Edatlar üç gruba ayrılır
KısayolHâli sen seçmezsin, edat seçer: für Akkusativ ister, mit Dativ ister — istisnasız.
Bir edat gördüğünde sorman gereken tek soru şu: bu hangi grupta? Cevap üçten biri, ve grup belliyse arkasından gelen artikel de belli.
| Grup | Ne yapar | Örnek |
|---|---|---|
| Hep Akkusativ | Arkasından her zaman Akkusativ gelir | für den Mann · ohne mich |
| Hep Dativ | Arkasından her zaman Dativ gelir | mit dem Mann · bei mir |
| İki yüzlü (Wechsel) | Soruya göre değişir: wo? → Dativ, wohin? → Akkusativ | in der Stadt / in die Stadt |
Üçüncü grup kendi başına bir konudur ve dokuz edatı vardır — wo? / wohin? sayfası onu ayrıntısıyla anlatıyor. Bu sayfa ilk iki grubun listesini oturtuyor.
PNG indirAkkusativ isteyenler — beş çekirdek
| Edat | Anlam | Örnek |
|---|---|---|
| durch | içinden geçerek | Wir gehen durch den Park. |
| für | için | Das ist für dich. |
| gegen | karşı · -e doğru | Ich bin gegen diesen Plan. |
| ohne | -siz | Ohne dich gehe ich nicht. |
| um | etrafında · saatte | um den Tisch · um acht Uhr |
| bis | -e kadar | bis nächsten Montag |
| entlang | boyunca (isimden sonra) | Ich gehe den Fluss entlang. |
Ezber cümlesi: durch · für · gegen · ohne · um — beşini bir nefeste say. bis ve entlang aynı gruptadır ama günlük dilde çoğunlukla artikelsiz kullanılır, o yüzden sonra gelir.
PNG indirohne arkasından artikel almaz çoğu zaman: ohne Auto · ohne Geld · ohne Zucker. Bu bir kural değil, alışkanlıktır — «hiç yok» anlamı verir.
Dativ isteyenler — dokuz tane
| Edat | Anlam | Örnek |
|---|---|---|
| aus | içinden dışarı · -li (memleket) | Ich komme aus der Türkei. |
| bei | yanında · -de (iş/ev) | Ich wohne bei meinen Eltern. |
| mit | ile | Ich fahre mit dem Bus. |
| nach | -den sonra · -e (şehir/ülke) | nach dem Essen · nach Berlin |
| seit | -den beri | seit einem Jahr |
| Edat | Anlam | Örnek |
|---|---|---|
| von | -den · -in | Das Buch von meinem Bruder. |
| zu | -e (kişi/kurum) | Ich gehe zu dem Arzt. → zum Arzt |
| außer | hariç | Alle außer mir. |
| gegenüber | karşısında (isimden sonra) | Der Bank gegenüber. |
Ezber cümlesi: aus · bei · mit · nach · seit · von · zu — yedisi bir ritimde ezberlenir, kalan ikisi seyrek. Bu yedili A1’de karşına çıkan cümlelerin çoğunu kapsar.
PNG indir- mit mir · mit dir · mit ihm · mit ihr · mit uns · mit euch · mit ihnen · mit Ihnen
- Aynı sıra bei · von · zu · aus · nach · seit için de geçerlidir.
- Karşılaştır: für mich · ohne dich · gegen ihn — bunlar Akkusativ. Tablonun tamamı zamir sayfasında.
Her edatın kendi sayfası
Yukarıdaki iki liste «hangi edat hangi hâli ister» sorusunu kapatıyor. Ama tek bir edatın bütün işlerini öğrenmek istediğinde liste yetmez: bei’nin beş ayrı kullanımı var, für’ün dört tane. Aşağıdaki sayfaların her biri tek bir edatı sonuna kadar açıyor — anlamları, kaynaşmaları, karıştığı edat ve o edata özel tuzaklar.
Bu dokuzu tek tek yukarıdan açabilirsin. Hepsinin ortak mantığı — duruyorsa Dativ, gidiyorsa Akkusativ — ve bunu soran wo? / wohin? ikilisi ayrı bir sistemdir; wo? · wohin? · woher? sayfasında toplu olarak anlatılıyor.
Kaynaşmalar — im · am · zum · zur
Konuşmada edat ile artikel birleşir. Bunlar kısaltma değil, normal biçimdir: Almanlar günlük dilde ayrı hâli neredeyse hiç kullanmaz.
| Açık hâli | Kaynaşmış | Örnek |
|---|---|---|
| in dem | im | im Kino · im Mai · im Sommer |
| in das | ins | ins Kino gehen |
| an dem | am | am Montag · am Bahnhof |
| an das | ans | ans Meer fahren |
| zu dem | zum | zum Arzt · zum Bahnhof |
| zu der | zur | zur Schule · zur Arbeit |
| bei dem | beim | beim Arzt · beim Essen |
| von dem | vom | vom Bahnhof |
Dikkat: zum ve zur Dativ’dir (zu her zaman Dativ ister). ins ve ans ise Akkusativ’dir — yön var, hareket var.
PNG indirnach · zu · in — «-e gitmek»in üç yolu
Türkçede tek bir «-e» eki var: eve, doktora, Berlin’e, Türkiye’ye. Almanca bunu üçe ayırır ve seçim gideceğin yerin türüne bağlıdır. En sık yapılan hata burada.
| Nereye? | Edat | Örnek |
|---|---|---|
| Şehir · artikelsiz ülke · yön | nach | nach Berlin · nach Deutschland · nach links · nach Hause |
| Kişi · kurum · dükkân | zu | zum Arzt · zu meiner Mutter · zur Post · zur Arbeit |
| İçine girilen kapalı yer · artikelli ülke | in + Akkusativ | ins Kino · in die Stadt · in die Türkei · in die Schweiz |
Ülkelerin çoğu artikelsizdir → nach. Artikelli olanlar sayılıdır ve in ister: die Türkei · die Schweiz · die USA · der Iran · die Niederlande.
PNG indirIch fahre nach der Türkei.
artikelli ülke — nach olmaz
Ich fahre in die Türkei.
Türkiye’ye gidiyorum.
Ich gehe zum Arzt.
Doktora gidiyorum.
Az önce öğrendiklerin
Das Bild hängt an ___ Wand.
Cevabı gör
der. hängen burada konum bildiriyor → wo? → Dativ. die Wand Dativ’de der Wand. Asma eylemi olsaydı: Ich hänge das Bild an die Wand.
Ich fahre ___ Berlin. (edat)
Cevabı gör
nach. Artikel almayan şehir ve ülkelerde nach. Kural şu üçlüde toplanıyor: artikelsiz yer → nach, artikelli yer → in + Akkusativ, kişi/kurum → zu.
«mit» ve «nach» edatları her zaman Akkusativ ile kullanılır.
Cevabı gör
Yanlış. mit ve nach edatları her zaman Dativ (ismin -e hali) ister.
Tuzaklar
für mir · mit mich
Zamirde hâl karışınca cümle anında yabancı duyulur. Kural tek yönlü: für Akkusativ ister, mit Dativ ister — ne söylediğin fark etmez, edat kararı vermiştir.
Das ist für mir.
für → Akkusativ olmalı
Das ist für mich.
Bu benim için.
Kommst du mit mir?
Benimle gelir misin?
nach Hause / zu Hause
İkisi de «ev» ama biri yön, diğeri konum: nach Hause = eve (gidiyorum). zu Hause = evde (duruyorum). Karıştırıldığında cümle mantıksız olur.
Ich gehe nach Hause.
Eve gidiyorum.
Ich bin zu Hause.
Evdeyim.
seit ile für’ü karıştırmak
İngilizce «for two years» kalıbı für zwei Jahre diye çevrilir ama Almancada hâlâ süren bir durum için seit kullanılır ve fiil geniş zamandadır.
Ich wohne für zwei Jahre hier.
«iki yıllığına» — plan anlatır, mevcut durumu değil
Ich wohne seit zwei Jahren hier.
İki yıldır burada oturuyorum.
seit Dativ ister; çoğulda Dativ -n’si gelir: zwei Jahren. Bu -n’nin nereden geldiğini çoğul sayfası anlatıyor.
gegenüber ve entlang’ı öne koymak
Bu iki edat isimden sonra gelir. Türkçedeki «karşısında» gibi düşün: der Bank gegenüber, den Fluss entlang. Öne koymak yanlış değil ama kulağa eski/resmi gelir.
Fiilin kendi edatını bu listeden aramak
warten auf · denken an · sich freuen über — bu edatlar anlamdan çıkmaz, fiile yapışıktır ve buradaki gruplandırmaya uymaz. Onlar ayrı bir konudur: fiil + edat sayfası.
Ich warte auf dich.
Seni bekliyorum. — «üstünde» değil, fiilin edatı
Testten önce bunları bil
Konunun çekirdeği üç satırda, altında Türkçeden çevirirken en sık düşülen yerler.
- İki liste ezberlenir, gerisi soruyla çözülür
Beş edat hep Akkusativ, dokuz edat hep Dativ ister — bunlar tartışılmaz, ezberlenir. Kalan dokuzu ise duruma göre değişir.
für · ohne · durch · gegen · um ↔ mit · nach · bei · seit · von · zu · aus
- Değişkende soru: wohin mi wo mu
Dokuz değişken edatta karar hareket değil varış noktası: bir yere gidiyorsa Akkusativ, bir yerde duruyorsa Dativ.
ins Kino (wohin?) · im Kino (wo?)
- Kaynaşma zorunlu değil, ama doğal olan bu
Edat ve artikel çok sık tek kelimeye iner. Açık biçim yanlış sayılmaz; sadece kimse öyle konuşmaz.
in dem → im · zu der → zur · an das → ans
Ich gehe in der Schule.
Ich gehe in die Schule.
gehen varış noktası sorar → Akkusativ. in der Schule «okuldayım» demektir.
Ich gehe nach dem Arzt.
Ich gehe zum Arzt.
Kişi ve kurumlara zu ile gidilir. nach yalnız artikelsiz yer adlarında.
Ich fahre zu Berlin.
Ich fahre nach Berlin.
Artikel almayan şehir ve ülkelerde nach. zu orayı bir kurum gibi konuşur.
Ich bin seit zwei Jahre hier.
Ich bin seit zwei Jahren hier.
İki kural birden: seit Dativ ister ve çoğul Dativ’de ismin sonuna -n gelir.
Cümleyi kendin diz
Kelimelere dokun, doğru sırayla yerleştir. Almancanın en zor kısmı burası — ve seçenek şıkkı yok, cümleyi sen kuruyorsun.
-
kelimelere dokun
-
kelimelere dokun
-
kelimelere dokun
Kendini dene
Cevaba dokun — neden öyle olduğunu birlikte görelim.
Das Geschenk ist dich.
Hediye senin için.
Ich fahre mit Bus.
Otobüsle gidiyorum.
Türkiye’ye gidiyorum.
Türkiye’ye gidiyorum.
Doktora gidiyorum.
Doktora gidiyorum.
İki yıldır burada oturuyorum.
İki yıldır burada oturuyorum.
Evdeyim.
Evdeyim.
Alıştırma bitti — –
Konuyu bitirmek için tam testi çöz: %60 alırsan günlük defterine «konu bitti» diye yazılır ve seviye yolunda işaretlenir.
0/6 · soru cevaplandı
Bu konuya notun
Aklında kalsın istediğin kuralı, örneği ya da soruyu yaz. Kendiliğinden kaydedilir ve Panom'da toplanır.
Edat cep kartı
Bu sayfanın tamamı — tablolar, tuzaklar, örnekler — tek PDF. İndir, yazdır, sınavdan önce üstünden geç.
