Şu an: iki soru, iki ayrı yer
Bu sayfa iki şeyin çarpışmasıdır: hâl tablosu ile fiili sona gönderen yan cümle. İkisinden biri sende oturmadıysa önce oraya dön.
KısayolRelativpronomen = artikelin kendisi. Sadece iki yerde ayrılır: Dativ çoğul denen ve Genitiv dessen / deren. Gerisi ezberlediğin tablodur.
Bir cümle kuruyorsun: «Orada duran adam benim kardeşim.» Almanca bunu tek parça hâlinde söyleyemez, ikiye böler — önce adamı söyler, sonra onu tarif eden cümleyi arkasına asar.
Der Mann, der dort steht, ist mein Bruder.
Orada duran adam benim kardeşim.
Bu cümlede üç şey aynı anda oluyor ve üçünü de görmen gerekiyor: (1) virgül var, (2) der zamiri geldi, (3) steht fiili yan cümlenin sonuna gitti. Üçü de zorunlu.
- CİNS + SAYI ana cümledeki isimden der Mann → der · die Frau → die
- HÂL yan cümledeki görevden özne mi? nesne mi? kime mi?
- FİİL her zaman sona VE VİRGÜL ZORUNLU
Bunu Türkçede zaten yapıyorsun — ama ters yönde
Türkçe sıfat cümlesini ismin önüne koyar ve fiili ortaca çevirir: okuduğum kitap · gelen adam · konuştuğum kadın. Almanca aynı bilgiyi ismin arkasına koyar ve fiili olduğu gibi bırakır.
| Türkçe | Yön | Almanca |
|---|---|---|
| gelen adam | ← önde | der Mann, der kommt → arkada |
| okuduğum kitap | ← önde | das Buch, das ich lese |
| konuştuğum kadın | ← önde | die Frau, mit der ich spreche |
Türkçede ek fiile yapışır (-en · -duğum), Almancada bilgi ayrı bir kelimeye yüklenir. Zorluk buradan çıkıyor: Türkçede seçim yok, Almancada on altı seçenekli bir tablo var.
PNG indirPratik sonuç: Türkçe düşünüp çevirirsen cümleyi ters kurarsın. Doğru refleks şu — önce ismi söyle, dur, virgül koy, sonra tarifi ekle.
Tablo: on altı hücre, on biri zaten bildiğin
Relativpronomen tablosu belirli artikel tablosunun neredeyse aynısı. Farklı olan yalnız beş hücre — onları işaretledim.
| Hâl | der (eril) | die (dişil) | das (nötr) | die (çoğul) |
|---|---|---|---|---|
| Nominativ kim / ne | der | die | das | die |
| Akkusativ kimi / neyi | den | die | das | die |
| Dativ kime | dem | der | dem | denen |
| Genitiv kimin | dessen | deren | dessen | deren |
İşaretli beş hücre dışında tablo artikel tablosuyla birebir. Yani yeni ezber miktarı: denen · dessen · deren — üç kelime.
PNG indirŞimdi tabloyu kullanmanın yolu. Sütunu ana cümle seçer, satırı yan cümle seçer. Aynı isim, üç farklı yan cümlede üç farklı zamir alır:
Der Mann, der dort steht, …
O duruyor → özne → Nominativ.
Der Mann, den ich kenne, …
Onu tanıyorum → nesne → Akkusativ.
Der Mann, dem ich helfe, …
Ona yardım ediyorum → Dativ (helfen Dativ ister).
Üç cümlede de isim der Mann — eril, tekil. Sütun hiç değişmedi. Değişen tek şey satır: yan cümlenin içinde adamın ne yaptığı.
Yanlış yapılan tek yer
Hâli ana cümleden almak
En sık hata bu ve neredeyse herkes yapıyor. Ana cümlede isim Akkusativ’de duruyor diye zamiri de Akkusativ sanıyorsun. İlgisi yok. Ana cümledeki hâl yan cümleyi hiç ilgilendirmiyor.
Ich kenne den Mann, den dort steht.
Ana cümlede Akkusativ diye zamiri de den yaptı — yanlış.
Ich kenne den Mann, der dort steht.
Yan cümlede adam DURUYOR, yani özne → der.
Kontrol yöntemi: yan cümleyi tek başına bir cümle gibi oku. «… er steht dort» → er Nominativ, demek ki der. «… ich kenne ihn» → ihn Akkusativ, demek ki den.
Edatı unutmak
Yan cümledeki fiil bir edat istiyorsa o edat zamirin önüne geçer ve hâli de o belirler. Türkçede edat ekte gizlidir, o yüzden sürekli düşüyor.
Die Frau, die ich spreche, …
sprechen «mit» ister — edat düştü.
Die Frau, mit der ich spreche, …
Konuştuğum kadın. — mit Dativ ister → der.
Das Thema, über das wir reden, …
Konuştuğumuz konu. — über burada Akkusativ.
Hangi fiilin hangi edatı istediği fiil + edat sayfasında tablo hâlinde duruyor. O tablo bilinmeden bu tuzaktan çıkılmıyor.
Virgülü atlamak
Almancada relativ cümlesi her zaman virgülle ayrılır — İngilizcedeki «that/which» ayrımı gibi bir seçim yok. Yazılı sınavda doğrudan puan kaybı.
Das ist das Buch das ich lese.
Virgül yok.
Das ist das Buch, das ich lese.
Okuduğum kitap bu.
dessen ve deren: «kimin» sorusu
Genitiv relativ zamiri Türkçede iyelik ekiyle karşılanır: arabası bozulan adam. Almancada bu tek kelimeye biner — ve o kelimeden sonra artikel gelmez.
| İsim | Zamir | Örnek |
|---|---|---|
| eril · nötr | dessen | Der Mann, dessen Auto kaputt ist, … — arabası bozulan adam |
| dişil · çoğul | deren | Die Frau, deren Sohn hier wohnt, … — oğlu burada oturan kadın |
Dikkat: seçim sahibin cinsine göre yapılır, sahip olunan şeye göre değil. Der Mann, dessen Tochter… — kız çocuk dişil ama sahip eril olduğu için yine dessen.
PNG indirDie Frau, deren der Sohn hier wohnt.
deren’den sonra artikel gelmez.
Die Frau, deren Sohn hier wohnt.
Oğlu burada oturan kadın.
Kimsenin söylemediği kısım: cümlenin ortasına giren parantez
Ders kitapları relativ cümlesini hep cümlenin sonunda gösterir, çünkü orada kolaydır. Gerçek Almancada o cümle çoğu zaman ortaya girer ve ana cümleyi ikiye böler — asıl zorluk budur.
Der Mann, der dort steht, ist mein Bruder.
Ana fiil ist, relativ cümlesinden SONRA geliyor.
Buradaki kural şu: relativ cümlesi yuva saymaz. Der Mann birinci yuvadadır, araya giren cümle bir parantezdir, kapandığında fiil normal şekilde ikinci yuvada devam eder.
Der Mann, der dort steht, er ist mein Bruder.
Özneyi tekrar etti — yanlış.
Konuşurken bu yapı zorlar: cümlenin başını söyleyip araya bir tarif sıkıştırıp sonra ana fiili hatırlamak gerekiyor. Almanların konuşurken kısa bir duraklama yapmasının sebebi de bu. Sen de duraklayabilirsin — hata değil, ritim.
Konuşma dilinde kaçış yolu: cümleyi ikiye böl. Da steht ein Mann. Das ist mein Bruder. Doğru Almanca, sıfır risk. Ama yazılı sınavda relativ cümlesi puan getiren yapıdır — orada kaçma.
Az önce öğrendiklerin
Gördüğüm adam: Der Mann, _____ ich sehe.
Cevabı gör
den — sehen fiili Akkusativ gerektirdiği için ilgi zamiri der yerine den olur.
İlgi cümlelerinde (Relativsätze) fiil daima cümlenin en başında yer alır.
Cevabı gör
Yanlış — İlgi cümleleri birer yan cümle (Nebensatz) olduğu için çekimli fiil daima en sona gider.
Der Mann, ___ Auto kaputt ist, wartet draußen.
Cevabı gör
dessen. «Arabası bozulan adam» — sahip eril olduğu için dessen. Arkasından artikel gelmez: dessen Auto, dessen das Auto değil.
Bu hafta ne yapacaksın
Bu konu iki cümleyi birleştirerek oturuyor, tablo ezberleyerek değil. Günde beş dakika:
- İki kısa cümle yaz: Ich habe einen Freund. Er wohnt in Berlin.
- İkincisinde tekrar eden kelimeyi bul (er) ve onun hâlini tespit et — burada Nominativ.
- Zamiri tablodan seç: eril + Nominativ → der.
- Birleştir, fiili sona at: Ich habe einen Freund, der in Berlin wohnt.
- Aynı ikiliyi bozup ikinci cümleyi değiştir: Ich kenne ihn → …, den ich kenne. · Ich helfe ihm → …, dem ich helfe.
Sırada zu’lu mastar var: cümleyi bağlaçsız uzatmanın ikinci yolu — um … zu ve arkadaşları.
Testten önce bunları bil
Konunun çekirdeği üç satırda, altında Türkçeden çevirirken en sık düşülen yerler.
- Cinsiyet önden, hâl arkadan
İlgi zamiri cinsiyetini anlattığı isimden, hâlini ise kendi yan cümlesindeki görevinden alır. İki soruyu ayrı ayrı sormak gerekir: hangi cinsiyet, hangi görev.
der Mann, der dort steht (özne) · der Film, den wir sahen (nesne)
- Dativ isteyen fiil zamiri de çeker
Yan cümledeki fiil Dativ istiyorsa (helfen · danken · gehören) ilgi zamiri de Dativ olur — çoğulda denen.
die Frau, der ich helfe · die Kinder, denen ich half
- Sahiplik: dessen ve deren
«Arabası bozuk olan adam» gibi cümlelerde sahiplik zamiri kullanılır: eril/nötr dessen, dişil ve çoğul deren. Arkasından gelen isim artikelsiz durur.
der Mann, dessen Auto kaputt ist · die Frau, deren Mann Arzt ist
- alles · etwas · nichts → was
Belirsiz sözcüklerden sonra ilgi zamiri was olur. Edat gerekiyorsa über das · mit dem gibi edatlı biçim kullanılır.
alles, was du sagst · das Thema, über das wir sprachen
Der Mann, den dort steht, …
Der Mann, der dort steht, …
Zamir yan cümlede özne olduğu için Nominativ olmalı. Eril Akkusativ (den) sadece nesne olduğunda gelir.
Der Mann, dem sein Auto kaputt ist, …
Der Mann, dessen Auto kaputt ist, …
Konuşma dilinde duyulan dem sein kalıbı yazıda kabul edilmez; sahiplik dessen ile kurulur.
Der Mann, der dort steht, er ist mein Bruder.
Der Mann, der dort steht, ist mein Bruder.
Yan cümle araya girer ama özneyi tüketmez; ana cümlede özneyi tekrar etmek hata olur.
alles, das du sagst
alles, was du sagst
alles belirsiz bir sözcüktür; arkasından was gelir.
Cümleyi kendin diz
Kelimelere dokun, doğru sırayla yerleştir. Almancanın en zor kısmı burası — ve seçenek şıkkı yok, cümleyi sen kuruyorsun.
-
kelimelere dokun
-
kelimelere dokun
-
kelimelere dokun
Kendini dene
Cevaba dokun — neden öyle olduğunu birlikte görelim.
Ich kenne den Mann, dort steht.
Orada duran adamı tanıyorum.
Das ist die Frau, ich helfe.
helfen = yardım etmek
Die Kinder, ich ein Buch gegeben habe, sind weg.
Kitap verdiğim çocuklar gitti.
Der Mann, Auto kaputt ist, wartet draußen.
Arabası bozuk olan adam dışarıda bekliyor.
Das ist das Thema, wir gestern gesprochen haben.
das Thema = konu
Hangisi doğru?
Alıştırma bitti — –
Konuyu bitirmek için tam testi çöz: %60 alırsan günlük defterine «konu bitti» diye yazılır ve seviye yolunda işaretlenir.
0/6 · soru cevaplandı
Bu konuya notun
Aklında kalsın istediğin kuralı, örneği ya da soruyu yaz. Kendiliğinden kaydedilir ve Panom'da toplanır.
Relativsätze çalışma kağıdı
Bu sayfanın tamamı — tablolar, tuzaklar, örnekler — tek PDF. İndir, yazdır, sınavdan önce üstünden geç.
Bu kuralı hikâyede gör
Bu yapı şu metinlerde geçiyor
