Dönüşlü fiiller

Şu an: dönüşlü fiil ne demek

Bunun üstüne biniyor

mich · dir · uns tablosunu biliyorsan bu sayfa onun tek bir özel kullanımını anlatıyor.

KısayolDönüşlü fiilin zamiri süs değil, fiilin parçası. Düşürürsen cümle yanlış olmaz — başka anlama gelir.

Bir fiil dönüşlüyse eylem öznenin kendisine döner. Türkçede bunu ek yapıyor, Almancada ayrı bir kelime:

Ich wasche das Auto. Arabayı yıkıyorum. NESNE BAŞKASI · DÖNÜŞLÜ DEĞİL
Ich wasche mich. Yıkanıyorum. NESNE BEN · DÖNÜŞLÜ
Ich wasche mir die Hände. Ellerimi yıkıyorum. ELLER NESNE · «BANA» DATIV

Üç cümlenin fiili aynı: waschen. Değişen tek şey nesnenin kim olduğu. Türkçe bunu «yıkıyorum / yıkanıyorum» diye ekle çözüyor; Almanca zamirle.

Bunu Türkçede zaten yapıyorsun

Türkçede dönüşlülük eki -n-. Farkında olmadan her gün kullanıyorsun ve Almanca listesi büyük ölçüde aynı fiilleri içeriyor:

Türkçe düz	Türkçe dönüşlü	Almanca
yıkamak	yıkanmak	sich waschen
giydirmek	giyinmek	sich anziehen
hazırlamak	hazırlanmak	sich vorbereiten
taramak	taranmak	sich kämmen
tanıtmak	tanıtınmak	sich vorstellen

Bu grup zaten kolay: Türkçesi de dönüşlü olduğu için zamiri unutmuyorsun. Asıl iş Türkçesi dönüşlü olmayan fiillerde — sich freuen (sevinmek), sich erinnern (hatırlamak). Onlar bir sonraki bölümde.

PNG indir

Zamir tablosu — tek fark üç yerde

Dönüşlü zamirler zaten bildiğin nesne zamirleri. Sadece üçüncü tekil, üçüncü çoğul ve Sie için ayrı bir kelime var: sich.

Kişi	Akkusativ	Dativ	Örnek
ich	mich	mir	Ich wasche mich.
du	dich	dir	Du wäschst dich.
er / sie / es	sich	sich	Er wäscht sich.
wir	uns	uns	Wir waschen uns.
ihr	euch	euch	Ihr wascht euch.
sie / Sie	sich	sich	Sie waschen sich.

İyi haber: Akkusativ ile Dativ yalnız ich ve du satırında ayrışıyor — mich/mir, dich/dir. Diğer dört satırda aynı kelime. Yani kararı sadece iki kişide vermen gerekiyor.

PNG indir

Peki o kararı nasıl vereceksin? Tek soru: cümlede başka bir nesne var mı?

Ich wasche mich. Yıkanıyorum. BAŞKA NESNE YOK → AKKUSATIV · MICH
Ich wasche mir die Hände. Ellerimi yıkıyorum. NESNE «DIE HÄNDE» → DATIV · MIR
Ich ziehe mich an. Giyiniyorum. BAŞKA NESNE YOK → MICH
Ich ziehe mir den Mantel an. Montu giyiyorum. NESNE «DEN MANTEL» → MIR

Kural tek cümle: nesne yerini kim alıyorsa Akkusativ odur. Sen alıyorsan mich, başka bir şey alıyorsa sen Dativ’e kayarsın — mir. Vücut parçalarında bu neredeyse her zaman Dativ çıkar.

Türkçesi dönüşlü olmayan fiiller — ezberlenecek yer

Bu grup zor, çünkü Türkçede hiçbir işaret yok. «Seviniyorum» diyorsun, ortada «kendini sevinmek» diye bir şey yok — ama Almanca zamiri zorunlu tutuyor. Bunlar ezberlenir.

Fiil	Türkçesi	Örnek
sich freuen	sevinmek	Ich freue mich.
sich ärgern	sinirlenmek	Er ärgert sich.
sich erinnern	hatırlamak	Ich erinnere mich.
sich beeilen	acele etmek	Beeil dich!
sich setzen	oturmak	Setz dich!
sich fühlen	hissetmek	Ich fühle mich gut.

PNG indir

Fiil	Türkçesi	Örnek
sich interessieren	ilgilenmek	Ich interessiere mich dafür.
sich unterhalten	sohbet etmek	Wir unterhalten uns.
sich verabreden	sözleşmek	Wir verabreden uns.
sich entschuldigen	özür dilemek	Ich entschuldige mich.
sich bedanken	teşekkür etmek	Ich bedanke mich.
sich vorstellen	kendini tanıtmak	Darf ich mich vorstellen?

Sözlükte fiil sich freuen diye yazıyorsa zamir zorunludur. Kelimeyi defterine yazarken «sich» ile birlikte yaz — sonradan eklemeye kalkarsan hep unutursun.

PNG indir

TUZAK 01

sich vorstellen — iki ayrı anlam, farkı tek harf

Aynı fiil, Akkusativ’le ve Dativ’le bambaşka iki şey söylüyor. Bu, dönüşlü fiillerin en güzel örneği ve iş görüşmesinde en çok karıştırılan yer.

Ich stelle mich vor.

Kendimi tanıtıyorum.

Ich stelle mir das vor.

Bunu hayal ediyorum / gözümde canlandırıyorum.

Mantığı tabloyla uyuyor: ikinci cümlede nesne das — o Akkusativ’i aldı, sen Dativ’e düştün.

Yapışık edatlar: freuen «auf» mu «über» mü

Dönüşlü fiillerin çoğu belli bir edatla gelir ve o edat da hâli seçer. Bu kısmı öğrenciler genelde atlıyor, sonra cümle kurarken takılıyor.

Fiil + edat	Hâl	Anlamı	Örnek
sich freuen auf	Akkusativ	gelecek bir şeye sevinmek	Ich freue mich auf den Urlaub.
sich freuen über	Akkusativ	olmuş bir şeye sevinmek	Ich freue mich über das Geschenk.
sich interessieren für	Akkusativ	ilgilenmek	Ich interessiere mich für Musik.
sich erinnern an	Akkusativ	hatırlamak	Ich erinnere mich an dich.
sich ärgern über	Akkusativ	sinirlenmek	Ich ärgere mich über den Chef.
sich treffen mit	Dativ	buluşmak	Ich treffe mich mit ihm.
sich unterhalten mit	Dativ	sohbet etmek	Ich unterhalte mich mit ihr.
sich bedanken für	Akkusativ	teşekkür etmek	Ich bedanke mich für die Hilfe.

auf ile über arasındaki fark zaman: auf ileriye bakar, über geriye. Ich freue mich auf das Konzert = konser henüz olmadı. …über das Konzert = konser oldu, güzeldi.

PNG indir

Bu edatlar cümlede zamirle geldiğinde darauf · darüber · dafür diye kaynaşıyor: Ich freue mich darauf. Kaynaşma kuralı zamirler sayfasında ayrıntılı duruyor.

uns / euch «birbirimizi» de demek

Çoğul kişilerde aynı zamir iki farklı anlam taşıyabiliyor. Almanca buna karşılıklılık (reziprok) diyor; Türkçe bunu -ş- ekiyle çözüyor: görüşmek, tanışmak, öpüşmek.

Wir waschen uns.

Her birimiz kendini yıkıyor. (dönüşlü)

Wir kennen uns.

Birbirimizi tanıyoruz. (karşılıklı)

Belirsizlik varsa Almanca einander ekleyerek netleştirir — ama günlük konuşmada bağlam zaten yeter ve kimse eklemez.

Wir helfen einander.

Birbirimize yardım ediyoruz. — net.

TUZAK 02

Zamiri düşürmek cümleyi yanlış yapmaz, ANLAMI değiştirir

Bu, dönüşlü fiillerdeki en sinsi hata. Zamiri unutunca çoğu zaman dilbilgisel olarak geçerli ama bambaşka bir cümle kurmuş oluyorsun — karşındaki de düzeltmiyor, çünkü söylediğin şey anlamlı.

Ich ziehe mich an.

Giyiniyorum.

Ich ziehe an.

«(Neyi?) giyiyorum» — nesne eksik kalıyor; dinleyen «Ich ziehe die Jacke an» gibi bir nesne bekler.

Setz dich!

Otur!

Setz!

Almanca kulağa yarım geliyor — cümle bitmemiş gibi. (Köpeğe verilen komut bile «Sitz!»tir.)

Şimdi pratik

Az önce öğrendiklerin

Wir müssen ___ beeilen.
Cevabı gör
uns — sich beeilen (acele etmek) her zaman Akkusativ refleksiv zamir ile kullanılır.
Almancada Ich wasche mich die Hände. diyebilirsin.
Cevabı gör
Yanlış. Eğer nesne (eller) varsa refleksiv zamir Dativ olur: Ich wasche mir die Hände.
Er interessiert ___ für Fußball.
Cevabı gör
sich. Üçüncü tekil, üçüncü çoğul ve Sie için dönüşlü zamir her iki hâlde de sich.

Bu hafta ne yapacaksın

Dönüşlü fiiller günlük rutin anlatırken oturuyor, çünkü sabahın tamamı dönüşlü fiillerden oluşuyor. Beş cümlelik alıştırma:

Sabah rutinini sırayla yaz: Ich wache auf. Ich wasche mich. Ich putze mir die Zähne. Ich ziehe mich an. Ich beeile mich.
Aynı listeyi er ile tekrarla — bütün zamirler sich olacak.
Aynı listeyi wir ile tekrarla — hepsi uns.
Üç «Türkçesi dönüşlü olmayan» fiili kendi hayatınla kur: Ich freue mich auf… · Ich interessiere mich für… · Ich ärgere mich über…
Yeni bir dönüşlü fiil öğrendiğinde deftere daima «sich» ve edatıyla birlikte yaz: sich freuen auf + A.

Sırada Präteritum var: bu cümleleri geçmişe çevirmen gerektiğinde war · hatte · konnte ile karşılaşacaksın.

İpuçları

Testten önce bunları bil

Konunun çekirdeği üç satırda, altında Türkçeden çevirirken en sık düşülen yerler.

Nesne varsa zamir Dativ'e düşer
Ich wasche mich ama Ich wasche mir die Hände — cümleye ayrıca bir nesne girince dönüşlü zamir Dativ olur. Fark yalnız ich/du'da görünür.
Ich putze mir die Zähne.
Fiil + edat birlikte ezberlenir
sich freuen auf (beklemek) · sich freuen über (sevinmek) · sich interessieren für · sich ärgern über · sich erinnern an.
Ich freue mich auf das Wochenende.
Bazı fiiller dönüşlü olmadan yaşayamaz
sich beeilen · sich erholen · sich verspäten — zamiri atılamaz. Türkçe karşılığında «kendini» geçmese bile zamir zorunludur.
Beeil dich!
Çoğulda «birbirini» okunabilir
Wir kennen uns hem «kendimizi» hem «birbirimizi» olabilir; bağlam belirler. Netlik gerekiyorsa einander kullanılır.
Wir kennen uns seit Jahren.

Ich wasche mich die Hände.
Ich wasche mir die Hände.
Nesne (die Hände) varken dönüşlü zamir Dativ olur.
Ich freue mich über das Wochenende. (hafta sonunu iple çekiyorum)
Ich freue mich auf das Wochenende.
auf gelecek bir şeyi beklemek, über olmuş bir şeye sevinmektir.
Beeil du!
Beeil dich!
sich beeilen zamirsiz kurulamaz — emirde de dich kalır.
Er interessiert sich über Fußball.
Er interessiert sich für Fußball.
sich interessieren für taşır.

08Diz

Cümleyi kendin diz

Kelimelere dokun, doğru sırayla yerleştir. Almancanın en zor kısmı burası — ve seçenek şıkkı yok, cümleyi sen kuruyorsun.

kelimelere dokun
kelimelere dokun
kelimelere dokun

0806:40

Kendini dene

Cevaba dokun — neden öyle olduğunu birlikte görelim.

Ich freue auf das Wochenende.

Hafta sonunu iple çekiyorum.

mich. Cümlede başka nesne yok (auf das Wochenende edat tümleci), o yüzden Akkusativ. Ayrıca auf ileriye bakar: hafta sonu henüz gelmedi.

Ich putze die Zähne.

Dişlerimi fırçalıyorum.

mir. Akkusativ’i die Zähne aldı — sen Dativ’e düştün. Vücut parçası varsa neredeyse her zaman böyle olur.

Er interessiert für Fußball.

Futbolla ilgileniyor.

sich. Üçüncü tekil, üçüncü çoğul ve Sie için dönüşlü zamir her iki hâlde de sich.

«Kendimi tanıtabilir miyim?» hangisi?

Darf ich mich vorstellen? mir vorstellen «hayal etmek» demektir — iş görüşmesinde çok duyulan bir karışıklık.

Wir kennen uns. Bu cümle ne diyor?

Birbirimizi tanıyoruz. Çoğulda aynı zamir karşılıklılık da anlatır. Netleştirmek istersen einander eklenir.

Ich wasche die Hände.

Ellerimi yıkıyorum.

Cümlede ayrıca bir nesne varsa (die Hände) dönüşlü zamir Dativ olur: mir. Nesne yoksa Akkusativ kalır: Ich wasche mich.

+7 Konuyu bitir: tam testi çöz 13 soru · süreli · sınav gibi · %60 ile konu biter

Alıştırma bitti — –

Konuyu bitirmek için tam testi çöz: %60 alırsan günlük defterine «konu bitti» diye yazılır ve seviye yolunda işaretlenir.

0/6 · soru cevaplandı

Notların

Çalışma kağıdı