Sorun kelime değil, zorunluluk
KısayolTürkçede bu kalıpları söylemek mecburi, Almancada opsiyonel. Karşılığını bulamadığın kalıpların çoğunun karşılığı yok — çünkü Alman o anda hiçbir şey söylemiyor.
Almanya’da bir yıl geçirmiş herkes aynı yerde tökezler: birinin annesi ölür, komşu iş yapıyordur, arkadaşın yemek çıkarmıştır — ağzın açılır ve hiçbir şey gelmez. Kelime bilmediğinden değil. Türkçede o boşluğu dolduran hazır kalıp var, Almancada yok.
Türkçe ilişki dilidir: her durumun kendi kalıbı vardır ve söylememek eksiklik sayılır. Almanca bilgi dilidir: söylenecek yeni bir şey yoksa susulur. Bu yüzden çevirmeye çalıştığın kalıpların yarısı sistemde yok — eksik olan sen değilsin.
Dein Kopf soll gesund sein.
«Başın sağ olsun»un birebir çevirisi. Bir Alman için tamamen anlamsız — kafa neden hasta olsun?
Mein herzliches Beileid.
Başın sağ olsun. → tek doğru karşılık, ve gerçekten kullanılıyor.
Bu sayfanın kuralı: önce karşılığı olan altı kalıbı ezberle (kolay iş, hepsi tek cümle). Sonra karşılığı olmayanlarda ne yapacağını öğren — asıl mesele orada.
Karşılığı OLAN altı kalıp — bunları ezberle, biter
Bu altısında iş kolay: Türkçedeki kalıbın Almancada birebir yerine geçen bir cümlesi var. Ezberle, olduğu gibi kullan.
| Türkçe | Almanca | Tam olarak ne zaman |
|---|---|---|
| Başın sağ olsun | Mein Beileid. · Mein herzliches Beileid. | Ölüm haberinde. Yazılı/resmî: Mein aufrichtiges Beileid. |
| Geçmiş olsun (hastaya) | Gute Besserung! | SADECE hastalık/ameliyat. Kaza veya kötü olayda kullanılmaz. |
| Afiyet olsun (yemekten önce) | Guten Appetit! | Herkes çatalı almadan önce. Cevabı: Danke, gleichfalls. |
| Hoş geldin | Herzlich willkommen! | Kapıda, misafire. Resmî ortamda da aynısı. |
| Çok yaşa (hapşırınca) | Gesundheit! | Refleks, hapşırır hapşırmaz söylenir. |
| Şerefe | Prost! · Zum Wohl! | Prost bira/gündelik, Zum Wohl şarap/resmî. Kadeh tokuştururken göz teması şart. |
«Gute Besserung» her «geçmiş olsun» değildir
Türkçede araba kazası geçirene de, evi soyulana da «geçmiş olsun» dersin. Almancada Gute Besserung yalnız iyileşecek bir bedene söylenir.
Gute Besserung!
Kazada arabası hasar görene → adam hasta değil.
Das tut mir leid.
Geçmiş olsun. → kötü olayın doğru karşılığı.
Daha da doğalı: Zum Glück ist nichts Schlimmeres passiert. — «iyi ki daha kötüsü olmamış».
Karşılığı OLMAYAN yedi kalıp — asıl mesele burada
Bunların Almancada karşılığı yok. Aramayı bırak. Yapılacak iki şey var: ya en yakın işlevsel cümleyi söylersin, ya da — çoğu zaman doğrusu — hiçbir şey söylemezsin.
| Türkçe | En yakını | Gerçekte Alman ne yapar |
|---|---|---|
| Kolay gelsin | Viel Erfolg! · Frohes Schaffen! | Çalışan tanıdığa Frohes Schaffen denir ama hafif şakacıdır. Tanımadığın işçiye hiçbir şey söylenmez — bakıp geçmek kabalık değil. |
| Eline sağlık (yemek için) | Das hat richtig gut geschmeckt. | Kalıp yok, övgü var. Somut söyle: Die Suppe war fantastisch. Alman için bu daha değerli. |
| Eline sağlık (iş için) | Das hast du super gemacht. | Aynı mantık: kalıbı değil işi öv. |
| Güle güle kullan | Viel Freude damit! · Viel Spaß damit! | Hediye verirken kullanılır ama zorunlu değil. |
| Hayırlı olsun | Herzlichen Glückwunsch! | Yeni ev: Alles Gute im neuen Zuhause! · Yeni iş: Viel Erfolg im neuen Job! Duruma göre değişir, tek kalıp yok. |
| Hoş bulduk | — | Karşılığı yok. Danke! yeterli, ve hiçbir şey eksik kalmaz. |
| Sıhhatler olsun | — | Yok. Duştan/berberden çıkana Almanlar bir şey söylemez. |
Buradaki asıl ders şu: karşılığını bulamadığın için susman Almancanın eksikliği değil, kuralı. Türk kulağı sessizliği soğukluk sanıyor; Alman kulağı gereksiz kalıbı yapmacık buluyor.
Birebir çeviri felaketleri
Cümle dilbilgisi olarak kusursuz kurulur, kimse seni düzeltmez — sadece garip bakar. En sık görülen dördü:
Gesundheit zu deiner Hand.
«Eline sağlık». Alman bunu duyunca elinde bir sorun olduğunu sanır.
Es soll leicht kommen.
«Kolay gelsin». Almancada böyle bir kalıp yok; cümle havada kalır.
Gute Besserung! (arabası çarpılmış arkadaşa)
Adam hasta değil, arabası hasar görmüş. Doğrusu: Das tut mir leid.
Guten Appetit! (yemek bittikten sonra)
Guten Appetit yalnız yemekten ÖNCE. Sonrası için kalıp yok — övgü var.
«Mahlzeit» afiyet olsun değildir
İş yerinde öğlen saatlerinde koridorda duyduğun Mahlzeit! aslında bir selamlaşmadır — «merhaba, öğlen oldu» demek. Akşam yemeğinde söylersen tuhaf kaçar.
Mahlzeit!
Öğlen koridorda, iş arkadaşına. → selam.
Guten Appetit!
Sofrada, yemeğe oturana. → afiyet olsun.
Az önce öğrendiklerin
Yemek yemeden önce Afiyet olsun demek için Guten ___! deriz.
Cevabı gör
Appetit. Guten Appetit! doğrudan "iyi iştahlar" demek olup Türkçedeki afiyet olsun yerine kullanılır.
Almancada Kolay gelsin! demek için Möge es einfach kommen! kalıbı kullanılır.
Cevabı gör
Yanlış. Almancada "kolay gelsin"in birebir çevirisi yoktur. Genelde Frohes Schaffen! denir.
«Eline sağlık» — yemeği yapan ev sahibine ne dersin?
Cevabı gör
Das hat richtig gut geschmeckt. — Karşılığı olan bir kalıp yok — övgü var. Somut olursa daha da iyi: Die Suppe war fantastisch.
Cepte dursun — tek kare
- Mein herzliches Beileid. Başın sağ olsun. ölüm
- Gute Besserung! Geçmiş olsun. hastalık
- Das tut mir leid. Geçmiş olsun / üzüldüm. kaza · kötü haber
- Guten Appetit! Afiyet olsun. yemekten önce
- Das hat super geschmeckt. Eline sağlık. yemekten sonra
- Frohes Schaffen! Kolay gelsin. çalışana
- Viel Freude damit! Güle güle kullan. hediye
- Alles Gute im neuen Zuhause! Hayırlı olsun. yeni ev
- Ich drücke dir die Daumen! Şansın açık olsun. sınav · zor gün
- Pass auf dich auf! Kendine iyi bak. ayrılırken
Son bir tane, bedava: sınava ya da sahneye çıkacak birine Almanlar Toi, toi, toi! der, çoğu zaman tahtaya da vurur. Bu bir şans dileğidir, «bol şans» yerine geçer. Kökü eski bir batıl inanca dayanır: kötü şansı ve nazarı uzak tutmak için üç kez tükürülürdü, «toi» bu sesin taklidi sayılır. Karşılığı olmayan kalıpların hepsi tek yönlü değil — onlarda da bizde olmayanlar var.
Testten önce bunları bil
Konunun çekirdeği üç satırda, altında Türkçeden çevirirken en sık düşülen yerler.
- Altı kalıbın karşılığı var — bunlar ezber
Başsağlığı, hapşırma, afiyet, iyi şanslar, geçmiş olsun, hoş geldin: Türkçedeki kalıbın Almancada bire bir yeri var. Bunları duyduğun gibi söylersin.
Mein herzliches Beileid. · Gesundheit! · Ich drücke dir die Daumen!
- Yedi kalıbın karşılığı YOK — çevirme, durumu söyle
«Eline sağlık», «kolay gelsin», «hoş bulduk», «güle güle kullan» Almancada yok. Alman o anda ne hissettiğini söyler: yemek güzeldi, iyi çalışmalar, teşekkürler, keyfini çıkar.
Das hat richtig gut geschmeckt. · Frohes Schaffen! · Viel Freude damit!
- Aynı sözü iki durumda ayrı kalıp
Türkçe «geçmiş olsun» hem ölümde hem kazada çalışır; Almanca ayırır. Ölüm → Beileid, kaza/hastalık → Das tut mir leid ya da Gute Besserung.
Zum Glück ist nichts Schlimmeres passiert.
Gesundheit für deine Hände!
Das hat richtig gut geschmeckt.
«Eline sağlık» kelime kelime çevrilince Almanca bir dilek değil, anlamsız bir cümle çıkar. Yemeği öv, eli değil.
Möge es leicht kommen!
Frohes Schaffen!
«Kolay gelsin»in Almancası yok; çalışan birine Frohes Schaffen ya da Viel Erfolg denir.
Mahlzeit! → «Afiyet olsun» sanıp yemek beklemek
Mahlzeit! = öğlen selamı; karşılığı yine «Mahlzeit!»
Ofiste öğlen koridorda söylenir, sofra şart değil. Selam gibi geri verirsin.
Kendini dene
Cevaba dokun — neden öyle olduğunu birlikte görelim.
Arkadaşının babası vefat etti. Ne dersin?
Arkadaşın kaza yaptı, kendisine bir şey olmadı. Hangisi?
Sofrada biri sana Guten Appetit! dedi. Cevabın?
«Eline sağlık» — yemeği yapan ev sahibine ne dersin?
İş yerinde öğlen koridorda Mahlzeit! ne demek?
«Hoş bulduk»un Almancası nedir?
Alıştırma bitti — –
Konuyu bitirmek için tam testi çöz: %60 alırsan günlük defterine «konu bitti» diye yazılır ve seviye yolunda işaretlenir.
0/6 · soru cevaplandı
Bu konuya notun
Aklında kalsın istediğin kuralı, örneği ya da soruyu yaz. Kendiliğinden kaydedilir ve Panom'da toplanır.
Karşılığı olan · olmayan
Bu sayfanın tamamı — tablolar, tuzaklar, örnekler — tek PDF. İndir, yazdır, sınavdan önce üstünden geç.
