Türkçede de yapıyorsun — sadece ters yönde
Ana cümleleri birleştirmeyi biliyorsan bu sayfa fiili sona gönderen üçüncü grubu ekliyor.
KısayolYan cümlede çekimli fiil en sona gider. Kurtarıcı istisna: denn sırayı hiç bozmaz.
Türkçede «Gelemiyorum çünkü yorgunum» dersin; fiil yine sonda: yorgunum. Almanca senden aynı şeyi istiyor ama ana cümlede fiili ikinci sırada tuttuğu için bu yer değişimi sana ters geliyor.
Ich bin müde.
Yorgunum. → ana cümle: fiil ikinci sırada
Ich komme nicht, weil ich müde bin.
Gelmiyorum, çünkü yorgunum. → yan cümle: fiil en sonda
Kural bu kadar: bağlaç gelir → çekilmiş fiil en sona gider. Cümlenin geri kalanı hiç değişmez, yalnız fiil yer değiştirir.
Üç bağlaç, tek davranış
| Bağlaç | Anlamı | Örnek |
|---|---|---|
| weil | çünkü | Ich bleibe zu Hause, weil es regnet. |
| dass | …-dığını, ki | Ich glaube, dass er kommt. |
| wenn | eğer · …-dığında | Wenn ich Zeit habe, rufe ich dich an. |
| ob | …-ıp -madığını | Ich weiß nicht, ob er kommt. |
| obwohl | rağmen | Ich gehe, obwohl ich müde bin. |
| damit | diye, olsun diye | Ich lerne, damit ich die Prüfung bestehe. |
| als | …-dığı zaman (geçmişte bir kez) | Als ich klein war, … |
| bis · seit · während | kadar · beri · iken | Warte, bis ich fertig bin. |
Hepsi aynı şeyi yapıyor — ezberlemen gereken ayrı ayrı kurallar değil, tek bir refleks: bu kelimelerden biri ağzından çıktıysa fiili sona sakla.
PNG indirKurtarıcı bağlaç: denn
Konuşurken weil’den sonra donuyorsan bir çıkış kapın var: denn de «çünkü» demektir ama fiili yerinden oynatmaz.
Ich komme nicht, denn ich bin müde.
Gelmiyorum, çünkü yorgunum. → dizilim normal
Ich komme nicht, weil ich müde bin.
Aynı anlam, fiil sonda.
| Fiili SONA atar | Fiile dokunmaz |
|---|---|
| weil · dass · wenn · ob · obwohl · damit · als · bis · seit · während | und · aber · denn · oder · sondern |
Sağdaki beşli sabit: und · aber · denn · oder · sondern. Bunlar iki cümleyi yan yana bağlar, hiçbirinin dizilimini bozmaz. Aklında tut, konuşma tıkandığında bu tarafa geç.
PNG indirdenn yazıda biraz daha ağır durur, konuşmada gayet doğaldır. Ama sınavda weil ile kurabildiğini göstermen gerekir — denn’e sığınmayı geçici çözüm say.
Sona giden fiil hangisi?
Cümlede birden fazla fiil varsa sona giden çekilmiş olandır — yani kişiye göre değişen. Diğerleri onun önünde sıraya girer.
| Durum | Ana cümle | Yan cümle |
|---|---|---|
| Tek fiil | Ich bin müde. | …, weil ich müde bin. |
| Modal fiil | Ich muss arbeiten. | …, weil ich arbeiten muss. |
| Perfekt | Ich habe gearbeitet. | …, weil ich gearbeitet habe. |
| Ayrılabilen fiil | Ich stehe früh auf. | …, weil ich früh aufstehe. |
| Perfekt + ayrılabilen | Ich bin früh aufgestanden. | …, weil ich früh aufgestanden bin. |
Deseni gördün mü: en sona hep «kişiye göre değişen» fiil gider. muss, habe, bin — mastar ve Partizip onun soluna dizilir.
PNG indirDört tuzak
Yan cümle başa gelirse ana cümle devrilir
Weil ich müde bin, gehe ich nach Hause.
Yorgun olduğum için eve gidiyorum.
Weil ich müde bin, ich gehe nach Hause.
Yanlış — özne ile fiil yer değiştirmeli.
Sebebi şu: Almancada ana cümlenin fiili her zaman ikinci sıradadır. Yan cümle başa geçtiğinde tamamı birinci sırayı doldurur — böylece fiil hemen arkasına, özne de fiilin arkasına düşer.
Kısayol: virgülden sonra fiille başla. …, gehe ich … · …, rufe ich dich an.
Virgül tercih değil, zorunlu
Ich glaube, dass er heute kommt.
Bugün geleceğini düşünüyorum.
Almancada yan cümle her zaman virgülle ayrılır — İngilizcedeki gibi «kısa cümlede gerekmez» diye bir esneklik yok. Sınavda gözden kaçan puan buradan gider.
dass ≠ das
Ich weiß, dass du kommst.
Geleceğini biliyorum. → bağlaç
Das Buch ist neu.
Kitap yeni. → artikel
Tek s ile das artikel veya işaret zamiridir; çift s ile dass bağlaçtır ve arkasından fiili sona atar. Yazıda karıştırılan en sık iki kelime.
wenn · wann · als — üçü de «-dığı zaman» değil
| Kelime | Ne zaman | Örnek |
|---|---|---|
| wenn | her seferinde / gelecekte · şart | Wenn ich Zeit habe, komme ich. |
| als | geçmişte bir kez | Als ich 10 war, … |
| wann | yalnız soru | Wann kommst du? |
Geçmişte tekrarlanan bir şey anlatıyorsan yine wenn: Immer wenn ich in Berlin war, … (Berlin’e her gidişimde…). Tek seferlik olayda als.
wann dolaylı soruda da kullanılır ve orada fiili sona atar: Ich weiß nicht, wann er kommt.
Az önce öğrendiklerin
Ich lerne Deutsch, weil ich in Deutschland ___ . (arbeiten)
Cevabı gör
arbeite. Tek fiil var, o yüzden sona giden de o. Çekim ich’e göre kalıyor — yer değişti, kişi değişmedi.
…, weil ich morgen ___ . (arbeiten müssen)
Cevabı gör
arbeiten muss. En sona çekilmiş fiil gider — burada modal muss. Mastar onun soluna dizilir.
Weil ich müde bin, ___ nach Hause.
Cevabı gör
gehe ich. Yan cümle birinci sırayı doldurdu; ana cümlenin fiili ikinci sırada kalmak zorunda olduğu için özne fiilin arkasına geçer.
Konuşurken donmamak için: cümleyi tersten kur
Yan cümlede tıkanmanın sebebi şu: konuşurken cümleyi soldan sağa kuruyorsun ve fiili sona saklamak, söyleyeceğin şeyi baştan bilmeyi gerektiriyor. Çözüm: önce fiili seç, sonra konuşmaya başla.
- 1 · Ne diyeceğim? → yorgunum → fiil: bin
- 2 · Fiili avucumda tut, geri kalanını söyle: weil ich müde …
- 3 · Fiili bırak: … bin.
Bir hafta boyunca her weil cümlesini sesli kur. Fiili sona bırakma alışkanlığı kulaktan gelir; kâğıt üzerinde çalışırsan konuşurken yine ana cümle dizilimine kayarsın.
Günlük hayatta en çok işine yarayacak üç kalıp: Ich glaube, dass … · Ich weiß nicht, ob … · …, weil ich … muss. Üçünü ezberle, içini her gün değiştir.
Testten önce bunları bil
Konunun çekirdeği üç satırda, altında Türkçeden çevirirken en sık düşülen yerler.
- Bağlaç fiili sona atar
weil · dass · wenn · als · obwohl · ob — bu bağlaçlardan sonra çekilmiş fiil cümlenin en sonuna gider. Araya virgül girer.
Ich bleibe zu Hause, weil es regnet.
- Sona giden çekilmiş olandır
İki fiil varsa sona giden çekilmiş olan: modal cümlede modal, Perfekt’te yardımcı fiil. Mastar ya da Partizip onun soluna dizilir.
…, weil ich arbeiten muss. · …, weil ich geschlafen habe.
- Yan cümle başa geçerse ana cümle ters döner
Yan cümle birinci sırayı doldurur; ana cümlenin fiili ikinci sırada kalmak zorunda olduğu için özne fiilin arkasına geçer.
Weil ich müde bin, gehe ich nach Hause.
…, weil ich bin müde.
…, weil ich müde bin.
Türkçe sırayla kurunca fiil ortada kalıyor. weil onu sona atmak zorunda.
…, weil ich muss arbeiten.
…, weil ich arbeiten muss.
Sona giden çekilmiş fiildir — modal. Mastar onun önünde durur.
Weil ich müde bin, ich gehe nach Hause.
Weil ich müde bin, gehe ich nach Hause.
Yan cümle birinci sırayı doldurdu; ana cümlenin fiili ikinci sıradan kayamaz, özne arkaya geçer.
…, denn ich müde bin.
…, denn ich bin müde.
Aşırı düzeltme: weil alışkanlığıyla fiil sona atılıyor. denn sırayı hiç bozmaz.
Cümleyi kendin diz
Kelimelere dokun, doğru sırayla yerleştir. Almancanın en zor kısmı burası — ve seçenek şıkkı yok, cümleyi sen kuruyorsun.
-
kelimelere dokun
-
kelimelere dokun
-
kelimelere dokun
Kendini dene
Cevaba dokun — neden öyle olduğunu birlikte görelim.
Ich bleibe zu Hause, weil es .
Evde kalıyorum çünkü yağmur yağıyor.
…, weil ich morgen . (arbeiten müssen)
…çünkü yarın çalışmam lazım.
Weil ich müde bin, nach Hause.
Yorgun olduğum için eve gidiyorum.
ich klein war, wohnte ich in Izmir.
Küçükken İzmir’de oturuyordum.
Hangisi fiili SONA atmaz?
Hangi bağlaç cümleyi bozmaz?
Ich weiß, dass er in Berlin .
Berlin’de oturduğunu biliyorum.
Alıştırma bitti — –
Konuyu bitirmek için tam testi çöz: %60 alırsan günlük defterine «konu bitti» diye yazılır ve seviye yolunda işaretlenir.
0/6 · soru cevaplandı
Bu konuya notun
Aklında kalsın istediğin kuralı, örneği ya da soruyu yaz. Kendiliğinden kaydedilir ve Panom'da toplanır.
Yan cümle çalışma kağıdı
Bu sayfanın tamamı — tablolar, tuzaklar, örnekler — tek PDF. İndir, yazdır, sınavdan önce üstünden geç.
Bu kuralı hikâyede gör
Bu yapı şu metinlerde geçiyor
