Neden bu kadar dağınık görünüyor
Kısayoldie ile başlayan kelimelerin çoğulu neredeyse her zaman -(e)n’dir. Bu tek kural günlük kelimelerin büyük bölümünü kurtarır.
Türkçede çoğul bir ek meselesidir: kitap → kitaplar, ev → evler. Ünlü uyumuna bakarsın, biter. Almancada çoğul bir kelime bilgisi meselesidir — ek kelimeye göre değişir ve bazen kelimenin içindeki ünlü de değişir.
das Buch → die Bücher
hem ek geldi hem içerideki u değişti
das Auto → die Autos
sadece -s
das Fenster → die Fenster
hiçbir şey değişmedi
İyi haber şu: bu dağınıklık rastgele değil. Kelimenin artikeli hangi eke meyledeceğini büyük ölçüde söyler. Aşağıdaki tabloyu bir kez oturttuğunda, tanımadığın kelimede bile isabetli tahmin yaparsın.
Çoğulda artikel her zaman die’dir — kelimenin tekildeki cinsiyeti ne olursa olsun. Yani der Mann → die Männer, das Kind → die Kinder.
Beş tip — kaydedeceğin tablo
| Tip | Tipik cinsiyet | Örnekler |
|---|---|---|
| -(e)n | die — neredeyse kural | die Frau → die Frauen · die Lampe → die Lampen · die Blume → die Blumen · die Tür → die Türen · die Zeitung → die Zeitungen |
| -e (bazen + Umlaut) | der ağırlıklı | der Tisch → die Tische · der Tag → die Tage · der Hund → die Hunde · der Stuhl → die Stühle · die Stadt → die Städte |
| -er (mümkünse + Umlaut) | das ve bazı der | das Kind → die Kinder · das Buch → die Bücher · das Ei → die Eier · der Mann → die Männer · das Haus → die Häuser |
| ek yok (bazen + Umlaut) | -er · -el · -en ile bitenler | der Lehrer → die Lehrer · das Fenster → die Fenster · der Onkel → die Onkel · der Apfel → die Äpfel · das Mädchen → die Mädchen |
| -s | yabancı kökenli · ünlüyle biten | das Auto → die Autos · das Hotel → die Hotels · die Oma → die Omas · das Handy → die Handys · das Team → die Teams |
Tabloyu ezberlemene gerek yok. İlk gün sadece birinci satır: die ile başlayan kelimelerin çoğulu neredeyse her zaman -(e)n’dir. Bu tek kural günlük kelimelerin büyük bölümünü kurtarır.
PNG indir- Kelimeyi tek başına ezberleme. Sözlükte üçlü olarak dur: das Buch, ¨-er → artikel + çoğul birlikte.
- Bir kelimenin çoğulunu bilmiyorsan ve die ile başlıyorsa, -(e)n de. Yanılma payın düşük.
- Küçültme ekleri -chen ve -lein aldıysa kelime çoğulda hiç değişmez.
Umlaut — nerede olabilir, nerede asla olmaz
Umlaut (ä · ö · ü) bir süs değil, çoğulun parçası. Ama her kelimede olmaz: yalnız kökünde a · o · u · au bulunan kelimelerde olabilir. Kökte e ya da i varsa Umlaut ihtimali yoktur — çünkü onların Umlaut’u yoktur.
| Kökteki ünlü | Umlaut olur mu | Örnek |
|---|---|---|
| a | olabilir → ä | der Mann → die Männer |
| o | olabilir → ö | der Sohn → die Söhne |
| u | olabilir → ü | das Buch → die Bücher |
| au | olabilir → äu | das Haus → die Häuser |
| e · i | asla | das Kind → die Kinder (Umlaut yok) |
-er tipinde Umlaut mümkünse hemen hemen her zaman olur: Buch → Bücher · Haus → Häuser · Mann → Männer. -e tipinde ise değişkendir: Stuhl → Stühle ama Tag → Tage.
PNG indirHerkesin unuttuğu kural: Dativ çoğul -n
Çoğul biçimini doğru kurdun, cümleye koydun ve yine yanlış oldu. Sebep şu: Dativ çoğulda kelimenin sonuna bir -n daha gelir. Artikel de den olur.
Ich spiele mit den Kindern.
Çocuklarla oynuyorum. — mit Dativ ister, çoğula -n eklendi
Ich spiele mit den Kinder.
-n yok
| Çoğul hâli | Dativ çoğul | Açıklama |
|---|---|---|
| die Kinder | den Kindern | -n eklendi |
| die Bücher | den Büchern | -n eklendi |
| die Frauen | den Frauen | zaten -n ile bitiyor, ekleme yok |
| die Autos | den Autos | -s çoğullarda -n gelmez |
Kısacası: çoğul zaten -n ya da -s ile bitmiyorsa Dativ’de bir -n ekle.
PNG indirAz önce öğrendiklerin
___ Lampen sind sehr hell.
Cevabı gör
Die, die — Die. Çoğulda kelimenin cinsiyeti ne olursa olsun yalın artikel her zaman die'dir.
«Ich spiele mit den Kinder.» cümlesi doğrudur.
Cevabı gör
Yanlış. mit edatı Dativ gerektirir. Dativ çoğulda kelimenin sonuna (eğer zaten -n veya -s ile bitmiyorsa) bir -n daha eklenir: mit den Kindern.
das Buch → çoğul?
Cevabı gör
die Bücher. -er tipi ve kökte u olduğu için Umlaut da gelir.
Üç tuzak
-s’i Türkçedeki «-ler» gibi kullanmak
İngilizceden gelen refleksle her kelimeye -s takılıyor: die Buchs · die Manns ❌. Almancada -s dar bir gruba aittir: yabancı kökenliler (das Hotel · das Team) ve ünlüyle bitenler (die Oma · das Handy). Doğrusu die Bücher · die Männer.
«Mädchen» çoğulda değişmez
-chen ve -lein ile biten her kelime çoğulda aynı kalır: das Mädchen → die Mädchen · das Brötchen → die Brötchen. Yalnız artikel değişir. die Mädchens diye bir şey yoktur.
Akkusativ çoğulu Dativ sanmak
Dativ çoğulda -n eklenir, ama Akkusativ çoğulda hiçbir şey değişmez: Ich sehe die Kinder. (Akk) · Ich helfe den Kindern. (Dat). Ekstra -n’yi yalnız Dativ hak eder.
Testten önce bunları bil
Konunun çekirdeği üç satırda, altında Türkçeden çevirirken en sık düşülen yerler.
- Beş desen, tek artikel
-e · -er · -(e)n · -s · değişimsiz — hangisi olursa olsun yalın çoğul artikeli die.
die Bücher · die Lampen · die Autos
- Dişiller çoğunlukla -(e)n
die Frau → Frauen · die Lampe → Lampen. En güvenli tahmin.
die Zeitungen
- Umlaut ancak a·o·u varsa
Kökte kalın ünlü yoksa umlaut da olmaz: das Kind → die Kinder (i'ye umlaut gelmez).
der Apfel → die Äpfel
- Dativ çoğul -n ekler
mit den Kindern · seit zwei Jahren. Zaten -s ya da -n ile bitiyorsa eklenmez: den Autos.
mit den Kindern
die Apfels
die Äpfel
-s çoğulu yabancı kelimelere aittir; yerli eril çoğu umlaut alır.
der Bücher (çoğulda)
die Bücher
Yalın çoğul artikeli her zaman die.
mit den Kinder
mit den Kindern
Dativ çoğul isme -n ekler.
die Mädchens
die Mädchen
-chen kelimeleri çoğulda değişmez.
Kendini dene
Cevaba dokun — neden öyle olduğunu birlikte görelim.
das Buch → çoğul?
die Lampe → çoğul?
das Mädchen → çoğul?
Ich fahre mit Kindern. (die Kinder)
Çocuklarla gidiyorum.
Hangisinde Umlaut OLAMAZ?
das Auto → Dativ çoğul?
Alıştırma bitti — –
Konuyu bitirmek için tam testi çöz: %60 alırsan günlük defterine «konu bitti» diye yazılır ve seviye yolunda işaretlenir.
0/6 · soru cevaplandı
Bu konuya notun
Aklında kalsın istediğin kuralı, örneği ya da soruyu yaz. Kendiliğinden kaydedilir ve Panom'da toplanır.
Çoğul cep kartı
Bu sayfanın tamamı — tablolar, tuzaklar, örnekler — tek PDF. İndir, yazdır, sınavdan önce üstünden geç.
