Kelimeler1 / 4
1. bölüm · Kelimeler
Dört hâl ve erst
Bu kelimeler bir durumun önce ne olduğuna ve şimdi ne olduğuna bakar. Türkçedeki «daha, hâlâ, artık, henüz» ayrımı.
Bu derste kafede ve perondayız. Satıra dokun; Almanca okunur.
2. bölüm · Gramer
Önce neydi, şimdi ne?
Dört kelime tek soruya bakar: önce neydi, şimdi ne?
Önce yoktu, şimdi var → schon; hâlâ yok → noch nicht. Önce vardı, hâlâ var → noch; şimdi yok → nicht mehr.
- Ist der Zug schon da? – Ja, er ist schon da.
- Schläft die Katze noch? – Ja, sie schläft noch.
- Hat die Katze das Croissant schon gegessen? – Nein, noch nicht.
Önce ve sonra
Her çiftte aynı yer, arada biraz zaman geçmiş. Kalın kelime neyin değiştiğini söylüyor.
nochDie Katze schläft noch.
Kedi hâlâ uyuyor.
Sie ist noch nicht wach.
Henüz uyanık değil.
noch nichtDie Katze hat das Croissant noch nicht gegessen.
Kedi kruvasanı daha yemedi.
schonSie hat es schon gegessen.
Yemiş bile.
nochDer Zug ist noch da.
Tren hâlâ burada.
nicht mehrDer Zug ist nicht mehr da.
Tren artık yok, gitti.
Soru cevabı seçer: schon ile gelen soruya hayır = noch nicht; noch ile gelen soruya hayır = nicht mehr.
«Daha yemedi» derken nicht schon olmaz. schon’un olumsuzu noch nicht.
Dört hâl
Zıtlar aynı satırda: schon’un olumsuzu noch nicht, noch’un olumsuzu nicht mehr.
| şimdi var | şimdi yok | |
|---|---|---|
| önce yoktu | schon | noch nicht |
| önce vardı | noch | nicht mehr |
3. bölüm · Gramer
İsimle kein, sayıyla erst
Olumsuzlanan şey bir isimse nicht yerine kein gelir. Artık yok → kein … mehr (mehr en sonda), henüz yok → noch kein.
erst bir saate ya da sayıya «beklenenden az, erken» der; karşısında schon durur. Örneklere bak:
kein … mehr, noch ein, erst
kein … mehrEs gibt kein Croissant mehr.
Kruvasan kalmadı.
Die Katze hat noch keinen Namen.
Kedinin henüz adı yok.
noch einBringen Sie mir bitte noch ein Glas Wasser.
Lütfen bana bir bardak su daha getirin.
erstEs ist erst sechs Uhr.
Saat daha altı.
erstDer nächste Zug kommt erst um zehn Uhr.
Sonraki tren ancak saat onda geliyor.
«Artık süt yok» için nicht mehr Milch denmez. İsim varsa kein gelir, mehr en sona gider: Es gibt keine Milch mehr.
erst ile nur farklı: erst «daha, devam edecek», nur «sadece, o kadar».
erst mi, schon mu?
Sayı aynı olabilir, bakış farklı: erst az ve erken, schon çok ve geç.
| erst | schon | |
|---|---|---|
| saat | Es ist erst sechs Uhr. daha altı, erken | Es ist schon zehn Uhr. on olmuş bile, geç |
| yaş | Sie ist erst ein Jahr alt. daha bir yaşında | Sie ist schon zwölf Jahre alt. on iki olmuş bile |
4. bölüm · Alıştırma
Daha mı, hâlâ mı, artık mı?
Fotoğrafa ve Türkçeye bak, boşluğa doğru kelimeyi seç. Önce sor: durum önce neydi, şimdi ne?
-
1
Die Katze schläft .
Kedi hâlâ uyuyor.
Uyku sürüyor, bitmedi → noch.
-
2
Die Katze hat das Croissant gegessen.
Kedi kruvasanı daha yemedi.
schon’un olumsuzu noch nicht; «nicht schon» diye bir kalıp yok.
-
3
Die Katze hat das Croissant gegessen.
Kedi kruvasanı yemiş bile.
Olmuş, bitmiş → schon.
-
4
Der Zug ist da.
Tren artık yok, gitti.
Tren vardı, gitti → nicht mehr. noch nicht «henüz gelmedi» olurdu.
-
5
Es gibt .
Kruvasan kalmadı.
İsim olumsuzlanıyor → kein; mehr en sona gider.
-
6
Ist die Katze noch wach? – Nein, .
Soru noch ile geldi; hayır cevabı nicht mehr.
-
7
Es ist sechs Uhr, die Katze schläft noch.
Saat daha altı, kedi hâlâ uyuyor.
Beklenenden erken → erst. Zaman anlatan «daha» hiçbir zaman mehr olmaz.
-
8
Bringen Sie mir bitte Glas Wasser.
Lütfen bana bir bardak su daha getirin.
«Bir … daha» = noch ein; mehr miktar içindir.