Kelimeler1 / 5
1. bölüm · Kelimeler
lassen ile dokuz kalıp
Türkçede «bırakmak» bir fiil, «-tır / -dir» (yaptırmak) başka bir ek. Almancada ikisini de tek fiil taşır: lassen.
Kalıpları bütün olarak öğren. Satıra dokun, Almanca okunur.
2. bölüm · Gramer
Bırakmak ve izin vermek
lassen tek başına «bırakmak» demek: bir şeyi bir yerde ya da bir hâlde bırakırsın. Düzensiz fiil: du lässt, er lässt.
Yanına ikinci bir fiil gelince anlam izin vermek ya da yaptırmak olur (sonraki bölüm); o fiil mastar hâliyle en sona gider. Örneklere bak:
- Wo ist der Ball? – Die Katze hat ihn im Park gelassen.
- Darf die Katze ins Haus? – Ja, ich lasse sie rein.
- Lässt du die Katze nachts raus? – Nein, nachts bleibt sie drinnen.
Önce bırakmak, sonra izin
bırakmakDie Katze lässt den Ball im Gras und springt auf die Bank.
Kedi topu çimende bırakıp banka zıplıyor.
bırakmakIch lasse die Tür für die Katze offen.
Kedi için kapıyı açık bırakıyorum.
Hast du dein Handy wieder zu Hause gelassen?
Telefonunu yine evde mi bıraktın?
emir · duLass die Katze in Ruhe! Sie schläft.
Kediyi rahat bırak! Uyuyor.
izinWir lassen die Katze auf dem Sofa schlafen.
Kedinin kanepede uyumasına izin veriyoruz.
Meine Eltern lassen mich nicht allein in den Urlaub fahren.
Annemle babam tek başıma tatile gitmeme izin vermiyor.
Emirde Umlaut yok: Lass das! (sen), Lasst das! (siz), Lassen Sie das! (resmî).
«Hadi …» demenin kısa yolu da bu fiil: Lass uns gehen! = Hadi gidelim!
Çekim: lassen
Kalın satırlarda a, ä olur. Öbür kişilerde kök değişmez.
| Präsens | |
|---|---|
| ich | lasse |
| du | lässt |
| er / sie / es | lässt |
| wir | lassen |
| ihr | lasst |
| sie / Sie | lassen |
3. bölüm · Gramer
Yaptırmak: işi başkası yapar
Türkçede fiile -tır / -dir eklersin: kestirmek, tamir ettirmek. Almancada bu işi lassen + mastar yapar: işi sen yapmazsın, başkasına yaptırırsın.
İş senin bedenin için ya da senin için yapılıyorsa araya Dativ zamiri girer: mir, dir, uns. Örneklere bak:
- Reparierst du den Kühlschrank selbst? – Nein, ich lasse ihn reparieren.
- Du siehst anders aus! – Ja, ich habe mir die Haare schneiden lassen.
Sen değil, başkası yapıyor
yaptırmakIch lasse den Kühlschrank reparieren.
Buzdolabını tamir ettiriyorum.
yaptırmakWir lassen die Katze beim Tierarzt untersuchen.
Kediyi veterinerde muayene ettiriyoruz.
Ich lasse mir die Haare kurz schneiden.
Saçımı kısa kestiriyorum.
Heute kochen wir nicht. Wir lassen uns Pizza liefern.
Bugün yemek yapmıyoruz, pizza getirtiyoruz.
Wir haben die Katze gestern impfen lassen.
Kediyi dün aşılattık.
Ich habe den Schlüssel im Auto gelassen.
Anahtarı arabada bıraktım.
En sık hata: Ich habe das Auto reparieren gelassen. İkinci fiil varken Perfekt’te iki mastar yan yana durur: reparieren lassen.
Kontrol yolu: cümlede lassen’den başka mastar var mı? Varsa sonda lassen, yoksa gelassen.
Perfekt: lassen mı, gelassen mı?
Yalnız ilk satırda tek fiil var; orada normal Partizip II gelir. Öbür iki satırda lassen mastar kalır.
| Präsens | Perfekt | |
|---|---|---|
| bırakmak | Ich lasse den Schlüssel im Auto. | Ich habe den Schlüssel im Auto gelassen. |
| yaptırmak | Ich lasse den Herd reparieren. | Ich habe den Herd reparieren lassen. |
| izin vermek | Wir lassen die Katze draußen spielen. | Wir haben die Katze draußen spielen lassen. |
4. bölüm · Gramer
sich lassen: -ebilir, -emez
sich lassen + mastar «-ebilir / -abilir» demek; işi kimin yaptığı önemli değil. Olumsuzu «-emez»: lässt sich nicht …
Aynı anlamı können + Passiv da verir, ama günlük dilde bu kalıp daha sık. Örneklere bak:
- Lässt sich das Fenster öffnen? – Nein, es ist kaputt.
- Kannst du das bis morgen machen? – Ja, das lässt sich machen.
Olur mu, olmaz mı?
sich lassenDer Koffer lässt sich nicht schließen. Die Katze sitzt drin.
Bavul kapanmıyor. Kedi içinde oturuyor.
sich lassenMit der Katze darauf lässt sich das Buch nicht lesen.
Kedi üstündeyken kitap okunmuyor.
sich lassenDie Tür lässt sich nur von innen öffnen.
Kapı yalnızca içeriden açılabiliyor.
Der Termin lässt sich leider nicht verschieben.
Randevu maalesef ertelenemiyor.
Bu anlamda özne hemen hep bir şey olduğu için zamir hep sich. sich düşerse cümle bozulur: Das lässt machen. diye bir cümle yok.
Aynı anlam, iki yol
Sol sütun resmî ve uzun, sağ sütun kısa ve günlük.
| können + Passiv | sich lassen | |
|---|---|---|
| kapı açılabilir | Die Tür kann geöffnet werden. | Die Tür lässt sich öffnen. |
| bavul kapatılamıyor | Der Koffer kann nicht geschlossen werden. | Der Koffer lässt sich nicht schließen. |
| randevu ertelenebilir | Der Termin kann verschoben werden. | Der Termin lässt sich verschieben. |
5. bölüm · Alıştırma
Bırakmak mı, yaptırmak mı?
Boşluğa doğru parçayı seç. Önce sor: yanında ikinci bir fiil var mı, işi kim yapıyor?
-
1
Ich den Kühlschrank reparieren.
Buzdolabını tamir ettiriyorum.
İşi başkası yapıyor → lassen + mastar; machen yaptırmak anlamı vermez.
-
2
Die Katze ist draußen. Ich die Tür offen.
Umlaut yalnız du ve er / sie / es ile gelir: ich lasse.
-
3
Wir haben die Katze beim Tierarzt untersuchen .
Yanında ikinci fiil (untersuchen) var, o yüzden Perfekt’te gelassen değil lassen.
-
4
Die Katze hat den Ball im Park .
Tek fiil var, anlamı «bırakmak» → normal Perfekt: hat … gelassen.
-
5
Der Koffer nicht schließen.
Bavul kapanmıyor.
«-emez» kalıbında sich şart: lässt sich nicht schließen.
-
6
die Katze in Ruhe! Sie schläft.
du emrinde Umlaut da ek de düşer: Lass!
-
7
Ich die Haare schneiden.
Saçımı kestiriyorum.
Kesilen şey saç (Akkusativ); kendi bedenin için Dativ zamiri gelir: mir.
-
8
Mein Vater die Katze auf dem Sofa schlafen.
er ile Umlaut gelir: er lässt; lasst yalnız ihr içindir.