Aile üyeleri

Şu an: aile kelimelerinde artikel cinsiyeti izler

KısayolAile kelimesinde artikel cinsiyeti izler: erkek akraba der, kadın akraba die, cinsiyeti belli olmayan das Kind ve das Baby. İyelik de aynı çizgide: mein Vater ama meine Mutter.

Kelimeyi tek başına değil, çiftiyle al: der Vater’ı alırken die Mutter bedava gelir. Çiftin ikisi birden çoğu zaman ayrı bir kelimedir ve o kelime yalnız çoğuldur.

• der Vater ↔ die Mutter baba ↔ anne ikisi birden: die Eltern
• der Bruder ↔ die Schwester erkek kardeş ↔ kız kardeş hepsi birden: die Geschwister
• der Sohn ↔ die Tochter oğul ↔ kız hepsi birden: die Kinder
• der Onkel ↔ die Tante amca, dayı ↔ hala, teyze Türkçenin altı kelimesi iki kelimeye iner

Sayfanın sırası: önce Türkçenin Almancadan fazla ayırdığı yerler, sonra kaydedeceğin tablo, sonra aileni iyelikle anlatmak, üç tuzak ve kimsenin söylemediği kısım.

Türkçede altı kelime, Almancada iki: Onkel ve Tante

Türkçe akrabayı hangi taraftan geldiğine göre adlandırır: annenin erkek kardeşi dayı, babanınki amca. Almanca bu ayrımı yapmaz. Anne tarafı, baba tarafı, kan bağı ya da evlilik fark etmez — erkekse der Onkel, kadınsa die Tante.

İkinci fark ters yönde. Türkçede «kardeş» cinsiyet söylemez, yaşı ise ayrı kelime söyler: abla, ağabey. Almanca tam tersini yapar: cinsiyet kelimenin içindedir (der Bruder · die Schwester), yaş için kelime yoktur. Yaşı bir sıfat söyler.

Tablo: aile, artikeli ve çoğuluyla

Her satırda kelime artikeliyle, çoğuluyla ve Türkçesiyle. Çoğulu da birlikte ezberle: çekirdek ailede çoğulların çoğu Umlaut alıyor (Vater → Väter · Bruder → Brüder · Sohn → Söhne).

Çekirdek aile. Evde birlikte yaşadığın insanlar.

Geniş aile. Bayramda bir araya gelenler.

Aileni anlatmak: mein, meine, einen

Aileden hep iyelikle söz edersin: babam, annem, kardeşlerim. Türkçede ek kişiye göre değişir ama akrabaya göre değişmez. Almancada iyelik kelimesi akrabanın artikeline göre ek alır. Kural tek satır: der ve das kelimelerinin önünde mein, die ve çoğulun önünde meine.

Aileni anlatırken en çok şu beş cümle lazım:

• Das ist meine Schwester. — Bu kız kardeşim.
• Ich habe einen Bruder und eine Schwester. — Bir erkek, bir kız kardeşim var.
• Hast du Geschwister? — Nein, ich bin Einzelkind. — Kardeşin var mı? Hayır, tek çocuğum.
• Meine Eltern wohnen in der Türkei. — Annemle babam Türkiye’de oturuyor.
• Ich bin verheiratet und habe zwei Kinder. — Evliyim, iki çocuğum var.

Yanlış yapılan üç yer

Kelimeleri bilen öğrencide bile en sık duyulan üç hata. Birincisi doğrudan Türkçeden geliyor.

Kimsenin söylemediği kısım: Mama, Oma ve enişte

Ders kitabı Vater ve Mutter öğretir; gündelik konuşmada ise yetişkinler de çoğu zaman Mama ve Papa der. Büyükler için bu daha da güçlü: Oma ve Opa neredeyse her yerde duyulur, Großmutter daha çok yazıda ve resmî konuşmada kalır.

İkinci söylenmeyen şey: «enişte» ve «yenge» Almancada ikiye bölünür. Halanın kocası der Onkel olur, ama kız kardeşinin kocası der Schwager. Amcanın karısı die Tante, ama erkek kardeşinin karısı die Schwägerin. Kural: bir kuşak yukarıdaysa Onkel · Tante, kendi kuşağındaysa Schwager · Schwägerin.

Üçüncüsü: Türkçede yabancıya da «abla, abi, teyze, amca» dersin. Almancada akrabalık kelimesiyle yabancıya seslenilmez; sokaktaki yaşlı kadına Tante denmez. Yabancıyla konuşmaya Entschuldigung … ile başlarsın ve Sie dersin.

Bu hafta ne yapacaksın

Bu kelimeler kendi ailene bağlanınca oturuyor. Günde beş dakika yeter:

• Aile ağacını çiz; her kutuya kelimeyi artikeliyle yaz: der Onkel · die Tante.
• Her akraba için bir cümle kur: Mein Onkel heißt Mehmet. Er wohnt in Bursa.
• Eniştelerini ve yengelerini tek tek düşün; hangisi Onkel · Tante, hangisi Schwager · Schwägerin, karar ver.
• Kardeşlerini anlat: Ich habe zwei Geschwister. Kardeşin yoksa: Ich bin Einzelkind.
• Bir aile fotoğrafına bakıp göster: Das ist mein Vater, das ist meine Mutter.

Çoğulları tek tek ezberlemek ağır geliyorsa çoğul sayfasındaki desenlere bak: Väter · Mütter · Brüder · Töchter aynı desende, yalnız Umlaut alıyor.