Kelimeler1 / 4
1. bölüm · Kelimeler
Fiili sona gönderenler
Bu kelimelerin hepsi aynı şeyi yapar: arkalarından gelen cümlede çekimli fiil en sona gider. Ayrı ayrı kural yok, tek bir refleks var.
Kelimeye dokun; Almanca okunur.
2. bölüm · Gramer
Çekimli fiil en sonda
weil gibi bir bağlaç gelince yan cümle başlar: çekimli fiil en sona gider, gerisi yerinde kalır. Yan cümle her zaman virgülle ayrılır.
Türkçede fiil zaten sonda bekler: «aç olduğu için». Almanca yan cümlede aynısını yapıyor. Örneklere bak:
- Warum miaut die Katze? – Weil sie Hunger hat.
- Warum liegt die Katze im Korb? – Weil sie müde ist.
Bağlaç gelir, fiil sona gider
weilDie Katze miaut, weil sie Hunger hat.
Kedi miyavlıyor, çünkü aç.
weilDie Katze bleibt drinnen, weil es regnet.
Kedi içeride kalıyor, çünkü yağmur yağıyor.
dassIch sehe, dass die Katze auf dem Tisch sitzt.
Kedinin masanın üstünde oturduğunu görüyorum.
wennDie Katze springt auf den Tisch, wenn niemand da ist.
Kimse yokken kedi masaya zıplıyor.
Weißt du, ob die Katze draußen ist?
Kedinin dışarıda olup olmadığını biliyor musun?
Die Katze spielt draußen, obwohl es kalt ist.
Hava soğuk olmasına rağmen kedi dışarıda oynuyor.
Fiili sona yollayan dass çift s ile yazılır. Tek s’li das artikeldir: das Bett.
Konuşurken takılırsan denn de «çünkü» demek ama sırayı bozmaz: Die Katze miaut, denn sie hat Hunger.
3. bölüm · Gramer
İki fiil ve başa geçen yan cümle
Yan cümlede iki fiil varsa sona çekimli olan gider: modal (möchte, muss) ya da Perfekt’in hat / ist’i. Mastar ve Partizip onun önünde bekler.
Yan cümle başa geçerse tek yuva sayılır: virgülden sonra hemen ana cümlenin fiili gelir. Örneklere bak:
En sonda çekimli fiil
PerfektDie Katze schläft, weil sie lange gespielt hat.
Kedi uyuyor, çünkü uzun süre oynadı.
ModalverbDie Katze wartet an der Tür, weil sie nach draußen gehen möchte.
Kedi kapıda bekliyor, çünkü dışarı çıkmak istiyor.
abfahrenWir müssen uns beeilen, weil der Zug gleich abfährt.
Acele etmeliyiz, çünkü tren birazdan kalkıyor.
Nebensatz zuerstWeil es regnet, bleibt die Katze drinnen.
Yağmur yağdığı için kedi içeride kalıyor.
Nebensatz zuerstWenn die Sonne scheint, sitzt die Katze auf der Bank.
Güneş parlayınca kedi bankta oturur.
Yan cümle baştaysa virgülün iki yanında iki fiil yan yana durur: Weil es regnet, bleibt … Weil es regnet, die Katze bleibt … yanlış.
wenn her seferinde ya da gelecekte; als geçmişte bir kez; wann yalnız soru: Wann kommt die Katze?
Ana cümleden yan cümleye
Sona giden, ana cümlede ikinci yuvada duran fiildir.
| Ana cümle | Yan cümle | |
|---|---|---|
| tek fiil | Sie ist müde. | …, weil sie müde ist. |
| modal | Sie möchte spielen. | …, weil sie spielen möchte. |
| Perfekt | Sie hat gespielt. | …, weil sie gespielt hat. |
| ayrılan fiil | Der Zug fährt ab. | …, weil der Zug abfährt. |
4. bölüm · Alıştırma
Fiil nereye gider?
Boşluğa doğru parçayı seç. Önce sor: bu bir yan cümle mi (weil, dass, wenn, ob)? Öyleyse çekimli fiil en sonda.
-
1
Die Katze miaut, weil sie .
weil yan cümle kurar: çekimli fiil hat en sona gider.
-
2Die Katze liegt im Korb, sie ist müde.
Fiil (ist) sonda değil, ikinci yerde → sırayı bozmayan denn. weil olsaydı: weil sie müde ist.
-
3
Die Katze wartet an der Tür, weil sie nach draußen .
İki fiilden çekimli olan modal möchte; o en sona gider, mastar önünde kalır.
-
4
Weil es regnet, drinnen.
Yan cümle ilk yuvayı doldurdu; ana cümlenin fiili virgülden hemen sonra gelir.
-
5
Ich sehe, die Katze auf dem Tisch sitzt.
Fiili sona yollayan bağlaç çift s ile yazılır: dass. das artikeldir.
-
6
die Sonne scheint, sitzt die Katze auf der Bank.
Güneş parlayınca kedi bankta oturur.
Her seferinde olan bir durum → wenn. als geçmişte bir kez, wann yalnız soru.
-
7
Die Katze schläft, weil sie lange .
Perfekt’te çekimli fiil hat; yan cümlede o sona gider, Partizip önünde kalır.
-
8
Ich weiß nicht, die Katze Hunger hat.
Kedinin aç olup olmadığını bilmiyorum.
«-ıp -madığını», yani cevabı belli olmayan evet/hayır → ob.