Kelimeler1 / 4
1. bölüm · Kelimeler
zu isteyen fiiller ve kalıplar
Modal fiilden sonra mastar çıplak gelir: Ich will schlafen. Bu fiillerden sonra ise mastarın önüne zu girer: Ich versuche zu schlafen.
Son üçü amaç ve karşıtlık kurar; onları ikinci bölümde göreceksin. Satıra dokun; Almanca okunur.
2. bölüm · Gramer
zu var mı, yok mu?
İkinci fiil cümlenin sonunda mastar hâlinde durur. Baştaki fiil modal ise zu yok; değilse zu var.
Ayrılan fiilde zu ön ekle kökün arasına girer, hepsi bitişik yazılır: aufstehen → aufzustehen. Örneklere bak:
- Was versucht die Katze? – Den Fisch zu erreichen.
- Was hast du vergessen? – Die Tür zuzumachen.
Modal mı, değil mi?
ModalverbDie Katze will nach draußen gehen.
Kedi dışarı çıkmak istiyor.
versuchen + zuDie Katze versucht, den Fisch zu erreichen.
Kedi balığa uzanmaya çalışıyor.
aufhören + zuDie Katze hört nicht auf zu miauen.
Kedi miyavlamayı bırakmıyor.
zumachen → zuzumachenIch habe vergessen, die Tür zuzumachen.
Kapıyı kapatmayı unuttum.
aufstehen → aufzustehenDie Katze hat keine Lust aufzustehen.
Kedinin hiç kalkası yok.
Es ist schön, eine Katze zu haben.
Bir kedin olması güzel.
Modal fiilden sonra zu yok: Die Katze muss zu schlafen. yanlış. werden, lassen, gehen, sehen, hören de çıplak mastar alır.
zu’lu kısım uzunsa virgül koy: Ich versuche, heute früh zu schlafen. Tek kelimelik mastarda gerekmez: Hör auf zu miauen!
Ayrılan fiilde zu ortaya girer, tek kelime yazılır:
- aufstehen → aufzustehen
- zumachen → zuzumachen
- einkaufen → einzukaufen
3. bölüm · Gramer
um … zu, ohne … zu, statt … zu
«-mek için» = um … zu: um virgülden sonra başta, zu + mastar en sonda. Bu üç kalıpta virgül zorunlu.
Kural: iki tarafta özne aynı olmalı. Özne değişiyorsa damit gelir ve çekimli fiili sona gönderir. Örneklere bak:
- Warum springt die Katze hoch? – Um die Tür zu öffnen.
- Wozu stellst du Wasser hin? – Damit die Katze genug trinkt.
Amaç, eksik, yerine
um … zuDie Katze springt hoch, um die Tür zu öffnen.
Kedi kapıyı açmak için zıplıyor.
um … zuDie Katze sitzt am Fenster, um die Vögel zu beobachten.
Kedi kuşları izlemek için pencerede oturuyor.
damitIch stelle der Katze Wasser hin, damit sie genug trinkt.
Kedi yeterince içsin diye ona su koyuyorum.
ohne … zuDie Katze trinkt meine Milch, ohne zu fragen.
Kedi sormadan sütümü içiyor.
statt … zuStatt zu lernen, streichle ich die Katze.
Ders çalışacağıma kediyi seviyorum.
Die Katze geht hinaus, ohne mich anzusehen.
Kedi bana bakmadan dışarı çıkıyor.
ohne … zu zaten olumsuz; ayrıca nicht ekleme: ohne nicht zu fragen yanlış.
damit hiçbir zaman zu almaz: damit sie zu trinken yanlış, damit sie trinkt doğru.
Özne aynı mı?
Özne aynıysa zu’lu mastar; özne değişiyorsa bağlaç gelir ve çekimli fiil sona gider.
| Özne aynı | Özne değişiyor | |
|---|---|---|
| amaç | Die Katze springt, um die Tür zu öffnen. | Die Katze miaut, damit ich die Tür öffne. |
| -meden | Sie trinkt die Milch, ohne zu fragen. | Sie trinkt die Milch, ohne dass ich es merke. |
4. bölüm · Alıştırma
zu, um … zu ya da damit?
Boşluğa doğru parçayı seç. Önce sor: baştaki fiil modal mı? Amaç varsa: iki tarafın öznesi aynı mı?
-
1
Die Katze will nach draußen .
wollen modal fiil: mastar çıplak gelir, zu yok.
-
2
Die Katze versucht, den Fisch .
versuchen modal değil → zu + mastar.
-
3
Die Katze hat keine Lust .
Ayrılan fiilde zu ortaya girer ve bitişik yazılır: auf-zu-stehen.
-
4
Die Katze springt hoch, die Tür zu öffnen.
Amaç var, özne aynı (kedi) → um … zu. Türkçedeki «için» seni für’e çekmesin.
-
5
Ich stelle der Katze Wasser hin, sie genug trinkt.
Özne değişiyor (ich → sie) → damit, çekimli fiil sonda.
-
6
Die Katze trinkt meine Milch, ohne fragen.
ohne zaten olumsuz; yanına nicht eklenmez.
-
7
zu lernen, streichle ich die Katze.
Ders çalışacağıma kediyi seviyorum.
«-eceğine, -mek yerine» → statt … zu.
-
8
Die Katze hört nicht auf .
aufhören modal değil → zu + mastar.