Üç biçim, tek mantık
Kısayoldu emrinde ek de yoktur, zamir de: Komm! · Geh! · Nimm!
Türkçede emir tektir: «gel». Nezaket «geliniz» ile artar. Almancada karşındaki kişiye göre üç ayrı biçim vardır ve seçim tamamen kime hitap ettiğine bağlıdır — tonla değil, biçimle.
| Kime | Nasıl kurulur | kommen | machen |
|---|---|---|---|
| du · tek kişi, samimi | kök tek başına (zamir yok) | Komm! | Mach! |
| ihr · birden çok, samimi | ihr çekimi, zamir atılır | Kommt! | Macht! |
| Sie · resmî | fiil + Sie (zamir kalır) | Kommen Sie! | Machen Sie! |
Tek gerçek yenilik du biçimidir: zamir düşer ve fiil çıplak kalır. ihr ve Sie biçimleri zaten bildiğin çekimlerdir.
PNG indirKomm bitte her!
Gel lütfen buraya. — du
Kommen Sie bitte herein!
Buyurun, içeri girin. — Sie
du biçiminde iki ayrıntı
Birincisi: bazı fiillerde sona bir -e gelir. Bu, söylenebilsin diyedir — kök -t · -d ile ya da ünsüz + m/n ile bitiyorsa (öffn-, atm-) -e zorunludur. komm- gibi ünlü + m/n köklerde gerekmez; diğerlerinde de günlük dilde düşer.
| Fiil | du emri | Neden |
|---|---|---|
| warten | Warte! | kök -t ile bitiyor |
| öffnen | Öffne! | kök ünsüz + n ile bitiyor |
| kommen | Komm! | ünlü + m, gerek yok |
| gehen | Geh! | gerek yok, düşer |
İkincisi ve daha önemlisi: kök sesi e → i değişen fiillerde emir de değişir, üstelik -e asla eklenmez. Ama a → ä değişimi emirde olmaz.
| Fiil | du çekimi | du emri | Kural |
|---|---|---|---|
| geben | du gibst | Gib! | e → i emirde de olur |
| lesen | du liest | Lies! | e → ie emirde de olur |
| helfen | du hilfst | Hilf! | e → i emirde de olur |
| fahren | du fährst | Fahr! | a → ä emirde OLMAZ |
| schlafen | du schläfst | Schlaf! | Umlaut geri gider |
Kısa kural: e değişimi emre taşınır, Umlaut taşınmaz.
PNG indirsein · ayrılabilen fiiller · yumuşatıcılar
| Durum | du | ihr | Sie |
|---|---|---|---|
| sein — tamamen düzensiz | Sei! | Seid! | Seien Sie! |
| haben | Hab! | Habt! | Haben Sie! |
| ayrılabilen fiil aufmachen | Mach … auf! | Macht … auf! | Machen Sie … auf! |
Sei ruhig! · Seien Sie bitte leise! — sein fiilinin emir hâli ezberlenir, kuralı yoktur.
PNG indirEmir cümlesi Almancada kaba durmaz ama iki küçük kelime onu tamamen ricaya çevirir. Günlük dilde neredeyse her emirde biri vardır.
- bitte — «lütfen». Her yere girebilir: Bitte komm! · Komm bitte!
- mal — Türkçedeki «bir» gibi: Warte mal! = «bir dur bakalım». Cümleyi anında samimileştirir.
- İkisi birlikte de gelir: Mach mal bitte das Fenster auf.
Mach das Licht aus!
Işığı söndür! — ön ek sona gitti
Ausmach das Licht!
ön ek başta kaldı
Az önce öğrendiklerin
___ Sie bitte Platz!
Cevabı gör
Nehmen. Resmî (Sie) emirde fiil mastar olarak cümlenin en başında yer alır.
«Gebe mir das Buch!» cümlesi doğrudur.
Cevabı gör
Yanlış. geben fiili emir kipinde e→i değişimini korur, doğrusu Gib mir das Buch! olmalıdır.
Arkadaş grubuna: «Gelin!» →
Cevabı gör
Kommt! Birden çok kişiye samimi hitap ihr biçimidir.
Üç tuzak
Sie biçiminde zamiri düşürmek
Kommen! ❌ — bu emir değil, mastar gibi durur. Resmî emirde Sie yazılmak zorundadır: Kommen Sie! Zamiri düşen tek biçim du’dur.
Kök değişimini emre taşımamak
Gebe mir das Buch! ❌ · Lese den Text! ❌. Doğrusu Gib mir das Buch! · Lies den Text!. Kural: du çekiminde e → i/ie oluyorsa emirde de olur ve sonuna -e gelmez.
ihr emrini «siz» sanıp resmî yerde kullanmak
Kommt! birden çok kişiye samimi hitaptır — arkadaş grubuna, çocuklara. Memura, hocaya, müşteriye Kommen Sie! denir. Yanlış biçim kabalık olarak algılanır.
Testten önce bunları bil
Konunun çekirdeği üç satırda, altında Türkçeden çevirirken en sık düşülen yerler.
- du emri: kök, ek yok
Warte! · Komm! · Fahr! — zamir düşer, çoğu fiilde çıplak kök kalır.
Warte!
- e→i değişimi emirde KALIR, a→ä KALMAZ
Lies! · Iss! · Nimm! ama Fahr! · Schlaf!
Lies den Text!
- ihr ve Sie emirleri
ihr: çekim aynı, zamir düşer — Kommt! · Sie: fiil + Sie — Kommen Sie! (sein → Seien Sie!)
Kommt! · Kommen Sie!
- Ayrılan parça sona
aufmachen → Mach … auf! · mitkommen → Komm mit!
Mach das Fenster auf!
Liest den Text!
Lies den Text!
du emri -st almaz; değişik kök kalır.
Fähr langsam!
Fahr langsam!
a→ä değişimi emre taşınmaz.
Sein Sie leise!
Seien Sie leise!
sein'in Sie emri özel biçimdir.
Aufmach das Fenster!
Mach das Fenster auf!
Ayrılan ön ek emirde de sona gider.
Cümleyi kendin diz
Kelimelere dokun, doğru sırayla yerleştir. Almancanın en zor kısmı burası — ve seçenek şıkkı yok, cümleyi sen kuruyorsun.
-
kelimelere dokun
-
kelimelere dokun
Kendini dene
Cevaba dokun — neden öyle olduğunu birlikte görelim.
du için: «Bekle!» →
du için: «Metni oku!» (lesen) →
Sie için: «Lütfen sessiz olun.» →
du için: «Pencereyi aç!» (aufmachen) →
du için: «Yavaş sür!» (fahren) →
Arkadaş grubuna: «Gelin!» →
Alıştırma bitti — –
Konuyu bitirmek için tam testi çöz: %60 alırsan günlük defterine «konu bitti» diye yazılır ve seviye yolunda işaretlenir.
0/6 · soru cevaplandı
Bu konuya notun
Aklında kalsın istediğin kuralı, örneği ya da soruyu yaz. Kendiliğinden kaydedilir ve Panom'da toplanır.
Emir kipi cep kartı
Bu sayfanın tamamı — tablolar, tuzaklar, örnekler — tek PDF. İndir, yazdır, sınavdan önce üstünden geç.
