnız bir kez olan için.
-
5
die Katze schläft, putzt sie sich.
Kedi uyumadan önce kendini temizler.
«uyumadan önce» → bevor.
-
6
Während ich koche, zu.
Yan cümle başta → ana cümle fiille başlar: schaut die Katze zu.
-
7
Nachdem die Sonne aufgegangen , wachte die Katze auf.
Ana cümle Präteritum → bir adım geri; aufgehen sein alır: war.
-
8
Die Katze wartet an der Tür, ich nach Hause komme.
Kedi ben eve gelene kadar kapıda bekliyor.
«-ene kadar» → bis.